Bàn chân khoèo ở trẻ sơ sinh là một trong những dị tật thường gặp. Dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh không gây đau đớn cho bệnh nhi, nhưng nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể gây biến chứng nặng nề về sau.
Bàn chân khoèo bẩm sinh là dị tật xuất hiện ở trẻ ngay từ giai đoạn bào thai. Tình trạng khoèo chân ở trẻ sơ sinh có thể xảy ra ở một hay cả hai chân, khiến bàn chân của trẻ có hình dáng bất thường, gây khó khăn trong các hoạt động hàng ngày.
Dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh (clubfoot) là dị tật gây biến dạng bàn chân, ảnh hưởng đến chức năng vận động và dáng đi của trẻ trong tương lai. Ở bệnh nhi có bàn chân khoèo, có cả biến dạng về xương và về tổ chức mô mềm quanh xương.
Ở vùng cổ bàn chân, xương sên biến dạng và xương ghe di lệch vào trong, những phần tổ chức mềm kết nối phần cơ với phần bám tận vào nền xương bị co rút ngắn hơn bình thường, làm bàn chân trẻ xoay quanh chỏm xương sên thành hình dạng giống cây gậy đánh golf. Khi sờ nắn bàn chân khoèo có cảm giác cứng, ít linh hoạt do cơ và dây chằng bàn chân bị co rút. (1)
Dị tật bàn chân này không gây đau đớn cho trẻ. Tuy nhiên, khi không được điều trị sớm, sau này khi lớn lên, trẻ sẽ bị mất cân bằng nghiêm trọng trong các tư thế sinh hoạt, gặp rắc rối trong việc chịu sức nặng về trọng lượng cơ thể, làm cho việc di chuyển, đi lại và sinh hoạt cơ bản hàng ngày đều trở nên khó khăn.
Về mặt triệu chứng lâm sàng, dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh bao gồm 3 loại biến dạng chính xảy ra ở 3 khớp, cụ thể:
Cho đến nay, nguyên nhân của dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh vẫn chưa rõ. Bất thường giải phẫu chủ yếu là xương sên nhỏ hơn bình thường, gân cơ và dây chằng quanh xương co rút. Đầu và cổ xương sên bị lật ngửa hướng vào trong. (2)
Những giả thuyết khác cho rằng :
Các yếu tố trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ khoèo chân ở trẻ
Dấu hiệu nhận biết dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh có thể được phát hiện dễ dàng sau khi bé chào đời, với các triệu chứng như biến dạng bàn chân khoèo vào trong; khi thăm khám thì thấy sờ cứng, các dây chằng và cơ của bàn chân có dấu hiệu co rút, cũng có thể thấy hình ảnh bàn chân khép hay gập lòng. Các dấu hiệu trẻ sơ sinh bị khoèo chân thường gặp là: (3)
Ngay khi phát hiện dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh, người bệnh cần đi thăm khám càng sớm càng tốt. Khi bệnh nhi được điều trị sớm, bàn chân trở về tư thế bình thường cũng sẽ không ảnh hưởng tới quá trình tập đi và dáng đi sau này.
Nếu không có biện pháp can thiệp sớm, dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh có gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm khớp, cổ chân xoay khiến bệnh nhi không thể đi lại vững vàng, bất thường trong quá trình phát triển hệ cơ của cơ thể. Thẩm mỹ bàn chân và dáng đi bị ảnh hưởng nghiêm trọng khiến trẻ hạn chế sinh hoạt và giao tiếp với mọi người.
Dị tật bàn chân khoèo bẩm sinh phức tạp, thay đổi theo từng người bệnh. Vì thế, bệnh nhân cần được thăm khám thật kỹ.
Khi mới sinh, nếu trẻ bị bàn chân khoèo nặng, bác sĩ có thể chẩn đoán dễ dàng dựa trên quan sát lâm sàng như gót chân nhỏ, bàn chân bị vẹo vào trong, cơ bắp chân căng cứng.
Các trường hợp nhẹ có thể dễ bị chẩn đoán lầm với các dị tật bàn chân bẩm sinh khác vì trẻ sơ sinh bình thường cũng có bàn chân nghiêng vào trong do tư thế nằm uốn cong trong bào thai. Lúc này, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhi chụp X-quang hoặc siêu âm để chẩn đoán chính xác tình trạng chân của trẻ.
Đối với trường hợp này, phim X-quang cần chụp 2 góc thẳng và nghiêng, chụp cả hai bên bàn chân nhằm so sánh:
Nguyên tắc điều trị dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh gồm: (4)
Hiện có nhiều cách điều trị bàn chân khoèo, trong đó gồm các phương pháp như:
Đây là phương pháp điều trị hiệu quả, phương pháp vàng trong điều trị chân khoèo, thường được chỉ định ngay khi trẻ vừa sinh ra được 7 – 10 ngày. Tuy nhiên, nếu bệnh nhi được đưa tới các cơ sở y tế muộn hơn thời gian này vẫn có thể áp dụng nhưng hiệu quả điều trị sẽ thấp hơn các trường hợp được can thiệp sớm. Do đó, đôi khi cần can thiệp phẫu thuật đối với các trường hợp điều trị trễ.
Đầu tiên, người bệnh sẽ được nắn chỉnh vòm, chỉnh bàn chân trước khỏi khép, gót vẹo trong, chỉnh lại nhón gót. Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành bó bột để cố định bàn chân sau khi nắn chỉnh. Thời gian bó bột thường khoảng 5-8 tuần, mỗi tuần thay bột một lần.
Sau đó, bệnh nhi được phẫu thuật để cắt gân gót và tiếp tục bó bột trong 3 tuần sau đó. Tiếp theo, bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhi dùng nẹp giày trong suốt cả ngày, kể cả lúc đi ngủ trong 3 tháng. Sau đó, bệnh nhi chỉ cần mang giày vào buổi tối cho tới khi 5 tuổi.
Phẫu thuật là phương pháp điều trị dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh được chỉ định trong các trường hợp nặng, không đáp ứng với những phương pháp điều trị bảo tồn. Phương pháp phẫu thuật thường được áp dụng là kéo dài gân gót, điều chỉnh bàn chân về tư thế đúng, chuyển gân chày trước và giải phóng các phần mềm sau trong.
Đến nay, các chuyên gia vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây dị tật bàn chân khoèo bẩm sinh. Vì thế, không có phương pháp cụ thể giúp phòng ngừa hoàn toàn dị tật này. Tuy vậy, thai phụ vẫn có thể chú ý những vấn đề sau để giảm thiểu nguy cơ mắc dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh: (4)
Để đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bàn chân khoèo ở trẻ sơ sinh là bệnh lý thường gặp . Khi không có biện pháp can thiệp kịp thời và đúng cách, tình trạng này có thể trở thành dị tật suốt đời của bệnh nhi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống sau này. Do đó, phụ huynh nên đưa trẻ tới các cơ sở y tế uy tín càng sớm càng tốt khi có dấu hiệu nghi ngờ dị tật khoèo chân ở trẻ sơ sinh, từ đó được tư vấn các phương pháp điều trị bàn chân khoèo phù hợp, ngăn ngừa các biến chứng nặng trong tương lai.
