Sỏi bàng quang ở nữ: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Sỏi bàng quang là các khối khoáng cứng hình thành trong bàng quang. Chúng có thể phát triển khi nước tiểu ứ đọng bên trong bàng quang trong thời gian dài. Triệu chứng phổ biến nhất là đau bụng và các bất thường khi đi tiểu như tiểu máu, tiểu rắt.  Vậy sỏi bàng quang ở nữ là như thế nào? Có phổ biến không?

Nguyên nhân gây sỏi bàng quang ở nữ

Nguyên nhân gây sỏi bàng quang ở nữ được xác định do bàng quang không được làm trống hoàn toàn, dẫn đến sự lắng đọng của các tinh thể cô đặc trong nước tiểu. Có nhiều nguyên nhân khiến bàng quang không thể làm rỗng hoàn toàn và dẫn đến hình thành sỏi bàng quang ở nữ giới như:⁽¹⁾

• Tiền sử phẫu thuật mở rộng bàng quang (nâng bàng quang): trong quá trình phẫu thuật mở rộng bàng quang, bác sĩ có thể sử dụng mô từ ruột (ruột già) để mở rộng bàng quang và cải thiện cách thức hoạt động của bàng quang. Đôi khi, thủ thuật này có thể khiến nước tiểu đọng lại trong bàng quang và tạo thành sỏi.
• Túi thừa bàng quang: là các túi hoặc lỗ mở giống như hang động có thể xuất hiện trong các cơ quan rỗng như ruột hoặc bàng quang. Chúng có thể giữ nước tiểu và khiến người bệnh khó có thể làm rỗng hoàn toàn bàng quang. Túi thừa bàng quang có thể do bẩm sinh hoặc phát triển sau này do bệnh tật, chấn thương, mô sẹo.
• Sa bàng quang: một số người bị sa bàng quang sau khi sinh con. Các dây chằng và cơ nâng đỡ giữ bàng quang bị căng ra quá mức, trong thời gian dài và trở nên và suy yếu. Điều này khiến bàng quang sa vào âm đạo, có thể chặn dòng nước tiểu, tạo điều kiện cho sỏi hình thành.
• Mất nước: có thể khiến khoáng chất tích tụ và dẫn đến sỏi bàng quang.
• Sỏi thận: sỏi bàng quang tương tự như sỏi thận. Đôi khi, sỏi thận di chuyển từ thận vào bàng quang và bị kẹt lại. Tuy nhiên, rất hiếm khi sỏi có thể mắc kẹt trong bàng quang và phát triển lớn hơn.
• Bàng quang thần kinh: là khi tổn thương thần kinh do chấn thương tủy sống, đột quỵ, bất thường bẩm sinh (như tật nứt đốt sống), bệnh hoặc tình trạng khác ảnh hưởng đến cách bàng quang hoạt động khi đi tiểu. Những người bị bàng quang thần kinh thường cần đặt ống thông tiểu. Nhưng đôi khi ống thông không thể dẫn lưu hết nước tiểu ra khỏi bàng quang và sỏi vẫn hình thành được. Trong một số trường hợp, sỏi có thể phát triển bên trong thành ống thông.

Triệu chứng sỏi bàng quang ở nữ giới

Triệu chứng sỏi bàng quang ở nữ, kích thước nhỏ thường không có biểu hiện triệu chứng cũng như không có bất kỳ dấu hiệu nào giúp người bệnh nhận biết mình đang mắc sỏi. Sỏi lớn có thể gây các triệu chứng như sau:

• Tiểu đau: là dấu hiệu rõ ràng nhất của sỏi bàng quang ở phụ nữ là đau khi đi tiểu. Điều này xảy ra khi sỏi cản trở dòng nước tiểu hoặc kích thích niêm mạc bàng quang, khiến việc đi tiểu trở nên đau đớn. Cơn đau sẽ trầm trọng hơn nếu sỏi dẫn đến nhiễm trùng hoặc viêm bàng quang.
• Thường xuyên buồn tiểu: sỏi chặn dòng nước tiểu, khiến bàng quang khó làm rỗng hoàn toàn. Điều này có thể dẫn đến đi tiểu thường xuyên hoặc buồn tiểu thường xuyên hơn bình thường. Sỏi cũng có thể gây áp lực lên bàng quang, gây ra tình trạng đi tiểu thường xuyên.
• Tiểu máu: hay máu trong nước tiểu, xảy ra khi sỏi trong bàng quang kích thích niêm mạc bàng quang, có thể dẫn đến máu trong nước tiểu. Điều này xảy ra khi sỏi nằm trong bàng quang thời gian dài hoặc tăng kích thước.
• Nước tiểu sẫm màu: uống ít nước hoặc có máu trong nước tiểu có thể khiến nước tiểu sẫm màu hơn. Một số loại thành phần sỏi cũng có thể làm thay đổi màu nước tiểu.

Trong một số ít các trường hợp, sỏi bàng quang có thể gây một số triệu chứng khác như:

• Đau bụng dưới: sỏi bàng quang có thể gây đau bụng, có thể nhẹ hoặc dữ dội, tùy thuộc vào kích thước của sỏi. Ở phụ nữ, đặc biệt, cơn đau có thể lan đến các cơ sàn chậu (đau háng) và lưng.
• Đau khi giao hợp: sỏi bàng quang có thể gây áp lực lên các cơ quan vùng chậu, dẫn đến đau khi giao hợp.
• Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát: sỏi bàng quang có thể dẫn đến tình trạng nước tiểu ứ đọng, tạo ra môi trường hoàn hảo cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu thường xuyên.
• Buồn nôn và nôn: nếu sỏi chặn phần lớn ở cổ bàng quang, làm tắc nghẽn dòng chảy nước tiểu, người bệnh có thể bị buồn nôn và nôn. Tình trạng này phổ biến hơn ở phụ nữ bị sỏi bàng quang có UTI đang hoạt động.

Sỏi bàng quang ở nữ có nguy hiểm không?

Sỏi bàng quang ở nữ thường không nguy hiểm. Nhưng nếu không được điều trị, tình trạng này có thể gây ra các biến nghiêm trọng, đặc biệt là đối với những viên sỏi có kích thước lớn, cản trở dòng nước tiểu. Điều này kích thích lớp lót bàng quang và tạo ra một môi trường cho vi khuẩn phát triển mạnh, dẫn đến UTI hoặc thậm chí là tổn thương, mô sẹo vĩnh viễn cho bàng quang hoặc thận.

Chẩn đoán sỏi bàng quang ở nữ

Sỏi bàng quang ở nữ được chẩn đoán bằng các phương pháp sau:

• Xét nghiệm nước tiểu: bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh cách thu thập mẫu nước tiểu và đưa về phòng thí nghiệm để phân tích, tìm kiếm các bằng chứng về: máu trong nước tiểu, vi khuẩn và khoáng chất có thể chỉ ra sự hiện diện của sỏi bàng quang. Xét nghiệm nước tiểu cũng có thể giúp xác định nhiễm trùng đường tiết niệu.
• Chẩn đoán hình ảnh, bao gồm:

• • Chụp X-quang: giúp hình dung sỏi bàng quang, đặc biệt là sỏi lớn, nhưng có thể không nhạy bằng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác.
  • Siêu âm: sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh bàng quang, giúp xác định sỏi, kích thước và vị trí của chúng.
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT): cung cấp hình ảnh chi tiết về bàng quang và các cấu trúc xung quanh, giúp xác định chính xác vị trí và kích thước của sỏi bàng quang, đồng thời có thể đánh giá các vấn đề tiềm ẩn khác như túi thừa bàng quang.

• Nội soi bàng quang: bác sĩ sẽ sử dụng ống mỏng, linh hoạt có gắn camera đưa vào bàng quang qua niệu đạo để trực tiếp hình dung bàng quang và xác nhận sự hiện diện của sỏi. Thủ thuật này cũng có thể được sử dụng để xác định các vấn đề khác, như ung thư bàng quang.

Ngoài ra, bác sĩ có thể kiểm tra lâm sàng thể chất, thăm khám vùng kín để xem có dấu hiệu của sa sinh dục xuất hiện không.

Phương pháp điều trị sỏi bàng quang ở nữ

Phương pháp điều trị sỏi bàng quang ở nữ được lựa chọn dựa trên kích thước và nguyên nhân gây sỏi. Đôi khi, sỏi nhỏ có thể cần uống nhiều nước để sỏi đào thải qua đường tự nhiên. Trường hợp sỏi quá lớn hoặc sỏi có thể cần can thiệp bằng các phương pháp điều trị sau:

• Tán sỏi nội soi ngược dòng: người bệnh sẽ được tiến hành gây mê toàn thân. Sau đó, bác sĩ sẽ đưa 1 ống nội soi có gắn camera và tia laser vào niệu đạo đến bàng quang, tiếp cận vị trí có sỏi. Bác sĩ sử dụng năng lượng laser để tán sỏi thành các mảnh vụn nhỏ và tiến hành rửa bàng quang để loại bỏ các mảnh vụn này và các viên sỏi nhỏ hơn. Trường hợp bị hẹp niệu đạo, bác sĩ cần tiến hành điều trị hẹp niệu đạo trước khi tán sỏi.
• Mổ mở: trường hợp sỏi bàng quang lớn hoặc quá khó để thực hiện tán sỏi, bác sĩ sẽ lựa chọn mổ mở lấy sỏi. Phẫu thuật được thực hiện dưới gây mê toàn thân, bác sĩ tiến hành rạch để mở bụng, mỏ bàng quang và gấp loại bỏ toàn bộ sỏi. Sau đó, bác sĩ sẽ khâu bàng quang bằng chỉ tự tiên, đóng vết mổ và theo dõi chặt chẽ quá trình phục hồi của người bệnh.

Cách phòng ngừa sỏi bàng quang ở nữ

Cách phòng ngừa sỏi bàng quang ở nữ tốt nhất là uống đủ nước và thực hiện theo một số hướng dẫn sau đây để làm giảm nguy cơ tạo sỏi bàng quang:

• Uống đủ nước hãy cố gắng uống 2-3 lít chất lỏng mỗi ngày để làm loãng nước tiểu và giảm nồng độ khoáng chất.
• Đi tiểu thường xuyên, ngay khi cảm thấy buồn tiểu, tuyệt đối không nên nhịn tiểu. Nếu cảm thấy mình chưa đi tiểu hết nước tiểu sau khi đi tiểu, hãy thử đi tiểu lại sau 10 – 20 giây (tiểu đôi).
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây để ngăn ngừa táo bón, giảm áp lực lên bàng quang. Đồng thời nên hạn chế thực phẩm chế biến, đồ ăn nhanh, đồ hộp và nước ngọt để tránh nguy cơ bị viêm, kích ứng.
• Hạn chế các loại thực phẩm giàu oxalat (như đậu phộng, đại hoàng và rau bina) nếu có tiền sử mắc sỏi canxi oxalat.
• Điều trị UTI ngay khi có bất kỳ bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu nào, vì chúng có thể làm tăng nguy cơ sỏi bàng quang.
• Khám sức khỏe định kỳ để tầm soát các vấn đề về sức khỏe tiết niệu, trong đó có sỏi bàng quang.

Khám và điều trị sỏi bàng quang ở nữ tại khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh và Đơn vị Tiết niệu, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7. Tại đây có đội ngũ bác sĩ giỏi, giàu kinh nghiệm và giỏi chuyên môn trong điều trị sỏi tiết niệu, trong đó có sỏi bàng quang.

Hy vọng với những thông tin bài viết vừa chia sẻ đã giúp bạn hiểu thêm về sỏi bàng quang ở nữ có nguyên nhân do đâu, triệu chứng như thế nào và được chẩn đoán, điều trị ra sao.