Huyết áp tâm trương là số thứ hai trong kết quả đo huyết áp, thể hiện áp lực máu lên thành động mạch khi tim giãn sau mỗi nhịp co bóp. Huyết áp tâm trương cần được kiểm soát ở mức ổn định, trường hợp tăng cao quá mức và lâu dài có thể gây tổn thương đến tim, mạch máu, ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan và làm tăng nguy cơ đột quỵ. Vậy chỉ số huyết áp tâm trương cao bao nhiêu thì nguy hiểm? Bị chỉ số tâm trương cao có cần phải uống thuốc suốt đời không? Tìm hiểu các thông tin này ngay trong bài viết dưới đây.
Huyết áp tâm trương cao có thể nguy hiểm và gây ra những ảnh hưởng nhất định đến sức khỏe. Tình trạng này trở nên nguy hiểm hơn ở người mắc bệnh tim mạch, bệnh thận mạn tính, từng bị tổn thương tim hoặc có những yếu tố nguy cơ tim mạch. Đáng lo ngại hơn, gần chỉ số tâm trương cao thường không biểu hiện triệu chứng rõ ràng cho đến khi trở nên nghiêm trọng.
Chỉ số tâm trương cao tiềm ẩn nhiều biến chứng như suy tim, bệnh mạch vành, bệnh thận mạn, bệnh động mạch ngoại biên, đột quỵ,… thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.
Thông thường, huyết áp tâm trương có sự thay đổi tùy theo độ tuổi và giới tính. Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi người nên kiểm soát huyết áp tâm trương lý tưởng trong khoảng 75-80 mmHg. Điều này giúp cơ tim nhận đủ oxy để hoạt động, hạn chế các biến chứng tim mạch và giảm nguy cơ đột quỵ. Vậy huyết áp tâm trương cao bao nhiêu thì nguy hiểm? (1)
Bảng phân tầng nguy cơ tim mạch theo huyết áp tâm trương được hệ thống dưới đây:
| Phân loại | Huyết áp tâm trương
(mmHg) |
Mức độ nguy hiểm | |||
| Không có yếu tố nguy cơ tim mạch (YTNCTM) | Từ 1-2 YTNCTM | ≥ 3 YTNCTM hoặc hội chứng chuyển hóa/ tổn thương cơ quan đích | Đã có biến cố hoặc có bệnh tim mạch/ bệnh thận mạn tính | ||
| Bình thường | 80 – 84 | Không nguy hiểm | Nguy cơ thấp | Nguy cơ trung bình | Nguy cơ cao |
| Tiền tăng huyết áp | 85 – 89 | Không nguy hiểm | Nguy cơ thấp | Nguy cơ cao | Nguy cơ rất cao |
| Tăng huyết áp độ 1 | 90 – 99 | Nguy cơ thấp | Nguy cơ trung bình | Nguy cơ cao | Nguy cơ rất cao |
| Tăng huyết áp độ 2 | 110 – 109 | Nguy cơ trung bình | Nguy cơ trung bình | Nguy cơ cao | Nguy cơ rất cao |
| Tăng huyết áp độ 3 | ≥ 110 | Nguy cơ cao | Nguy cơ rất cao | ||
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có tới 46% người bị tăng huyết áp không biết bản thân mắc bệnh. Trong đó, tăng huyết áp tâm trương đơn độc – khi chỉ số huyết áp tâm trương tăng cao trong khi huyết áp tâm thu bình thường, là dạng thường bị bỏ sót.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể tăng nguy cơ dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như: mắc các bệnh tim mạch (nhồi máu cơ tim, phì đại thất trái…); đột quỵ; tổn thương thận; ảnh hưởng thị lực; suy giảm chức năng não bộ… (2)
Huyết áp tâm trương tăng cao khiến tim phải làm việc nhiều hơn, dẫn đến tình trạng phì đại thất trái, lâu ngày gây suy tim. Đồng thời, huyết áp tâm trương cao làm tăng áp lực lên thành mạch máu, dẫn tới đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch trong cơ thể. Khi huyết áp tâm trương cao trên 100 mmHg làm ảnh hưởng quá trình vận chuyển máu từ tim đến bụng và ngực, tăng nguy cơ phình động mạch chủ bụng.
Huyết áp tâm trương tăng cao có thể liên quan đến tình trạng thiếu máu não cục bộ, xuất huyết. Đáng lo ngại hơn là làm tăng khả năng đột quỵ. Nghiên cứu cho thấy, việc tăng thêm mỗi 10 mmHg huyết áp tâm trương có thể làm tăng gấp đôi nguy cơ tử vong do thiếu máu não cục bộ và đột quỵ ở những người từ 40 tuổi.
Chỉ số huyết áp tăng bất thường gây tổn thương màng lọc ở tế bào thận, ảnh hưởng đến khả năng lọc máu, lâu ngày dẫn đến suy thận. Bên cạnh đó, các mạch máu trong mắt cũng có thể bị tổn thương, gây xuất huyết võng mạc, phù gai thị, dẫn đến tình trạng suy giảm thị lực, thậm chí gây mù.
Các nghiên cứu từ Đại học Alabama – Birmingham cho thấy huyết áp tâm trương tăng cao mỗi 10 mmHg có thể làm tăng thêm 7% nguy cơ sa sút trí tuệ, nhất là ở những người trên 45 tuổi.
Việc theo dõi chỉ số huyết áp, thể trạng sức khỏe và xem xét các yếu tố nguy cơ tim mạch là căn cứ để xác định tình trạng huyết áp tâm trương cao. Khi kết quả đo huyết áp cho thấy chỉ số tâm trương vượt quá mức bình thường và nghi ngờ tăng huyết áp tâm trương, người bệnh không nên quá hoang mang, đợi 1-2 phút rồi tiến hành đo lại. Nếu các chỉ số vẫn tăng cao hoặc chênh lệch quá 10 mmHg, cần đo lại một vài lần sau khi nghỉ trên 5 phút. Giá trị huyết áp được ghi nhận là trung bình 2 lần đo cuối cùng.
Nếu kết quả huyết áp tâm trương từ 120 mmHg, tâm thu trên 180 mmHg, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Thực hiện đo huyết áp nhiều lần trong ngày và ghi lại các chỉ số là bước theo dõi xác định tình trạng của bệnh.
Bên cạnh đó, việc thay đổi lối sống khoa học cũng là đặc biệt quan trọng, giúp kiểm soát tình trạng huyết áp ở mức ổn định. Nên giảm muối trong chế độ ăn; hạn chế các loại thịt đỏ, đồ nhiều dầu mỡ; tăng cường bổ sung các loại rau củ, trái cây, cá béo; thường xuyên tập luyện thể dục; kiểm soát cân nặng, đặc biệt là vòng bụng; ngừng sử dụng hoàn toàn các loại thuốc lá, thuốc lào; tránh lo âu, căng thẳng thần kinh.
Việc điều trị tăng huyết áp được thực hiện với mục tiêu là đạt huyết áp mục tiêu và giảm tối đa các nguy cơ tim mạch. Dựa trên nguyên tắc theo dõi thường xuyên, điều trị đúng, đủ hàng ngày và điều trị lâu dài. Huyết áp tâm trương tăng cao có thể điều trị bằng thuốc uống hoặc đường truyền tĩnh mạch nếu khẩn cấp. Tuy nhiên một số loại thuốc có chống chỉ định riêng, cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng. Do đó, người bệnh cần phải tuân thủ theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý mua thuốc, đổi thuốc hoặc ngừng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.
Theo Phụ lục 4, Chiến lược điều trị tăng huyết áp theo độ huyết áp và nguy cơ tim mạch, người bệnh tăng huyết áp độ 1 trở lên cần phải thuốc. Một số loại thuốc thường sử dụng trong hạ huyết áp như:
Một số loại thuốc hạ huyết áp dùng qua đường truyền tĩnh mạch như:
Việc điều trị bằng thuốc phải tuân thủ chặt chẽ theo chỉ dẫn của bác sĩ, trao đổi ngay với bác sĩ xuất hiện các triệu chứng bất thường trong quá trình sử dụng thuốc. Ngoài ra, người bệnh cần theo dõi tầm soát tim mạch định kỳ và áp dụng các biện pháp thay đổi lối sống để tăng hiệu quả sử dụng thuốc.
Điều trị huyết áp cao là quá trình lâu dài và có thể cần phải uống thuốc cả đời. Ngay cả khi các chỉ số huyết áp đã đạt mức “mục tiêu”, người bệnh vẫn cần phải sử dụng thuốc thường xuyên và đều đặn theo chỉ định của bác sĩ, nhằm phòng ngừa huyết áp thay đổi đột ngột và tránh các biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Tuy nhiên, điều trị tăng huyết áp không chỉ đơn thuần là sử dụng thuốc, mà còn phải kết hợp cả chế độ ăn, chế độ vận động và xây dựng lối sống lành mạnh. Một số bệnh nhân có thể kiểm soát huyết áp ổn định chỉ bằng điều chỉnh chế độ ăn và tập luyện. Tuy nhiên lưu ý việc ngừng sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp phải do bác sĩ chỉ định, bệnh nhân không tự ý ngừng thuốc.
Người gặp vấn đề huyết áp cao và cụ thể là chỉ số huyết áp tâm trương cao cần chủ động đo huyết áp mỗi ngày tại nhà. Người bệnh cần thăm khám tại bệnh viện với bác sĩ chuyên khoa Tim mạch trong các trường hợp:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là những thông tin giúp giải đáp thắc mắc huyết áp tâm trương cao bao nhiêu thì nguy hiểm. Huyết áp tâm trương tăng cao là vấn đề đáng lo ngại, nhất là ở những người ngoài 40 tuổi. Việc thay đổi lối sống lành mạnh, thường xuyên luyện tập thể chất và kiểm soát cân nặng là điều rất cần thiết để duy trì chỉ số huyết áp ổn định. Bên cạnh đó, người bệnh cần chủ động tầm soát tim mạch định kỳ và theo dõi huyết áp hàng ngày để kịp thời phát hiện bất thường, có biện pháp điều trị từ sớm.
