Phẫu thuật là một trong những phương pháp chính trong điều trị ung thư, đặc biệt ở giai đoạn sớm. Vậy phẫu thuật ung thư thường được chỉ định trong trường hợp nào? Quy trình và cách chăm sóc sau phẫu thuật ra sao? Hãy cùng tìm hiểu qua chia sẻ của thạc sĩ bác sĩ chuyên khoa II Phạm Thanh Trúc, Khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Được, phẫu thuật ung thư là phương pháp điều trị nhằm loại bỏ khối u và tổ chức ung thư ra khỏi cơ thể, đặc biệt hiệu quả khi khối u còn khu trú và chưa di căn. Với các bệnh như ung thư tuyến tiền liệt, ung thư tinh hoàn, ung thư vú… tỷ lệ sống sau 5 năm của người bệnh gần như 100% nếu được phẫu thuật cắt bỏ khối u sớm. Ngoài ra, phẫu thuật ung thư còn nhằm nhiều mục đích như giảm nhẹ triệu chứng bệnh, lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm mô bệnh học, từ đo đưa ra chiến lược điều trị kế tiếp chính xác hơn.
Tuy nhiên, không phải trường hợp ung thư nào cũng có thể phẫu thuật, ví dụ ung thư máu như bệnh bạch cầu, người bệnh không đảm bảo về sức khỏe (nhiều bệnh nền, tuổi cao) cũng có thể không được chỉ định phẫu thuật.
Mọi phương pháp điều trị bệnh đều có những nguyên tắc cần tuân theo và phẫu thuật ung thư cũng vậy. Phẫu thuật ung thư phải tuân theo nguyên tắc chung của điều trị ung thư cũng như các nguyên tắc của điều trị ngoại khoa.
Dưới đây là một số nguyên tắc khi phẫu thuật ung thư giúp quá trình điều trị hiệu quả hơn:
Phẫu thuật ung thư có nhiều mục tiêu điều trị dựa trên tình trạng cụ thể của mỗi người bệnh: (1)
Phẫu thuật dự phòng thường được chỉ định trong cắt bỏ các tổn thương tiền ung thư, giảm tỷ lệ mắc bệnh trong tương lai. Ví dụ, phẫu thuật cắt polyp đại trực tràng để phòng ung thư trực tràng hay khoét chóp cổ tử cung để loại bỏ tổn thương bất thường có thể phát triển thành ung thư.
Phẫu thuật chẩn đoán là quá trình cắt bỏ toàn bộ hoặc một phần khối u (mô, tế bào, dịch) nghi ngờ để kiểm tra dưới kính hiển vi. Phẫu thuật chẩn đoán có thể tiến hành theo nhiều cách, ví dụ bác sĩ có thể mổ cắt một phần hoặc toàn bộ khối u nghi ngờ trong quá trình nội soi khám bệnh. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể lấy mẫu bệnh phẩm thông qua sinh thiết bằng kim, khoét chóp, thậm chí mổ mở.
Phẫu thuật điều trị có thể nhằm nhiều mục đích như:
Phẫu thuật triệt căn ung thư thường được chỉ định trong trường hợp khối u nhỏ, giai đoạn sớm, chưa xâm lấn đến các mô lân cận hay di căn xa. Phẫu thuật nhằm loại bỏ hoàn toàn khối u và tế bào ung thư trong cơ thể. Người bệnh có thể được điều trị bổ trợ bằng hóa trị, xạ trị để hạn chế nguy cơ tái phát hay di căn sau phẫu thuật.
Phẫu thuật nhằm mục đích thu nhỏ khối u, tổ chức mô hoại tử hay tạo điều kiện để các phương pháp khác như hóa trị, xạ trị hiệu quả hơn. Ví dụ, ung thư vòm họng không thể phẫu thuật điều trị triệt căn, nhưng người bệnh có thể được phẫu thuật loại bỏ hạch ung thư bên cạnh xạ trị ung thư vòm để loại bỏ ung thư tốt nhất.
Phẫu thuật giảm nhẹ không nhằm điều trị bệnh, thay vào đó, giúp hạn chế triệu chứng bệnh (như đau nhức, khó nuốt, khó thở…) và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh ung thư giai đoạn trễ. Ví dụ phẫu thuật giảm nhẹ phổ biến như loại bỏ khối u gây chèn ép tủy sống, các cơ quan khác trong ổ bụng.
Phẫu thuật tạo hình thường nhằm tái tạo cơ quan tổn thương hay cắt bỏ khi điều trị ung thư. Ví dụ, tạo hình bàng quang từ ruột sau khi cắt bỏ hoàn toàn bàng quang tận gốc để loại bỏ ung thư. Người bệnh có thể được tạo ra bàng quang mới bằng một đoạn ruột non nối với niệu đạo, hoặc dùng ruột dẫn nước tiểu từ niệu quản ra ngoài cơ thể vào túi nước tiểu.
Trường hợp chỉ định và chống chỉ định phẫu thuật điều trị ung thư rất đa dạng, tùy thuộc vào loại ung thư, vị trí, kích thước khối u, tình trạng di căn, bệnh nền… của người bệnh.
Phẫu thuật điều trị ung thư được chỉ định trong các trường hợp sau:
Phẫu thuật thường không được chỉ định khi:
Dưới đây là một số phương pháp phẫu thuật ung thư phổ biến: (2)
Với mổ mở, bác sĩ cần rạch đường mổ lớn trên cơ thể người bệnh để cắt bỏ khối u và các mô ung thư trong cơ thể. Mổ mở thường không được ưu tiên do người bệnh có thể tổn thương nặng, dễ gặp biến chứng (như nhiễm trùng, mất máu nhiều), cần nhiều thời gian phục hồi. Tuy nhiên, trong một số trường hợp khối u phức tạp hay quá lớn, bác sĩ có thể chỉ định mổ mở.
Mổ nội soi là phương pháp bác sĩ mở những đường hầm nhỏ (đặt trocar) trên da để đưa các ống nội soi vào cơ thể người bệnh. Các ống nội soi có camera và dao phẫu thuật, kéo, kẹp mang kim, hệ thống hút rửa… giúp bác sĩ quan sát và thao tác phẫu thuật. Ưu điểm của mổ nội soi là vết mổ nhỏ, nhanh lành, hạn chế xâm lấn cho người bệnh.
Phẫu thuật dưới sự hỗ trợ của robot là phẫu thuật nội soi dùng cánh tay robot để thao tác trong quá trình phẫu thuật. Bác sĩ sẽ điều khiển các cánh tay robot với khả năng kiểm soát cao, chính xác đến từng milimet, giúp hạn chế khả năng gặp biến chứng, phục hồi tốt hơn mổ nội soi truyền thống cũng như giúp bác sĩ xử lý tốt trong trường hợp trong những vùng giải phẫu phức tạp. Tuy nhiên, phẫu thuật robot thường yêu cầu bác sĩ có tay nghề cao, cũng như ít cơ sở y tế được trang bị.
Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là một trong những đơn vị tiên phong dùng robot phẫu thuật Da Vinci Xi (thế hệ mới nhất) tại TP.HCM. Robot Da Vinci Xi sở hữu 4 cánh tay máy và camera 3 chiều phân giải cao, giúp bác sĩ quan sát và thao tác hiệu quả.
Bên cạnh đó, các cánh tay máy giúp loại bỏ hoàn toàn chuyển động rung tay, cũng như có khả năng xoay 540 độ, giúp các bác sĩ có góc thao tác linh hoạt với độ chính xác gần như tuyệt đối. Hiện trung tâm đang triển khai phẫu thuật robot điều trị nhiều bệnh ung thư đường niệu và sinh dục như thận, tuyến thượng thận, tuyến tiền liệt, bàng quang…
Phẫu thuật kiểm soát bằng kính vi phẫu (hay gọi ngắn là vi phẫu) là một kỹ thuật hiện đại sử dụng kính hiển vi phẫu thuật có độ phóng đại cao để bác sĩ có thể nhìn rõ và thao tác chính xác trên các cấu trúc nhỏ như mạch máu, dây thần kinh, mô hoặc hạch, ví dụ được dùng trong điều trị u não.
Mỗi bệnh ung thư có thể áp dụng những quy trình phẫu thuật ung thư khác nhau, dưới đây là quy trình cơ bản trong phẫu thuật ung thư:
Sau phẫu thuật ung thư, người bệnh được đưa về phòng chờ để hồi tỉnh sau gây mê. Khi hết thuốc mê, cảm giác đau có thể xuất hiện rõ ràng hơn. Thời gian ở lại theo dõi tại bệnh viện tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người.
Bất cứ phương pháp điều trị nào cũng tiềm ẩn nguy cơ gặp tác dụng phụ và biến chứng, dưới đây là các biến chứng có thể xảy ra khi phẫu thuật:
Dưới đây là một số lưu ý khi chăm sóc người bệnh vừa phẫu thuật ung thư: (3)
Việc chăm sóc vết mổ sau phẫu thuật đúng cách giúp ngăn ngừa nhiễm trùng và hỗ trợ vết thương mau lành. Dưới đây là một số lưu ý khi chăm sóc vết mổ:
Dinh dưỡng sau phẫu thuật ung thư đóng vai trò quan trọng giúp phục hồi nhanh và tăng cường miễn dịch. Người bệnh vừa phẫu thuật nên tuân theo chế độ dinh dưỡng sau:
Vận động sau phẫu thuật là yếu tố quan trọng giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng sống. Dưới đây là những lưu ý cơ bản:
Sau phẫu thuật ung thư, việc theo dõi và tái khám định kỳ là bắt buộc để phát hiện sớm nếu ung thư tái phát hoặc di căn, cũng như theo dõi tác dụng phụ muộn của các phương pháp điều trị ung thư. Người bệnh ung thư có thể tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ, hoặc tái khám định kỳ mỗi 3 tháng trong 2 năm đầu, mỗi 6 tháng trong khoảng 2-5 năm và mỗi 12 tháng kể từ sau 5 năm.
Có, phẫu thuật ung thư là phương pháp điều trị chính với nhiều loại ung thư, đặc biệt khi khối u còn khu trú và chưa di căn. Phẫu thuật có thể gồm nhiều mục đích như điều trị triệt căn, hỗ trợ các phương pháp khác, giảm nhẹ triệu chứng…
Phẫu thuật ung thư thường không gây nguy hiểm do người bệnh đã được chẩn đoán, đánh giá trước mổ để đảm bảo an toàn. Dù vậy, phẫu thuật ung thư vẫn có thể gây biến chứng như nhiễm trùng, chảy máu, ảnh hưởng đến cơ quan lân cận… Tuy nhiên, nếu thực hiện tại cơ sở uy tín với đội ngũ chuyên môn cao thì nguy cơ sẽ giảm đáng kể.
Có thể, nếu ung thư được phát hiện sớm và chưa di căn, phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn khối u có khả năng chữa khỏi bệnh. Ví dụ, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư bàng quang, ung thư vú, ung thư tuyến giáp…
Tùy loại ung thư và loại phẫu thuật, thời gian hồi phục hoàn toàn có thể mất trung bình từ vài tuần đến vài tháng. Người bệnh cần theo dõi định kỳ, ăn uống đủ chất và tập phục hồi chức năng.
Chi phí mổ ung thư có thể rất khác nhau với mỗi tình trạng bệnh, phương pháp mổ, các chi phí khác đi kèm… Do đó, không có mức chung thống nhất cho phẫu thuật điều trị ung thư. Người bệnh nên tư vấn trực tiếp với bác sĩ tại cơ sở điều trị để được tư vấn cụ thể.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ khám, phẫu thuật ung thư uy tín, chất lượng tại TP.HCM. Bệnh viện có hệ thống cơ sở vật chất cũng như các trang thiết bị tiên tiến, giúp quá trình phẫu thuật an toàn, hiệu quả hơn như:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là những thông tin cần biết về vai trò, mục tiêu của phẫu thuật trong điều trị ung thư. Phẫu thuật ung thư là phương pháp điều trị quan trọng, đặc biệt với ung thư giai đoạn sớm, có thể giúp người bệnh điều trị khỏi bệnh hoàn toàn. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ phẫu thuật ung thư uy tín, chất lượng với đội ngũ y bác sĩ, phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm và những thiết bị hiện đại, giúp quá trình phẫu thuật an toàn, hiệu quả hơn.
