Cách phân loại suy hô hấp ở trẻ em theo tiêu chuẩn mới bạn có biết

Suy hô hấp cấp là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ cần phải nhập viện và chăm sóc y tế đặc biệt. Theo thống kê có khoảng một nửa số ca tử vong ở bệnh nhi dưới 1 tuổi và hơn 1/3 số ca tử vong ở trẻ em dưới 15 tuổi là do những vấn đề về bệnh phổi. Dựa vào các nguyên nhân và triệu chứng, bác sĩ sẽ phân loại suy hô hấp ở trẻ em theo từng giai đoạn để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. (1)

Tổng quan bệnh suy hô hấp ở trẻ em

Suy hô hấp ở trẻ em là tình trạng mất cân bằng giữa nồng độ oxy và lượng CO2 trong máu, làm ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng sống còn của các cơ quan quan trọng như não và tim. Khi nồng độ oxy quá thấp hoặc CO2 tích tụ quá nhiều làm ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất. Suy hô hấp là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ nhũ nhi khi hệ hô hấp chưa phát triển hoàn toàn. (2)

Việc hấp thụ đủ oxy và loại bỏ CO2 là yếu tố quan trọng để cơ thể đảm bảo các chức năng và hoạt động bình thường. Khi hít vào, cơ thể nhận oxy từ không khí qua phổi, oxy này sẽ được vận chuyển qua máu đến các cơ quan. Khi thở ra, CO2 từ các cơ quan được đưa đến phổi và thải ra ngoài qua đường hô hấp. Trong trường hợp suy hô hấp, quá trình loại bỏ CO2 bị cản trở, gây tích tụ khí CO2, làm tổn thương mô và cơ, đồng thời làm chậm quá trình cung cấp oxy, gây nguy hiểm cho cơ thể.

Phân loại suy hô hấp ở trẻ em

Suy hô hấp cấp ở trẻ em được chia thành 2 nhóm tùy thuộc vào loại rối loạn trao đổi khí:

• Suy hô hấp loại 1: là tình trạng suy hô hấp thiếu oxy trong máu đơn thuần. Thường xảy ra do sự mất cân bằng thông khí- phế nang (lượng khí trao đổi ở phổi không tương xứng với lượng máu đến nhu mô phổi). Các bệnh lý thường gặp gây suy hô hấp loại 1 ở trẻ em là viêm phổi, chấn thương, bệnh lý tim bẩm sinh,…
• Suy hô hấp loại 2: là tình trạng suy hô hấp do thiếu oxy kèm theo sự dư thừa carbon dioxide (CO2). Sự tích tụ CO2 này là do hệ thống hô hấp không thể loại bỏ đủ lượng carbon dioxide ra khỏi cơ thể. Ở trẻ em hay gặp do tình trạng tắc nghẽn đường hô hấp do xuất tiết đờm hoặc co thắt phế quản gây giảm thông khí phế nang hay gặp trong các bệnh lý như viêm tiểu phế quản, hen, các bệnh lý thần kinh cơ như Guillain-Barré,….

Dấu hiệu của suy hô hấp

Một số dấu hiệu nhận biết trẻ có thể đang trong tình trạng suy hô hấp:

• Màu da tái hoặc tím: Kiểm tra xung quanh môi, mắt, tay và chân, đặc biệt là vùng móng tay.
• Tăng tần số thở: Đếm số lần thở trong 1 phút. Trẻ có thở nhanh hơn bình thường không?
• Dấu hiệu thở gắng sức: Kiểm tra xem ngực có bị kéo vào mỗi khi thở hay không, đặc biệt là ở vùng xương đòn và các xương sườn.
• Nở mũi: Kiểm tra xem lỗ mũi có nở rộng khi hít vào không.
• Tiếng thở bất thường: Lắng nghe âm thanh thở giống như tiếng rên, âm thanh khò khè, thở rít.
• Thay đổi tri giác: Kiểm tra xem trẻ có buồn ngủ hơn, ngủ nhiều hơn, khó đánh thức, quấy khóc/ khó chịu hơn bình thường.

Chẩn đoán bệnh suy hô hấp ở trẻ em

Chẩn đoán suy hô hấp cấp ở trẻ em chủ yếu dựa trên quan sát và thăm khám lâm sàng toàn diện. Để đánh giá mức độ và nguyên nhân, bác sĩ có thể thực hiện thêm các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh khác bao gồm: (3)

1. Đo độ bão hòa Oxy trong máu (SpO2)

Sử dụng máy đo độ bão hòa oxy để đo nồng độ oxy trong máu. Chỉ số SpO2 bình thường dao động từ 95% đến 99%. Chỉ số này giảm có thể chỉ ra vấn đề trong việc cung cấp oxy cho cơ thể.

2. Xét nghiệm khí máu động mạch (ABG)

Phân tích khí máu động mạch để đo nồng độ oxy và carbon dioxide trong máu. Phương pháp này giúp đánh giá tình trạng thăng bằng kiềm toan và hiệu quả của thông khí cũng như oxy hóa.

3. Đo chức năng hô hấp

Phương pháp này giúp đánh giá chức năng hô hấp bằng cách đo lượng không khí hít vào, thở ra. Kết quả giúp đánh giá tình trạng hoạt động của phổi, và nhận biết các dấu hiệu liên quan đến bệnh lý suy hô hấp như rối loạn thông khí tắc nghẽn, rối loạn thông khí hạn chế hay dạng phối hợp

4. Chẩn đoán hình ảnh

Bác sĩ có thể yêu cầu chụp X-quang ngực hoặc CT ngực để quan sát cấu trúc bên trong phổi và ngực. Dù các hình ảnh này không chẩn đoán trực tiếp mức độ suy hô hấp, nhưng phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp xác định nguyên nhân gây ra tình trạng này.

5. Đo điện tâm đồ (EKG) và siêu âm tim

Nếu nghi ngờ có liên quan đến bệnh lý tim mạch, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện EKG và/hoặc siêu âm tim để kiểm tra hoạt động của tim, giúp đánh giá xem tim có đang ảnh hưởng đến tình trạng suy hô hấp của trẻ hay không.

Những phương pháp chẩn đoán này được thực hiện kết hợp, nhằm cung cấp đánh giá toàn diện về tình trạng suy hô hấp của trẻ, từ đó giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác và quyết định phương pháp điều trị phù hợp.

Điều trị suy hô hấp ở trẻ em

Suy hô hấp ở trẻ em là một tình trạng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, do đó việc chẩn đoán sớm, theo dõi sát, và kịp thời xử trí đóng vai trò vô cùng quan trọng. (4)

Các phương pháp điều trị phổ biến cho bệnh nhi suy hô hấp bao gồm:

• Liệu pháp oxy: Liệu pháp oxy thông qua mặt nạ thông khí, máy thở cơ học hoặc sử dụng ống thông mũi để cung cấp oxy cho bệnh nhân suy hô hấp.
• Sử dụng thuốc điều trị: Một số loại thuốc được sử dụng để điều trị tình trạng suy hô hấp ở mức độ nhẹ và trung bình bao gồm: Corticoid, thuốc giãn phế quản, thuốc kháng sinh,…
• Thông khí cơ học: Bác sĩ có thể sử dụng máy thở và ống nội khí quản đưa vào đường thở của trẻ để đưa không khí vào và ra khỏi phổi dễ dàng hơn.
• Oxy hóa màng ngoài cơ thể (ECMO): Phương pháp ECMO được sử dụng để thực hiện trao đổi oxy ở bên ngoài cơ thể. Máy tuần hoàn ngoài cơ thể giúp bổ sung oxy vào máu và loại bỏ carbon dioxide.

Cách phòng tránh suy hô hấp ở trẻ em

Theo bác sĩ Hữu Hiếu đến từ Bệnh viện Tâm Anh cho biết, có nột số biện pháp giúp phòng tránh suy hô hấp ở trẻ em như sau:

• Tiêm phòng đầy đủ: Đảm bảo trẻ được tiêm phòng đúng lịch để ngăn ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như cúm, viêm phổi và ho gà.
• Giữ vệ sinh sạch sẽ: Khuyến khích trẻ rửa tay thường xuyên, đặc biệt sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn. Điều này giúp ngăn ngừa sự lây lan của vi khuẩn và virus.
• Tránh khói thuốc và ô nhiễm: Tránh để trẻ hít phải khói thuốc lá và ô nhiễm không khí. Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với môi trường có bụi bẩn, hóa chất độc hại.
• Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Đảm bảo trẻ có chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, bao gồm nhiều trái cây và rau quả, giúp tăng cường hệ miễn dịch.
• Khuyến khích hoạt động thể chất: Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể chất thường xuyên để tăng cường sức khỏe phổi và cải thiện khả năng hô hấp.
• Tham khảo y kiến bác sĩ: Thường xuyên đưa trẻ đi khám sức khỏe định kỳ và thảo luận với bác sĩ về các biện pháp phòng ngừa cho trẻ, đặc biệt nếu trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh hô hấp.

Nếu có nhu cầu đặt lịch khám, tư vấn và điều trị tình trạng suy hô hấp ở trẻ em, quý phụ huynh có thể liên hệ đến khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, theo các cách sau:

Hy vọng với những thông tin trên, quý phụ huynh đã hiểu rõ hơn về suy hô hấp cấp ở trẻ em. Hiểu rõ cách phân loại suy hô hấp ở trẻ em và dấu hiệu của chúng, giúp các bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, giúp bảo vệ sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ.