Đau vai gáy không quay được cổ là tình trạng khá phổ biến, thường gặp ở nhiều người. Tuy nhiên, nếu không được điều trị đúng cách, tình trạng đau sau gáy và không quay đầu được có thể dẫn đến những biến chứng đáng lo ngại. Vậy khi bị đau gáy và không thể quay đầu, lúc nào thì nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám và điều trị?
Đau vai gáy không quay được cổ là tình trạng co cơ hoặc căng cơ ở vai gáy gây đau, khiến phạm vi cử động ở cổ bị hạn chế, người bệnh không thể hoặc khó quay đầu như bình thường.
Theo thống kê, có khoảng 10% dân số thế giới bị đau cổ gáy không quay được cổ ít nhất một lần trong đời. Tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân, chủ yếu là do chấn thương dây chằng, gân cơ hoặc bệnh lý về xương khớp. Nếu không điều trị kịp thời, cơn đau có thể gia tăng ngay cả khi cổ ở tư thế nghỉ ngơi. (1)
Căng cứng hệ thống dây chằng và cơ ở cổ là nguyên nhân phổ biến nhất gây đau vai gáy không quay được cổ. Đây là hệ quả của việc giữ cổ ở tư thế không thoải mái trong thời gian dài, ảnh hưởng một phần bởi tính chất công việc và thói quen sinh hoạt như:
Co cứng cơ là tình trạng co thắt cơ trơn ở cổ, khiến cổ bị đau nhức, cơn đau gia tăng khi cử động cổ. Hiện tượng co cứng cơ được phân loại thành cấp tính và mạn tính, có thể gây đau vai gáy đột ngột hoặc đau tiến triển, người bệnh gặp khó khăn khi quay cổ, ngẩng cổ lên hoặc cúi xuống. Ngoài gây đau vai gáy không quay được cổ, co cứng cơ còn có thể gây sưng các cơ ở cổ, đau lan lên đầu hoặc xuống lưng kèm theo cảm giác nóng ran.
Duy trì tư thế sai trong sinh hoạt, làm việc quá lâu cũng là nguyên nhân gây đau gáy không quay đầu được. Điển hình nhất là thói quen nghiêng xoay cúi cổ lệch về một bên khi dùng máy tính hay điện thoại. Ngay cả khi nghỉ ngơi vẫn có thể gây đau vai gáy nếu sử dụng gối nằm quá cứng hay quá cao và tư thế cổ không được thẳng trục với thân mình.
Một số chấn thương thường gặp ở vùng cổ vai gáy như đụng dập trực tiếp vào cổ gây tổn thương phần mềm xung quanh như gân, cơ hoặc tổn thương các cấu trúc xương như mỏm ngang, mỏm gai sau, bản sống, đốt sống do té ngã, va đập, tai nạn giao thông, tai nạn thể thao… cũng có thể gây đau vai gáy không quay được cổ hoặc triệu chứng nghiêm trọng hơn tùy vào loại chấn thương.
Một số chấn thương không trực tiếp vào vùng cổ nhưng khi gặp phải thì cơ thể phản ứng bằng cách gồng đột ngột các cơ vùng gáy cổ. Điều này cũng có thể gây tình trạng đau cổ gáy khó xoay trở.
Thoái hóa đốt sống cổ là quá trình lão hóa tự nhiên ở cột sống, có liên quan đến yếu tố tuổi tác và bệnh lý mạn tính. Có khoảng 90% người ở độ tuổi 60 bị thoái hóa đốt sống cổ dẫn đến đau vai gáy không quay được cổ. Tổn thương thường xảy ra ở các đoạn đốt sống cổ C5-C6-C7. Không chỉ gây đau vai gáy và giảm khả năng cử động cổ, thoái hóa đốt sống cổ còn gây đau lan sang vai hoặc lên vùng đầu, gây mất cảm giác hoặc tê ở tay.
Thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ làm ảnh hưởng đến khả năng cử động ở cổ, gây ra những cơn đau dai dẳng, thậm chí đau lan rộng xuống cánh tay kèm theo cảm giác tê bì hoặc mất cảm giác. Đây là tình trạng thoát nhân nhầy đĩa đệm khỏi bao xơ, thường xảy ra ở đốt sống cổ C5-C6. Ngoài gây đau sau gáy không quay đầu được, thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ còn có thể gây hẹp ống sống cổ chèn ép tủy cổ gây tê yếu tứ chỉ, tay chân mất linh hoạt, đi lại không vững, dễ té, cầm nắm đồ vật khó khăn,…
Dây thần kinh ở cổ bị chèn ép cũng là nguyên nhân gây đau vai gáy không quay được cổ. Khi dây thần kinh cổ bị chèn ép bởi các thành phần lân cận như gai xương, đĩa đệm… có thể gây ra triệu chứng như tê bì, đau, hạn chế phạm vi chuyển động ở cổ.
Xem thêm: Đau mỏi vai gáy tê bì chân tay
Một số triệu chứng điển hình khi bị đau cổ gáy không quay được cổ:
Bất kỳ ai cũng có thể gặp phải tình trạng đau vai gáy không quay được cổ, tuy nhiên, những người thuộc nhóm đối tượng sau đây sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn:
Đau vai gáy không quay được cổ gây ảnh hưởng đến công việc, đời sống sinh hoạt, suy giảm chất lượng giấc ngủ… Nếu không kịp thời điều trị, cơn đau vai gáy cấp tính có thể chuyển sang mạn tính. Bệnh có xu hướng diễn tiến ngày càng nặng theo thời gian, cảm giác đau vai gáy cả khi nghỉ ngơi, ho hoặc hắt hơi.
Tình trạng đau cổ vai gáy không quay được cổ kéo dài khiến người bệnh rơi vào trạng thái mệt mỏi, suy sụp tinh thần. Hậu quả là có thể phát sinh một vài vấn đề sức khỏe không mong muốn như tăng huyết áp, suy nhược cơ thể, trầm cảm…
Đau cổ gáy không quay được cổ còn có thể dẫn đến một số biến chứng sau:
Người bị đau vai gáy không quay được cổ cần đến gặp bác sĩ nếu có một trong các triệu chứng sau:
Đây là bước đầu tiên trong chẩn đoán đau gáy không quay đầu được, quá trình này bao gồm:
Sau bước khám lâm sàng, bác sĩ sẽ có đánh giá sơ bộ về tình trạng đau vai gáy không quay được cổ ở người bệnh. Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định chẩn đoán hình ảnh để xác định chính xác mức độ bệnh, vị trí xương khớp bị tổn thương, giúp định hướng điều trị hiệu quả.
Điều trị đau vai gáy không quay được cổ cần thực hiện theo chỉ định của bác sĩ. Quá trình này có thể kết hợp giữa các phương pháp điều trị chuyên sâu và chăm sóc sức khỏe tại nhà. (2)
Người bệnh không nên cố gắng cử động cổ để tránh gây tổn thương gia tăng, không nên thực hiện các động tác quay đầu hoặc cổ quá mạnh. Thay vào đó, người bệnh chỉ nên xoay cổ nhẹ nhàng trong phạm vi cho phép, tạo cơ hội cho vùng cổ vai gáy dần hồi phục.
Chườm nóng hoặc chườm lạnh quanh cổ vai gáy có tác dụng giảm đau. Trong đó, chườm lạnh thường áp dụng cho trường hợp đau vai gáy do chấn thương, chườm nóng dùng khi có các cơn đau mạn tính như đau cổ vai cánh tay, đau khớp, đau cơ… Người bệnh có thể chườm nóng hay lạnh nhiều lần trong ngày, mỗi lần không quá 20 phút. Tuy nhiên, cần chú ý để không bị bỏng lạnh/ nóng.
Người bệnh đau vai gáy không quay được cổ dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ. Tùy vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, thuốc giãn cơ… Người bệnh không tự ý thay đổi loại thuốc và liều dùng khác đi so với chỉ định của bác sĩ trong mọi trường hợp.
Bài liên quan: Cách chữa đau mỏi cổ vai gáy tại nhà hiệu quả
Xoa bóp vai gáy có tác dụng thư giãn cơ gân, giảm đau sưng, cải thiện co thắt và giảm áp lực lên đốt sống cổ. Massage cổ nhẹ nhàng còn giúp tăng cường quá trình cung cấp oxy và dưỡng chất, phục hồi các tổn thương ở đốt sống, cải thiện tình trạng đau vai gáy không quay được cổ. Tuy nhiên, cần thực hiện theo hướng dẫn để đảm bảo an toàn và đạt được hiệu quả.
Vật lý trị liệu thường được chỉ định cho các trường hợp đau vai gáy cấp tính và mạn tính, nhằm giảm đau, cải thiện khả năng cử động cổ và kéo giãn các cơ ở vùng bị tổn thương. Vật lý trị liệu cổ vai gáy cũng giúp ngăn ngừa bệnh tái phát, hỗ trợ tăng cường sức mạnh cổ và cơ bắp, cải thiện tư thế cổ và chức năng vận động. Phương pháp này không áp dụng với người bệnh đang bị nhiễm trùng hoặc có khối u quanh cổ.
Điều trị đau cổ gáy không quay được cổ bằng cách tiêm Steroid nhằm mục đích cải thiện phản ứng viêm và giảm đau, góp phần phục hồi khả năng cử động ở khớp cổ. Phương pháp này chống chỉ định với người bệnh đang bị nhiễm trùng khớp. Người bệnh có tiền sử đái tháo đường, huyết áp cao, cần trao đổi với bác sĩ trước khi tiêm.
Phẫu thuật được chỉ định cho những trường hợp đau gáy không quay đầu được mức độ nặng, đau liên quan đến chèn ép thần kinh hay tủy sống ảnh hưởng nghiêm trọng chất lượng sống dù điều trị nội khoa đầy đủ sau thường 6-8 tuần mà không khả quan. Phẫu thuật có thể giúp giải phóng áp lực ở vùng cổ vai gáy, giảm đau, tăng tính linh hoạt khớp sau hồi phục. Tuy nhiên, đây là phương pháp điều trị xâm lấn, chỉ được thực hiện sau khi bác sĩ đánh giá người bệnh đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về sức khỏe thể trạng và tinh thần.
Nên giữ tư thế đúng khi làm việc và nghỉ ngơi để phòng ngừa đau sau gáy không quay đầu được. Cụ thể:
Không nên giữ tư thế bất động quá lâu để tránh bị cứng các cơ dẫn đến đau vai gáy không quay được cổ. Thay vào đó nên thay đổi tư thế, vận động cơ thể sau một khoảng thời gian nhất định để thư giãn gân, cơ, xương khớp.
Thói quen cúi đầu sử dụng điện thoại, khom lưng trước màn hình máy tính quá lâu… là những nguyên nhân phổ biến gây đau cổ vai gáy. Các tư thế này có thể làm tăng áp lực lên cơ cổ gấp 4-5 lần so với giữ tư thế thẳng đầu. Vì vậy, để phòng tránh đau vai gáy không quay được cổ, mỗi người nên tránh sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài. Thay đổi tư thế sau một giờ sử dụng.
Vận động vùng cổ vai gáy bằng các bài tập kéo giãn hỗ trợ tăng cường chức năng cơ xương khớp, phòng tránh tổn thương, đồng thời thúc đẩy lưu thông máu. Mỗi người có thể tự tập luyện tại nhà sau khi được bác sĩ hướng dẫn bằng một số bài tập như xoay cổ, kéo giãn cơ cổ hai bên, kéo giãn cơ hình thang…
Mang vác vật nặng trên vai tạo áp lực lớn lên vùng cổ vai gáy, có thể gây đau nên cần hạn chế. Trường hợp bắt buộc, hãy sử dụng dụng cụ bảo hộ để phòng ngừa chấn thương.
Khi nằm, hãy sử dụng gối nệm êm ái, có độ dày phù hợp để kê đầu, không nên nằm gối quá cao hoặc quá thấp. Sử dụng đệm lót thích hợp khi ngồi làm việc cũng là cách phòng tránh đau cổ vai gáy hiệu quả, nên chọn đệm có độ đàn hồi tốt để nâng đỡ cơ thể.
Để thăm khám và điều trị bệnh cơ xương khớp, bạn hãy liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 thông qua thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tìm hiểu nguyên nhân và triệu chứng đau vai gáy không quay được cổ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe. Nếu phát hiệu dấu hiệu bất thường liên quan đến cổ vai gáy, người bệnh hãy nhanh chóng đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám, điều trị.
