Điều trị còi xương ở trẻ em an toàn và hiệu quả là vấn đề rất nhiều phụ huynh quan tâm tìm hiểu. Vì trẻ bị còi xương nếu không được điều trị sớm và đúng cách sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất của trẻ, thậm chí có thể để lại những biến chứng về lâu dài.
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng – Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Còi xương ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của trẻ nhỏ. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu còi xương ở trẻ giúp can thiệp kịp thời và đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị còi xương thường có các biểu hiện ban đầu như:
Đối với trẻ lớn hơn, bệnh còn xương có thể có những biểu hiện sau: Răng mọc muộn hơn so với độ tuổi, hệ cơ yếu mềm, dễ gãy xương. Các mốc phát triển vận động như lẫy, bò, tập đi đều chậm hơn so với trẻ bình thường. Trẻ chậm phát triển chiều cao, thường chán ăn, suy dinh dưỡng. Đối với những trường hợp còi xương nghiêm trọng, trẻ có nguy cơ bị co giật do lượng canxi trong máu giảm đột ngột.
Các trường hợp còi xương, đặc biệt là còi xương do thiếu dinh dưỡng hầu hết có thể chữa khỏi nếu được phát hiện và điều trị sớm. Việc điều trị đòi hỏi sự kiên trì và tuân thủ chặt chẽ phác đồ của bác sĩ. Thông thường, bác sĩ sẽ hướng dẫn phụ huynh thay đổi chế độ ăn uống cho con, bổ sung thêm vitamin D và canxi, đồng thời khuyến khích trẻ tiếp xúc nhiều hơn với ánh nắng mặt trời. Các biến dạng xương có thể được cải thiện đáng kể nếu trẻ được điều trị kịp thời và đúng cách. (1)
Tuy nhiên, phòng ngừa vẫn là biện pháp tốt nhất để tránh những biến chứng nghiêm trọng. Phụ huynh cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng cho trẻ còi xương đầy đủ và thói quen sinh hoạt lành mạnh.
Điều trị còi xương ở trẻ em cần có phác đồ toàn diện và khoa học. Trẻ cần được bổ sung đầy đủ các vitamin và khoáng chất thiết yếu, tắm nắng đúng cách, chế độ vận động phù hợp sẽ giúp xương phát triển tốt hơn. Phụ huynh kiên trì tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ và nhất quán trong việc thực hiện các biện pháp điều trị.
Khi chẩn đoán xác định trẻ bị còi xương, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc phù hợp với tình trạng và mức độ bệnh của trẻ. Khi có chỉ định điều trị còi xương ở trẻ bằng thuốc, bố mẹ cần cho trẻ uống thuốc trị còi xương theo đúng hướng dẫn của bác sĩ về liều lượng và thời gian dùng thuốc. Trong quá trình điều trị còi xương bằng thuốc, phụ huynh cần theo dõi và ghi lại các phản ứng của trẻ sau khi dùng thuốc để kịp thời báo với bác sĩ.
Trường hợp trẻ có biểu hiện bất thường như nôn trớ, tiêu chảy hay phát ban, cần ngừng thuốc và đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra ngay. Không tự ý thay đổi liều lượng hay ngừng thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Bổ sung vitamin và khoáng chất là yếu tố quan trọng trong điều trị còi xương ở trẻ, giúp khắc phục tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của hệ xương. Quá trình này cần được kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng và các sản phẩm bổ sung cho trẻ còi xương theo chỉ định của bác sĩ.
Để hỗ trợ điều trị còi xương ở trẻ hiệu quả, phụ huynh cần kết hợp nhiều phương pháp với nhau theo hướng dẫn của bác sĩ. Đặc biệt, cần có sự kiên trì và thực hiện đúng phác đồ của bác sĩ kết hợp với chế độ sinh hoạt khoa học để đạt được hiệu quả tối ưu.
Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, các chuyên gia khuyến cáo nên cho bé bú mẹ hoàn toàn. Song song với đó, mẹ cho bé dùng thêm vitamin D đường uống dưới sự tư vấn của bác sĩ.
Với trẻ đã bắt đầu ăn dặm, phụ huynh cần chú ý thực đơn hằng ngày của trẻ đa dạng, đảm bảo đủ dưỡng chất, đặc biệt là canxi và khoáng chất cần thiết. Bố mẹ nên ưu tiên cho bé uống sữa và các sản phẩm từ sữa hàng ngày, với liều lượng phù hợp theo độ tuổi và cân nặng của trẻ. Bổ sung thực phẩm giàu protein như thịt, cá, trứng, đậu đỗ; cung cấp vitamin và khoáng chất từ rau xanh đậm màu, trái cây tươi sẽ hỗ trợ phát triển cơ xương ở trẻ.
Vận động phù hợp giúp kích thích sự phát triển của hệ xương và tăng cường sức khỏe toàn diện cho trẻ. Vì vậy, bố mẹ nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động vui chơi ngoài trời phù hợp với lứa tuổi và thể trạng. Thời gian vận động nên được phân bổ đều trong ngày, tránh để trẻ hoạt động quá sức.
Bố mẹ đưa trẻ bị còi xương đi tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị và kịp thời điều chỉnh phác đồ nếu cần thiết. Trong mỗi lần tái khám, bác sĩ sẽ kiểm tra các chỉ số phát triển, đánh giá mức độ cải thiện xương của trẻ. Vì vậy, phụ huynh nên ghi chép lại những thay đổi của trẻ trong quá trình điều trị còi xương, các phản ứng khi dùng thuốc và báo với bác sĩ trong buổi tái khám.
Sau khi thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định cho trẻ làm thêm một số phương pháp cận lâm sàng khác để có đánh giá chính xác hơn về tình trạng còi xương ở trẻ như:
Chụp X-quang là phương pháp cơ bản và quan trọng trong chẩn đoán còi xương, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp tình trạng xương của trẻ thông qua hình ảnh chụp cổ tay và đầu gối. Kết quả chụp sẽ cho thấy mật độ xương và các dấu hiệu bất thường như biến dạng, loãng xương hay tổn thương xương. Bác sĩ có thể đánh giá được mức độ nghiêm trọng của bệnh qua độ dày và cấu trúc của xương.
Xét nghiệm máu giúp kiểm tra nồng độ vitamin D, canxi và photpho trong cơ thể trẻ. Khi có kết quả xét nghiệm, bác sĩ có thể đánh giá được tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của xương. Các chỉ số hormon tuyến cận giáp cũng được theo dõi để đánh giá khả năng điều hòa canxi của cơ thể trẻ.
Xét nghiệm nước tiểu giúp đánh giá khả năng bài tiết canxi và photpho của cơ thể. Việc theo dõi lượng khoáng chất trong nước tiểu giúp bác sĩ phát hiện được các bất thường trong quá trình chuyển hóa. Qua đó, có thể xác định nguyên nhân gây còi xương ở trẻ và có phương pháp điều trị phù hợp.
Trong những trường hợp trẻ bị còi xương phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết xương để đánh giá chi tiết cấu trúc và tình trạng xương. Mẫu sinh thiết sẽ được lấy từ một phần nhỏ của xương và đưa đến phòng thí nghiệm để phân tích dưới kính hiển vi. Kết quả sinh thiết giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân và mức độ tổn thương xương của trẻ.
Nếu có nghi ngờ trẻ bị còi xương liên quan đến yếu tố di truyền, bác sĩ sẽ cho làm xét nghiệm di truyền. Bác sĩ sẽ tìm kiếm các đột biến gen liên quan đến quá trình chuyển hóa vitamin D và canxi gây ra tình trạng còi xương ở trẻ em. Từ đó xác định được nguyên nhân gây còi xương và có phương pháp điều trị thích hợp cho trẻ.
Khi điều trị còi xương ở trẻ em, cần lưu ý những điểm sau đây để đảm bảo hiệu quả và an toàn:
Tùy thuộc vào mức độ còi xương và tình trạng cụ thể của trẻ, bác sĩ có thể chỉ định thuốc ức chế/điều trị nguyên nhân gây rối loạn chuyển hóa. Với các trường hợp trẻ bị còi xương bác sĩ sẽ kê đơn thuốc bổ sung vitamin D, canxi và các khoáng chất cần thiết. Bố mẹ cần tuân thủ cho trẻ dùng thuốc và bổ sung dưỡng chất theo hướng dẫn của bác sĩ.
Bố mẹ nên lưu ý không nên cho trẻ bị còi xương dùng những thực phẩm như:
Thời gian điều trị còi xương ở trẻ em tùy thuộc vào mức độ bệnh. Trong giai đoạn đầu, cần 2-3 tháng để cải thiện các triệu chứng rõ rệt như đổ mồ hôi, quấy khóc. Thời gian điều trị có thể kéo dài hơn đối với những trường hợp trẻ có biến dạng xương.
Khoa Nhi – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh được nhiều phụ huynh tin tưởng lựa chọn là địa điểm khám và điều trị còi xương cho trẻ. Bệnh viện quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, được đào tạo chuyên sâu trong lĩnh vực nhi khoa và dinh dưỡng nhi. Trang thiết bị y tế hiện đại, giúp chẩn đoán chính xác và theo dõi hiệu quả điều trị. Quy trình thăm khám chuyên nghiệp, môi trường thân thiện với trẻ nhỏ cùng đội ngũ điều dưỡng viên tận tâm, tạo sự thoải mái cho cả phụ huynh và trẻ trong quá trình điều trị.
Để biết thêm thông tin về cách chăm sóc và những vấn đề sức khỏe khác của trẻ, bạn có thể liên hệ Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh theo địa chỉ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Điều trị còi xương ở trẻ em sẽ đem lại hiệu quả tốt nếu bố mẹ phát hiện sớm trẻ bị còi xương và có phương pháp điều trị phù hợp. Do đó, phụ huynh nên chú ý đến các dấu hiệu bất thường trong quá trình phát triển của trẻ như chậm mọc răng, chậm biết lẫy, đi, đứng hay đổ mồ hôi nhiều khi ngủ. Trong quá trình điều trị còi xương ở trẻ, bố mẹ cần tuân thủ đúng phác đồ điều trị, kết hợp chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt khoa học sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, toàn diện.
