Tạo hình thân đốt sống là gì? Được áp dụng trong trường hợp nào?

Tạo hình thân đốt sống thường được chỉ định cho trường hợp bị xẹp thân đốt sống nhưng thất bại trong điều trị nội khoa. Đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, giúp tăng độ vững chắc cho cột sống, giảm đau và khôi phục tầm vận động. Vậy tạo hình đốt sống là gì? Đối tượng nào nên và không nên thực hiện?

Tạo hình đốt sống là gì?

Tạo hình thân đốt sống là kỹ thuật dùng cement sinh học để nâng thân đốt sống, tái tạo hình thể và tăng độ vững chắc cho cột sống. Đây là phương pháp có xâm lấn, điều trị xẹp, lún, vỡ đốt sống do chấn thương, tai nạn, bệnh về xương…

Lịch sử và sự phát triển của phương pháp này

Năm 1985 tại Pháp, lần đầu tiên phương pháp tạo hình đốt sống được thực hiện ở người bệnh u máu thân đốt sống cổ. Tuy nhiên, đến năm 1986, phương pháp này mới thực hiện thành công, ghi nhận hiệu quả tích cực bởi bác sĩ Deramond.

Đến năm 1995, kỹ thuật tạo hình thân đốt sống tiếp tục được áp dụng tại Mỹ, và đến năm 2000 lần đầu xuất hiện tại Singapore. Tại Việt Nam, phương pháp này được áp dụng lần đầu vào năm 2008.

Tầm quan trọng của tạo hình đốt sống trong điều trị bệnh lý cột sống

Cột sống gồm có 32-34 đốt sống, chỉ cần một trong các đốt sống gặp bất thường, chức năng cột sống sẽ bị ảnh hưởng. Có nhiều bệnh lý có thể gây đau cột sống, chẳng hạn như u cột sống sơ cấp, u cột sống thứ cấp, u máu trong cột sống, xẹp thân cột sống… Người bệnh phải tạo hình thân đốt sống để khắc phục cơn đau, tái tạo hình dáng cột sống, ngăn lệch cột sống.

Chỉ định và chống chỉ định áp dụng kỹ thuật tạo hình đốt sống

1. Đối tượng phù hợp để thực hiện

• Đau lưng cho xẹp thân đốt sống, có dấu hiệu phù nề thân đốt sống.
• Bị loãng xương dẫn đến xẹp lún thân đốt sống.
• Bị phù nề đốt sống do bệnh di căn, u mạch máu xâm lấn, đau tủy xương…
• Bị đau lưng do mắc bệnh Kummel, u tế bào Langerhans, Schmorl nodes, xương thủy tinh…
• Tăng cường độ cứng chắc cho đốt sống trước khi phẫu thuật.
• Dùng thuốc, nẹp lưng, nghỉ ngơi… để điều trị xẹp thân đốt sống nhưng không có hiệu quả.

2. Những trường hợp không nên thực hiện

• Mắc bệnh loãng xương.
• Bị rối loạn khả năng đông máu.
• Đang bị nhiễm trùng tại vùng xẹp đốt sống hoặc nhiễm trùng toàn thân.
• Có tiền sử dị ứng với cement sinh học.
• Thân đốt sống bị xẹp quá 50%.
• Bị xẹp thân đốt sống nhưng không bị loãng xương.
• Bị xẹp thân đốt sống nhưng không bị đau hoặc đau rất ít, bác sĩ sẽ cân nhắc có nên tạo hình thân đốt sống hay không.
• Trường hợp xẹp thân đốt sống đã gây chèn ép tủy hoặc rễ thần kinh.

Quy trình thực hiện kỹ thuật tạo hình thân đốt sống

Quy trình tạo hình đốt sống gồm các bước sau:

• Người bệnh nằm sấp, được kết nối với các thiết bị theo dõi huyết áp, nhịp tim, hơi thở.
• Bác sĩ xác định vị trí đốt sống cần bơm cement thông qua C-arm.
• Bác sĩ sát trùng, tiêm tê tại vùng đốt sống bị tổn thương đã xác định.
• Chích kim truyền có đường kính khoảng 1,5-2mm từ da đến vị trí của đốt sống bị xẹp.
• Bơm cement sinh học vào trong đốt sống. Bác sĩ sẽ kiểm soát tốc độ bơm bằng C-arm, bơm chậm rãi đồng thời quan sát biểu hiện lâm sàng của người bệnh.
• Bác sĩ kiểm tra thông qua thiết bị C-arm một lần nữa, đảm bảo cement sinh học chỉ tập trung ở thân đốt sống cần điều trị, không bị tràn sang các khu vực khác.
• Rút kim bơm ra khỏi cơ thể người bệnh, băng vết mổ lại để cầm máu.
• Sau khoảng 2-3 giờ, cement sinh học sẽ khô lại, người bệnh có thể ngồi, đứng, đi lại bình thường.

Các loại vật liệu sử dụng để tạo hình đốt sống

Vật liệu dùng trong kỹ thuật tạo hình thân đốt sống là cement sinh học. Cement sinh học được sử dụng lần đầu vào năm 1958 bởi bác sĩ người Anh – John Charley. Từ đó đến nay, vật liệu này trở nên quen thuộc trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình.

Cement sinh học bao gồm 2 thành phần chủ yếu là PMMA/MMA-styrene copolymer và MMA dạng lỏng. Cả 2 thành phần này đều có tính tương thích sinh học cao. Khi được bơm vào trong đốt sống bị xẹp, cement sinh học sẽ cứng lại và tạo thành một khối liên kết vững chắc, mang lại hiệu quả chữa bệnh tốt mà không gây ra bất kỳ biến chứng nào.

Tạo hình đốt sống gồm có 2 phương pháp chính:

• Vertebroplasty – Bơm cement sinh học không dùng bóng.
• Kyphoplasty – Bơm cement sinh học dùng bóng.

Lợi ích của tạo hình thân đốt sống

1. Giúp giảm đau hiệu quả

Người bệnh có thể giảm đau hơn 80% hoặc hết đau hoàn toàn sau khi thực hiện thủ thuật thành công. Nhờ đó, người bệnh sẽ không phải phụ thuộc vào thuốc giảm đau. (1)

2. Tăng cường chức năng vận động

Người bệnh có thể cử động, di chuyển bình thường sau khi tạo hình đốt sống, tránh được các biến chứng do nằm lâu gây ra. Chẳng hạn như bệnh về phổi, thuyên tắc mạch chi dưới, mất khả năng tự chăm sóc bản thân…

3. Cải thiện chất lượng cuộc sống

Giảm đau, tạo hình thân đốt sống thành công giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống. Tinh thần và thể chất của người bệnh sẽ thay đổi tích cực hơn, có đời sống vui vẻ và lạc quan hơn.

4. Các lợi ích khác

Cũng nhờ tăng cường chức năng hoạt động, người bệnh sẽ giảm được nguy cơ mắc bệnh loãng xương hoặc các bệnh về cột sống khác. Cải thiện chức năng đốt sống không chỉ có ý nghĩa đối với người bệnh mà còn giảm bớt nỗi lo cho người thân xung quanh.

So sánh với các phương pháp điều trị khác

So với các phương pháp điều trị xẹp đốt sống khác (chẳng hạn như phẫu thuật), kỹ thuật tạo hình đốt sống có nhiều ưu điểm nổi bật. Cụ thể là:

• Thời gian phẫu thuật nhanh
• Vết chọc kim rất nhỏ, không cần phải mổ mở
• Không gây mất máu nhiều
• Không để lại sẹo
• Giúp giảm đau đến 80% hoặc hết đau hoàn toàn
• Người bệnh có thể cử động bình thường sau khoảng 1-2 giờ thực hiện xong thủ thuật.
• An toàn cho người bệnh, kể cả người cao tuổi
• Không cần gây mê, người bệnh sẽ không bị đau cơ, chóng mặt sau điều trị
• Có thể thực hiện ở người bệnh tiểu đường, huyết áp cao

Vì phương pháp tạo hình thân đốt sống được thực hiện thông qua vết mổ nhỏ nên có yêu cầu rất cao về độ chính xác. Tìm được vị trí gắn kim bơm cement sinh học rất phức tạp, bác sĩ thực hiện phải có tay nghề thành thạo. Do đó, không phải bác sĩ nào cũng có thể thực hiện kỹ thuật này.

Những rủi ro và biến chứng có thể xảy ra

Trong một số trường hợp, tạo hình thân đốt sống có thể gây ra một vài biến chứng ngoài ý muốn: (2)

• Người bệnh có biểu hiện khó thở, tụt huyết áp sau khi bơm cement vào đốt sống do bị tắc mạch.
• Cảm giác đau tăng lên do bị viêm tại chỗ bơm cement.
• Một số ít trường hợp bị đau rễ dây thần kinh thoáng qua.
• Bị nhiễm khuẩn tại chỗ.
• Bị giảm độ bền vững cột sống.

Trên thực tế, các biến chứng vừa nêu rất hiếm gặp, xác suất xuất hiện chỉ khoảng 1% trong tổng số các ca tạo hình thân đốt sống. Biến chứng chỉ xảy ra khi bác sĩ thực hiện sai kỹ thuật bơm cement vào trong đốt sống, hoặc do không thăm khám kỹ lưỡng thể trạng sức khỏe của người bệnh trước đó.

Một số lưu ý sau khi phẫu thuật tạo hình đốt sống

1. Chăm sóc sau phẫu thuật

• Cần vệ sinh vết thương sau phẫu thuật thật sạch sẽ để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng. Theo dõi vết thương thường xuyên, nếu có dấu hiệu viêm nhiễm thì phải can thiệp ngay.
• Người bệnh sau khi được tạo hình thân đốt sống cần tập luyện, di chuyển nhẹ nhàng để tránh làm tổn hại cột sống.
• Người bệnh cần tránh những hoạt động nặng trong thời gian đầu.
• Nếu người bệnh có biểu hiện bất thường sau khi phẫu thuật, cần nhanh chóng liên hệ với bác sĩ.
• Chế độ ăn uống thường ngày dành cho người bệnh nên có đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt là canxi.
• Một số người bệnh có thể bị căng thẳng, stress sau khi phẫu thuật nên cần được người thân, bạn bè động viên, khích lệ.
• Tái khám đúng ngày để bác sĩ theo dõi quá trình hồi phục.

2. Theo dõi tình trạng sức khỏe

Sau khi phẫu thuật tạo hình đốt sống, người bệnh cần phải theo dõi biểu hiện, diễn tiến của vết thương, cụ thể là tình trạng sưng, đỏ và mức độ đau. Một số người bệnh còn cần kiểm tra nhịp tim, đo huyết áp để đảm bảo quá trình hồi phục diễn ra suôn sẻ.

Câu hỏi thường gặp về phương pháp tạo hình đốt sống

1. Quá trình phục hồi sau khi phẫu thuật kéo dài bao lâu?

Sau khoảng 4-6 giờ phẫu thuật, người bệnh có thể ngồi, đứng, đi lại bình thường (nếu không bị giới hạn khả năng vận động trước đó). Đa số người bệnh chỉ cần nằm viện từ 24-48 giờ thì có thể xuất viện và sinh hoạt như người khỏe mạnh.

2. Tạo hình thân đốt sống có gây đau đớn không?

Không. Vì người bệnh sẽ được gây tê vùng đốt sống cần bơm cement trước khi thực hiện. Sau khi điều trị cơn đau do bệnh cột sống gây ra sẽ được giảm khoảng 80-100%.

3. Chi phí cho một lần tạo hình thân đốt sống là bao nhiêu?

Chi phí tạo hình đốt sống phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ đơn vị y tế, phạm vi điều trị cho đến thể trạng người bệnh. Để nắm thông tin cụ thể và chính xác về chi phí phẫu thuật, hãy liên hệ với bệnh viện uy tín.

Để thăm khám và điều trị các vấn đề về cột sống, bạn có thể liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 thông qua thông tin sau:

Nhìn chung, tạo hình thân đốt sống là phương pháp ít gây biến chứng. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần theo dõi sức khỏe thật sát sao sau khi điều trị để đảm bảo hiệu quả chữa bệnh tốt nhất. Trước khi tạo hình đốt sống, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ thật kỹ về sức khỏe của mình. Đây là cách an toàn để nâng cao kết quả điều trị.