Đa hồng cầu ở trẻ sơ sinh có thể gây ra rủi ro cho sức khỏe của trẻ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vậy hồng cầu cao ở trẻ sơ sinh là gì? Chẩn đoán và điều trị như thế nào?
Đa hồng cầu ở trẻ sơ sinh hay hồng cầu cao ở trẻ sơ sinh là một trong những tình trạng rối loạn sản xuất tế bào máu xảy ra ở trẻ sơ sinh, gây ra sự tăng sinh bất thường của các tế bào hồng cầu, khiến máu của trẻ tăng độ nhớt và đặc hơn. Thông qua chỉ số hematocrit (HCT) đo lường dung tích hồng cầu trong máu, bác sĩ có thể xác định nguy cơ mắc bệnh đa hồng cầu trẻ sơ sinh: (1)
Bệnh đa hồng cầu khiến dòng máu khó lưu thông, đặc biệt là ở các mạch máu nhỏ, có thể gây rối loạn tưới máu mô, cản trở quá trình vận chuyển oxy đến các mô và cơ quan trong cơ thể. Chỉ số hồng cầu tăng cao ở trẻ sơ sinh là tình trạng ít gặp nhưng nguy hiểm, có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, dẫn đến một số biến chứng như ảnh hưởng đến chức năng thần kinh, nhồi máu não, huyết khối thận, viêm ruột hoại tử… Thế nên, đa hồng cầu sơ sinh là bệnh cần được phát hiện sớm, xử trí và can thiệp điều trị kịp thời.
Hiện tại, các nhà nghiên cứu vẫn chưa đưa ra kết luận chính xác về nguyên nhân gây hồng cầu cao ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, có một số yếu tố được cho là có liên quan đến nguy cơ gây bệnh. (2)
Hạn chế tăng trưởng trong tử cung là tình trạng thai nhi phát triển chậm hơn bình thường, có kích thước nhỏ hơn dự kiến so với tuổi thai. Tình trạng này thường gặp trong trường hợp nuôi dưỡng nhau thai kém do mẹ không ăn uống đầy đủ dưỡng chất, hoặc làm việc quá sức trong thai kỳ. Trong một số trường hợp khác, thai già tháng hoặc mẹ sử dụng thuốc lá, rượu bia trong thời gian mang thai cũng có thể gây ra nguy cơ tương tự.
Máu từ nhau thai truyền sang thai nhi là một trong những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bị đa hồng cầu ở trẻ sơ sinh, thường gặp trong một số trường hợp sau:
Khi bị thiếu oxy trong tử cung, cơ thể thai nhi sẽ phản ứng bằng cách sản xuất thêm nhiều hồng cầu để bù đắp, thường gặp trong các trường hợp:
Đa hồng cầu ở trẻ sơ sinh cũng có thể là do mẹ mắc bệnh lý hoặc thai nhi có dị tật bẩm sinh:
Triệu chứng của bệnh đa hồng cầu ở trẻ sơ sinh thường không đặc hiệu, có thể nghi ngờ bệnh và đi khám khi làn da của trẻ ửng đỏ quá mức kèm theo một số biểu hiện sau:
Bên cạnh việc kiểm tra các triệu chứng lâm sàng, bác sĩ còn có thể chỉ định thực hiện một số xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán tình trạng đa hồng cầu sơ sinh, định hướng điều trị thích hợp.
Phương pháp chẩn đoán chủ yếu là xét nghiệm tỷ lệ hồng cầu trong máu tĩnh mạch ngoại biên hoặc máu cuống rốn. Nếu kết quả xét nghiệm dẫn đến nghi ngờ trẻ sơ sinh mắc bệnh đa hồng cầu, bác sĩ có thể đề nghị kiểm tra về đường huyết, canxi, kết hợp thăm hỏi bệnh sử của người mẹ để đưa ra kết luận chính xác.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị thực hiện các xét nghiệm bổ sung như đếm số lượng tiểu cầu, bilirubin máu, đếm hồng cầu lưới và hồng cầu có nhân ở ngoại biên… để chẩn đoán nguyên nhân gây đa hồng cầu ở trẻ sơ sinh.
Phương pháp điều trị đa hồng cầu trẻ sơ sinh được bác sĩ chỉ định dựa trên tình trạng, triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh trong từng trường hợp cụ thể, có thể bao gồm truyền dịch tĩnh mạch và truyền máu thay thế một phần.
Trong trường hợp trẻ sơ sinh được chẩn đoán mắc bệnh đa hồng cầu thông qua kết quả xét nghiệm máu, bác sĩ có thể chỉ định truyền dịch tĩnh mạch để điều trị bệnh. Nếu tình trạng bệnh của trẻ không được cải thiện, chỉ số hồng cầu trong máu > 70%, lặp lại sau mỗi 6 giờ, bác sĩ có thể chỉ định điều trị thay thế bằng phương pháp thay máu một phần.
Trong trường hợp trẻ sơ sinh có triệu chứng cảnh báo bệnh và chỉ số HCT > 65%, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng cách truyền máu thay thế một phần để giảm tỷ lệ hồng cầu trong máu xuống mức 55%. Phương pháp này giúp làm giảm độ nhớt của máu, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Để phòng ngừa tình trạng hồng cầu cao ở trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai cần tuân thủ lịch khám thai định kỳ và quản lý thai nghén tốt. Việc làm này có thể giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, kịp thời điều trị và theo dõi nếu thai nhi có dấu hiệu bất thường.
Đối với trường hợp thai phụ mắc bệnh lý tiểu đường hoặc tiểu đường thai kỳ sẽ cần đến bệnh viện để thăm khám, theo dõi đường huyết trong suốt thời gian mang thai. Phụ nữ mang thai không nên sử dụng các chất kích thích, cần có kế hoạch ăn uống, sinh hoạt khoa học theo hướng dẫn của bác sĩ.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Đa hồng cầu ở trẻ sơ sinh thường không có triệu chứng đặc hiệu và cũng có thể không biểu hiện triệu chứng ở giai đoạn sớm. Thế nên, phụ huynh cần theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của trẻ, mọi dấu hiệu bất thường ở trẻ đều cần được quan tâm. Ngay khi có dấu hiệu gợi ý hồng cầu cao ở trẻ sơ sinh, phụ huynh cần đưa trẻ đến Bệnh viện Đa Khoa Tâm Anh để thăm khám, điều trị kịp thời, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
