Ung thư vú ở phụ nữ trẻ chiếm khoảng 5% tổng số ca ung thư vú trên thế giới. Đáng chú ý, phần lớn trong số này không liên quan tới tiền căn gia đình, thai sản hay đột biến gen. Ung thư vú có xu hướng trẻ hóa, chứng tỏ việc tầm soát ung thư vú ở người trẻ rất cần thiết. Bởi chẳng may phát hiện bệnh càng sớm, hiệu quả điều trị càng cao. Trong bài viết này, ThS.BS Nguyễn Đỗ Thùy Giang, Trưởng khoa Ngoại Vú, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ chia sẻ về tầm quan trọng cũng như những khó khăn của tầm soát ung thư vú trên người trẻ.
Một chương trình giám sát, dịch tễ học và kết quả cuối cùng (SEER) của Viện Ung thư Quốc gia Mỹ cũng có báo cáo tương tự rằng khoảng 24 trong số 100.000 phụ nữ từ 15 – 39 tuổi được chẩn đoán mắc bệnh ung thư vú trong năm 2019.
Mô vú của phụ nữ trẻ có xu hướng đậm đặc hơn so với phụ nữ lớn tuổi. Điều này do ảnh hưởng của nội tiết tố nữ. Trên hình ảnh chụp X-quang tuyến vú, mô vú dày đặc xuất hiện dưới dạng một vùng trắng. Ung thư vú cũng có màu trắng, do đó khó phát hiện hơn trên phim chụp X-quang tuyến vú ở phụ nữ trẻ.
Chụp X-quang tuyến vú thường chính xác hơn khi phụ nữ lớn tuổi vì mô vú thoái hóa mỡ và ít dày đặc hơn. Ung thư vú sẽ có màu trắng nên dễ nhìn thấy hơn trên nền tối của phim nhũ ảnh.
Nếu có khối u hoặc thay đổi khác ở vú ở phụ nữ dưới 40 tuổi, chụp X-quang tuyến vú vẫn có thể hữu ích. Nếu bạn nhận thấy có sự thay đổi ở vú, bạn nên đến gặp bác sĩ Ngoại Vú ngay lập tức.
Ung thư vú đang có xu hướng trẻ hóa những năm gần đây khi có tới 5% trường hợp phát hiện bệnh dưới 40 tuổi. Việc chủ động đăng ký tầm soát ung thư vú giúp chị em phụ nữ phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ hình thành ung thư vú (nếu có) ngay cả khi bệnh chưa có triệu chứng.
Với những phụ nữ có nguy cơ cao mắc ung thư vú thì việc chụp nhũ ảnh tầm soát trước 40 tuổi rất quan trọng. Sau đây là các yếu tố nguy cơ cao ung thư vú:
Với những phụ nữ có nguy cơ cao, bác sĩ có thể khuyến cáo chụp X-quang tuyến vú bắt đầu từ lúc 30 tuổi hoặc sớm hơn 10 năm tính theo tuổi người thân mắc ung thư vú. Siêu âm vú và chụp MRI vú để tầm soát cần thiết hỗ trợ nhũ ảnh và bắt đầu từ 25 tuổi.
Khoảng 10% trường hợp ung thư vú có thể do gen bị lỗi di truyền. Những phụ nữ trẻ có người thân mắc bệnh ung thư vú có thể có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nhưng điều này không đúng trong nhiều trường hợp. Nguy cơ phát triển ung thư vú sẽ phụ thuộc vào một số yếu tố bao gồm:
Nếu bạn lo lắng về tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư vú, bạn nên thảo luận vấn đề này với bác sĩ khoa Ngoại Vú để tư vấn di truyền có thể làm rõ liệu bạn có gặp nguy hiểm hay không dựa trên tiền sử gia đình và sẽ có kế hoạch tầm soát riêng theo nguy cơ của bạn.
Nhận thức được các thay đổi trên tuyến vú của bạn là một trong những cách tốt nhất để phát hiện sớm các dấu hiệu ung thư vú, đặc biệt với phụ nữ còn quá trẻ chưa thể chụp X-quang tuyến vú. Hầu hết, bệnh ung thư vú ở phụ nữ trẻ được chẩn đoán là kết quả của việc kiểm tra khối u hoặc triệu chứng khác. Những thay đổi ở vú cần chú ý bao gồm:
Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào trong số này, điều đó không có nghĩa bạn bị ung thư vú nhưng bạn nên gặp bác sĩ. Dù ung thư vú hiện không thể ngăn ngừa được nhưng việc phát hiện sớm sẽ tăng thời gian sống còn, điều trị dễ dàng, tiết kiệm chi phí và giữ lại tuyến vú và bảo tồn sinh sản cho phụ nữ trẻ.
Hiện có nhiều phương pháp tầm soát ung thư vú ở phụ nữ trẻ. Tùy vào cơ địa, sức khỏe của từng chị em mà bác sĩ sẽ tư vấn lựa chọn phương pháp tầm soát phù hợp hoặc có thể kết hợp nhiều phương pháp tăng khả năng tầm soát ung thư vú trên phụ nữ trẻ. Một số phương pháp tầm soát ung thư vú sớm được áp dụng phổ biến hiện nay gồm:
Khám lâm sàng thường được áp dụng cùng với siêu âm tuyến vú để tầm soát ung thư vú sớm ở phụ nữ trẻ tuổi. Bác sĩ dùng tay kiểm tra để phát hiện khối u hoặc những thay đổi bất thường ở tuyến vú.
Siêu âm tuyến vú là phương pháp sử dụng sóng siêu âm (âm thanh có tần số lớn hơn ngưỡng nghe của tai người, khoảng 20.000Hz) để phác thảo cấu trúc bên trong tuyến vú. Đây là phương pháp thường được áp dụng trong gói tầm soát ung thư ở người trẻ dưới 40 tuổi kết hợp với biện pháp khám lâm sàng.
Hội X-quang Hoa Kỳ cho biết siêu âm vú nên được sử dụng làm phương pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu chính khi đánh giá các triệu chứng khu trú ở vú ở phụ nữ từ 30 đến 39 tuổi.
Đặc biệt, nếu bạn phát hiện khối u khi cho con bú, bác sĩ của bạn có thể đề nghị siêu âm vú trước. Các xét nghiệm hình ảnh khác có thể bao gồm:
Tóm lại, việc cho con bú sau khi chụp X-quang tuyến vú, MRI vú hoặc sinh thiết cũng an toàn. Một lượng tối thiểu thuốc nhuộm (gadolinium) được tiêm trong khi chụp MRI sẽ đi vào sữa mẹ nhưng không ảnh hưởng đến ruột của trẻ.
Chụp X-quang tuyến vú còn gọi là chụp nhũ ảnh, có 2 dạng chụp nhũ ảnh 2D và chụp nhũ ảnh 3D. Thế nhưng có một câu hỏi đặt ra là với phụ nữ trẻ dưới 40 tuổi có nên chụp X-quang tuyến vú tầm soát không?
Thực tế, nguyên tắc chung là chụp X-quang tuyến vú không được khuyến khích cho phụ nữ dưới 40 tuổi trong tầm soát ung thư vú. Bởi mô vú của phụ nữ trẻ có xu hướng đậm đặc hơn so với phụ nữ lớn tuổi. Điều này do ảnh hưởng của nội tiết tố nữ. Trên hình ảnh chụp X-quang tuyến vú, mô vú dày đặc xuất hiện dưới dạng một vùng trắng. Ung thư vú cũng có màu trắng, do đó khó phát hiện hơn trên phim chụp X-quang tuyến vú ở phụ nữ trẻ.
Vì lẽ đó nên chụp X-quang tuyến vú thường chính xác hơn trên phụ nữ lớn tuổi vì mô vú thoái hóa mỡ và ít dày đặc hơn. Ung thư vú sẽ có màu trắng nên dễ nhìn thấy hơn trên nền tối của phim nhũ ảnh.
Với phụ nữ dưới 40 tuổi, nếu có khối u hoặc thay đổi khác ở vú thì lúc này, việc chụp X-quang tuyến vú mới có thể hữu ích. Nếu bạn nhận thấy có sự thay đổi ở vú hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức.
Chụp cộng hưởng từ MRI sử dụng từ trường cực mạnh và sóng vô tuyến để phác thảo hình ảnh rõ nét bên trong tuyến vú. Do đó, bác sĩ có thể dễ dàng quan sát những dấu hiệu bất thường tại tuyến vú mà khó phát hiện khi quan sát từ ảnh chụp X-quang.
Chụp MRI thường được kết hợp với chụp nhũ ảnh tuyến vú để sàng lọc chị em có nguy cơ mắc ung thư vú cao, ít được áp dụng cho những phụ nữ có nguy cơ từ trung bình đến thấp.
Sinh thiết tuyến vú là kỹ thuật lấy một phần mô rất nhỏ ở khu vực nghi ngờ ung thư vú để quan sát dưới kính hiển vi. Phương pháp này được chỉ định sau khi bác sĩ khám lâm sàng phát hiện biểu hiện đáng ngờ tại tuyến vú. Một số kỹ thuật sinh thiết tuyến vú được áp dụng phổ biến gồm: chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA), sinh thiết lõi (CNB) sử dụng kim lớn, sinh thiết bằng thiết bị hút chân không (VABB).
Phụ nữ từ 40 tuổi, đặc biệt là những chị em phát hiện đột biến gen BRCA1 hoặc BRCA2 hay có người thân mắc ung thư vú trong độ tuổi này nên tầm soát ung thư vú định kỳ 6 – 12 tháng tùy vào phương pháp xét nghiệm.
Chị em nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa Ngoại Vú để được khám, đánh giá và tư vấn lựa chọn phương pháp tầm soát ung thư vú phù hợp, chính xác tối đa. Ngoài ra, bạn nên đi tầm soát ung thư vú sau chu kỳ kinh nguyệt từ 1 – 2 tuần vì đây là thời điểm cho kết quả tầm soát chính xác nhất.
Trước khi đến bệnh viện tầm soát ung thư vú, chị em nên lưu ý một số điểm sau:
Gói khám tầm soát ung thư vú ở người trẻ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh được thiết kế toàn diện, khoa học phù hợp với cấu tạo đặc trưng tuyến vú của phụ nữ Việt Nam, dựa trên quy trình tinh gọn, đặt hiệu quả lên hàng đầu nhằm mang lại kết quả chính xác tối đa, hạn chế tối thiểu tỷ lệ dương tính giả (kết quả xét nghiệm dương tính trong khi thực tế chị em không có bệnh).
Theo đó, gói tầm soát ung thư vú cho phụ nữ trẻ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM bao gồm những xét nghiệm sau:
Ngoài ra, tùy vào từng tình trạng sức khỏe của mỗi người, bác sĩ có thể chỉ định thêm:
Một số lưu ý khi chị em tham gia gói tầm soát ung thư vú cho người trẻ tuổi tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM gồm:
Đặc biệt, nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ra mắt Gói Tầm soát Bệnh lý tuyến vú và Ung thư cổ tử cung với mức giá ưu đãi hơn so với dịch vụ lẻ. Hy vọng với chương trình này, chị em được trải nghiệm dịch vụ y tế theo tiêu chuẩn quốc tế với chi phí tiết kiệm hơn.
Việc tầm soát ung thư vú quan trọng nhất đối với người có nguy cơ ung thư vú rất quan trọng, trong đó có chụp X-quang tuyến vú. Phương tiện này có thể phát hiện ung thư vú tối đa 2 năm trước khi bạn hoặc bác sĩ của bạn có thể cảm nhận được khối u. Điều này được chứng minh rất hữu ích cho phụ nữ từ 40 tuổi trở lên.
Chụp nhũ ảnh 3D, còn gọi là chụp nhũ ảnh kỹ thuật số cắt lớp, là phương pháp chụp và phác thảo hình ảnh 3 chiều của tuyến vú giúp bác sĩ quan sát dễ dàng hơn cấu trúc, các tổ chức và những biểu hiện bất thường tại tuyến vú.
Phương pháp này khắc phục được tình trạng xảo ảnh chồng lấp (nhược điểm đặc trưng của phương pháp chụp nhũ ảnh 2D bởi phác thảo cấu trúc cơ thể người trên hình ảnh 2 chiều, gây ra do các mô chồng lên nhau che lấp khối u, dẫn đến khó quan sát), giúp tăng độ chính xác, rút ngắn quy trình chẩn đoán, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người bệnh.
Chụp nhũ ảnh 3D là kỹ thuật tầm soát vượt trội so với chụp X-quang tuyến vú truyền thống, đặc biệt quan trọng ở phụ nữ trẻ hoặc trẻ hơn do mô vú thường dày hơn mô vú ở phụ nữ lớn tuổi. Hình ảnh 3D cung cấp hình ảnh hoàn chỉnh hơn về vú, điều này rất quan trọng đối với bác sĩ chẩn đoán hình ảnh trong việc xem xét và phân tích mô dày đặc, hạn chế các dấu hiệu dương tính giả và giới hạn bỏ sót bệnh.
Cho con bú có thể ảnh hưởng đến kết quả chụp X-quang tuyến vú của bạn. Các hormone estrogen, progesterone và prolactin là nguyên nhân gây ra những thay đổi ở vú khi cho con bú khiến các mô dày đặc phát triển. Lượng mô dày đặc phụ thuộc vào tần suất bạn cho con bú hoặc hút sữa, độ tuổi của trẻ và nhu cầu dinh dưỡng. Chưa kể, mô dày đặc ở vú có thể làm cho kết quả chụp X-quang tuyến vú khó đọc hơn.
Tuy nhiên, chụp X-quang tuyến vú vẫn là một trong những cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm ung thư vú ở những người đang cho con bú. Điều này đã được nhiều nghiên cứu về hình ảnh vú và sinh thiết ghi nhận an toàn cho các bà mẹ đang cho con bú.
Đôi khi những thay đổi bình thường ở ngực khi cho con bú có thể xuất hiện dưới dạng cục u. Những thay đổi này thường lành tính nhưng vẫn cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá nếu các u cục này không thay đổi sau 1-2 tuần. Những biểu hiện này tuy rất hiếm nhưng đây có thể là dấu hiệu của ung thư vú.
Chị em dưới 40 tuổi có mong muốn tầm soát ung thư vú sớm có thể đặt lịch khám tại khoa Ngoại Vú, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM để được bác sĩ tư vấn và hướng dẫn tại địa chỉ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Việc tầm soát ung thư vú ở người trẻ giúp chị em phụ nữ sớm biết nguy cơ ung thư vú của mình như thế nào, giúp phát hiện bệnh sớm để có kế hoạch điều trị phù hợp, an toàn, hiệu quả, bảo tồn được ngực. Để tầm soát mang lại kết quả chính xác tối đa, chị em nên đến cơ sở y tế uy tín, có đầy đủ thiết bị, máy móc hiện đại, phục vụ cho quá trình tầm soát ung thư vú.
