Chạy thận hay chạy thận nhân tạo là quá trình điều trị kéo dài để duy trì sự sống cho người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối (ESRD). Tần suất chạy thận ở mỗi người khác nhau, nên nhiều người thắc mắc không biết chạy thận 2 lần 1 tuần có đảm bảo sức khỏe không? Bài viết này, bác sĩ CKII Nguyễn Hữu Nhật, khoa Nội thận – Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM sẽ có những chia sẻ về tần suất chạy thận và những thông tin cần biết.
Chạy thận 2 lần 1 tuần là tần suất chạy thận nhân tạo diễn ra trong 1 tuần điều trị. Trong thời gian này, người bệnh sẽ có 2 lần chạy thận, mỗi lần chạy thận cách nhau khoảng 3 ngày. Tuy nhiên, tần suất chạy thận này không áp dụng cho mọi trường hợp, tùy vào từng trường hợp mắc suy thận cụ thể, tần suất lọc máu sẽ được bác sĩ chuyên khoa Nội thận – Lọc máu chỉ định.
Chạy thận nhân tạo là phương pháp thay thế thận, giúp duy trì sự sống khi thận không còn khả năng loại bỏ các chất thải và nước dư thừa ra khỏi cơ thể. Máy lọc máu đảm nhận chức năng lọc máu, chất thải, điều hòa huyết áp và cân bằng chất lỏng. Phương pháp điều trị lọc máu thường được thực hiện 12 giờ mỗi tuần, mỗi lần điều trị kéo dài 4 giờ, tương đương 3 lần 1 tuần theo khuyến nghị từ Bộ Y tế. (1)
Chạy thận 2 lần 1 tuần có thể đảm bảo sức khỏe cho bệnh nhân. Gần đây, đã có một số nghiên cứu quan sát chỉ ra rằng chạy thận nhân tạo 2 lần 1 tuần có liên quan đến việc bảo tồn chức năng thận còn lại (RKF) tốt hơn và nâng cao sức khỏe cho người bệnh. Những phát hiện này đã làm dấy lên mối quan tâm lớn hơn trong việc coi chạy thận nhân tạo 2 lần 1 tuần như đơn thuốc chạy thận ban đầu.
Ngoài ra, chạy thận nhân tạo 2 lần một tuần đã chứng minh tỷ lệ sống sót tương tự so với chạy thận nhân tạo 3 lần một tuần ở những người có RKF cao. Dựa trên những phát hiện này, các hướng dẫn thực hành lâm sàng đã cho phép sử dụng phương pháp chạy thận nhân tạo 2 lần 1 tuần ở những người bệnh có RKF cao và gần đây đã tăng trọng lượng RKF được tích hợp vào máy thẩm tách để tính toán Kt/V (chỉ số thanh thải urê) tiêu chuẩn, nhằm tối ưu hiệu quả trong điều trị thận nhân tạo ở những trường hợp bị suy thận. (2)
Theo Hiệp hội Thận học Hoa Kỳ, RKF đóng vai trò nhất định trong việc loại bỏ các chất hòa tan được tiết ra ở những người bệnh chạy thận 2 lần 1 tuần. Trong nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu đã đo nồng độ huyết tương, độ thanh thải còn sót lại ở thận và độ thanh thải thẩm tách đối với urê và các chất hòa tan được tiết ra bao gồm: hippurate, phenylacetylglutamine, indoxyl sulfate và p-cresol sulfate ở 9 người bệnh có RKF cao, đang chạy thận nhân tạo 2 lần 1 tuần và 9 người bệnh vô niệu đang chạy thận nhân tạo 3 lần một tuần.
Tỷ lệ trung bình tạo ra và độ thanh thải qua thẩm tách của các chất hòa tan được tiết ra và độ thanh thải urê (Kt/Vurea tiêu chuẩn) tương tự nhau ở cả 2 nhóm, nhưng nồng độ trong huyết tương của hippurate và phenylacetylglutamine ở nhóm người chạy thận 2 lần 1 tuần thấp hơn đáng kể so với người bệnh vô niệu đang chạy thận nhân tạo 3 lần 1 tuần.
Mặc dù nghiên cứu có quy mô mẫu nhỏ nhưng những phát hiện quan trọng về tính khả thi của chạy thận nhân tạo 2 lần một tuần trong việc đảm bảo sức khỏe cho người bệnh. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là nghiên cứu nhỏ, mang tính trấn an rằng chạy thận nhân tạo 2 lần 1 tuần ở người có RKF cao vẫn đảm bảo sức khỏe, mang đến những nhận định mới về việc tính toán lại tần suất chạy thận ở các trường hợp có chức năng thận còn lại (RKF) cao.
Nhưng vẫn chưa đủ bằng chứng để khẳng định về việc chạy thận nhân tạo 2 lần phù hợp với mọi người bệnh suy thận giai đoạn cuối (ESRD), tần suất chạy thận nhân tạo của từng trường hợp cần được bác sĩ xem xét kết luận dựa trên các chỉ số xét nghiệm chức năng thận cần thiết. Bên cạnh đó, vẫn cần nhiều nghiên cứu tổng quan hơn, cập nhật liên tục để khẳng định tần suất điều trị thận nhân tạo này thật sự hiệu quả cho đa số các trường hợp mắc ERSD.
Một số bệnh nhân được chỉ định chạy thận 2 lần mỗi tuần vì chức năng thận còn (RKF) cao, vẫn hoạt động tốt trong việc điều hòa chất lỏng, lọc máu, cân bằng chất điện giải và ổn định huyết áp giữa các lần điều trị lọc máu.
Bắt đầu với lịch trình chạy thận 2 lần mỗi tuần đối với người bệnh chạy thận nhân tạo duy trì là 1 lựa chọn khả thi với tần suất tăng dần trong trường hợp cần thiết, khi người bệnh có lượng nước tiểu tốt và chức năng thận còn sót lại cao, đáp ứng với chế độ dinh dưỡng khắt khe của suy thận.
Các thông số sinh hóa và huyết học ổn định, nằm trong hướng dẫn của Hội đồng Tiết niệu Thận học Quốc gia Mỹ (National Kidney Foundation Kidney Disease Outcomes Quality Initiative – KDOQI) không xấu đi theo thời gian thì không nhất thiết phải tăng tần suất chạy thận.
Những người phù hợp với tần suất chạy thận 2 lần/tuần gồm:
Bài viết liên quan: Chạy thận bao nhiêu lần 1 tuần là phù hợp ở bệnh nhân suy thận?
Nguy cơ tác dụng phụ có thể gặp phải khi chạy thận 2 lần 1 tuần gồm:
Chạy thận 2 lần 1 tuần thấp hơn tần suất được 3 lần 1 tuần được khuyến nghị. Cho nên, những người bệnh đang có tần suất chạy thận 2 lần mỗi tuần, nên chú ý một số điều sau đây để đảm bảo sức khỏe trong quá trình điều trị.
Kiểm soát chế độ ăn uống kỹ càng là điều cần thiết cho những người chạy thận nói chung và đặt biệt cần thiết đối với những người chạy thận 2 lần 1 tuần. Giữa các buổi điều trị lọc máu, chất thải có thể tích tụ trong máu và khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi. Họ có thể giảm sự tích tụ chất thải bằng cách kiểm soát những gì mình ăn và uống. Nên hạn chế hoặc tránh các thực phẩm và đồ uống có nhiều kali, phốt pho, natri, ví dụ như nước ép rau củ và đồ uống có ga.
Người bệnh có thể cảm thấy tốt hơn nếu theo dõi và hạn chế lượng chất lỏng ăn và uống mỗi ngày. Chạy thận nhân tạo loại bỏ chất lỏng dư thừa ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, chạy thận chỉ có thể loại bỏ 1 lượng chất lỏng nhất định 1 cách an toàn. Nếu người bệnh chạy thận nhân tạo với quá nhiều chất lỏng trong cơ thể, việc điều trị có thể khiến họ cảm thấy mệt mỏi, dễ bị chuột rút hoặc tụt huyết áp đột ngột.
Nồng độ kali có thể tăng lên giữa các buổi chạy thận và ảnh hưởng đến nhịp tim. Ăn quá nhiều kali có thể gây nguy hiểm cho tim và thậm chí gây tử vong. Quá nhiều phốt pho trong máu sẽ lấy canxi ra khỏi xương. Mất canxi khiến xương yếu đi và dễ gãy. Cho nên, bác sĩ Nội thận – Lọc máu khuyến khích hầu hết những người chạy thận nhân tạo nên ăn protein chất lượng cao vì nó tạo ra ít chất thải hơn để loại bỏ trong quá trình lọc máu. Protein chất lượng cao đến từ thịt, gia cầm, cá và trứng.
Natri là 1 phần của muối. Natri được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm đóng hộp, đóng gói, đông lạnh và thức ăn nhanh. Natri cũng được tìm thấy trong nhiều loại gia vị và thịt. Quá nhiều natri khiến người bệnh khát nước và có xu hướng uống nhiều nước hơn, điều này dễ gây phù nề, quá tải chất lỏng trong quá trình điều trị.
Khi chạy thận, người bệnh có thể không nạp đủ vitamin và khoáng chất trong chế độ ăn uống vì phải tránh quá nhiều thực phẩm. Bác sĩ Nội thận – Lọc máu có thể kê đơn thuốc bổ sung vitamin và khoáng chất dành riêng cho những người bị suy thận. Vì lý do an toàn, người bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng men vi sinh, thực phẩm chức năng hoặc bất kỳ loại thuốc nào khác cùng lúc với hoặc thay cho phương pháp điều trị bác sĩ đã kê đơn.
Trọng lượng khô là cân nặng sau 1 buổi chạy thận đã loại bỏ tất cả chất lỏng dư thừa ra khỏi cơ thể. Kiểm soát lượng chất lỏng nạp vào giúp người bệnh duy trì trọng lượng khô thích hợp. Nếu để quá nhiều chất lỏng tích tụ giữa các buổi điều trị, người bệnh sẽ khó đạt được trọng lượng khô hơn. Chú ý đến lượng chất lỏng nạp vào cơ thể để dễ đạt trọng lượng khô sau điều trị, giảm nguy cơ phù nề, quá tải chất lỏng.
Thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe của bệnh nhân giúp quản lý bệnh nền, đặt biệt là tim mạch. Bệnh tim rất phổ biến ở những người mắc bệnh thận nói chung. Trên thực tế, đây là nguyên nhân gây tử vong phổ biến ở những người bị suy thận mạn giai đoạn cuối.
Bác sĩ Nội thận – Lọc máu cũng cần theo dõi thường xuyên sức khỏe của người bệnh để can thiệp kịp thời các biến chứng do lọc máu, gồm:
Tuân thủ các chỉ định của bác sĩ về dùng thuốc giúp giảm các triệu chứng khó chịu do lọc máu, kiểm soát tốt các nguy cơ, rủi ro có thể xảy ra và duy trì sức khỏe cho người bệnh giữa các lần điều trị. Hơn nữa, chế độ ăn uống trong quá trình lọc không nạp đủ dinh dưỡng, khoáng chất cần thiết cho cơ thể,… việc dùng thuốc có theo chỉ định có thể giúp cung cấp dưỡng chất, vitamin và khoáng chất cần thiết.
Trong quá trình lọc máu, người bệnh nên nói chuyện với bác sĩ điều trị, nói cho bác sĩ cảm giác của mình khi lọc máu, các triệu chứng xuất hiện sau khi điều trị, hoặc bất kỳ thắc mắc nào để được bác sĩ giải thích, điều này giúp người bệnh cảm thấy an tâm hơn, thoải mái hơn trong quá trình điều trị.
Cần tăng tần suất chạy thận lên 3 lần/tuần khi có chỉ định của bác sĩ Nội thận – Lọc máu. Bác sĩ sẽ cân nhắc về chức năng thận còn lại, các triệu chứng sau khi chạy thận,… để cân nhắc lựa chọn tăng tần suất lọc máu cho đến khi đạt được liều lọc máu mục tiêu.
Nên chạy thận tại nhà hay không còn tùy thuộc vào lựa chọn của người bệnh. Người bệnh chạy thận bằng máy chạy thận (chạy thận nhân tạo bằng máy – HD) hoặc lọc màng bụng (thẩm phân phúc mạc – PD). Người bệnh chạy thận bằng thẩm phân phúc mạc có thể thực hiện tại nhà. Còn người chạy thận bằng máy chỉ có thể thực hiện tại các bệnh viện, cơ sở y tế đủ điều kiện cung cấp dịch vụ chạy thận nhân tạo theo quy định hiện hành.
Người bệnh nên lựa chọn địa chỉ chạy thận tốt, uy tín để thực hiện biện pháp lọc máu nhân tạo trong điều trị suy thận, tại các cơ sở y tế đủ điều kiện, đội ngũ bác sĩ giỏi giúp loại bỏ chất lỏng dư thừa, cân bằng điện giải, huyết áp và quản lý tốt các rủi ro, biến chứng có thể xảy ra trong quá trình lọc máu.
Chạy thận tại khoa Nội thận – Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Nội thận – Lọc máu, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7, tại đây có đội ngũ bác sĩ giỏi và giàu kinh nghiệm trong điều trị lọc máu nhân tạo bằng các phương pháp hiện đại, hệ thống máy lọc máu HDF Online thế hệ mới, áp dụng công nghệ thẩm phân tiên tiến, nước R.O vô khuẩn, mang lại liều lọc máu lý tưởng và quản lý tốt các rủi ro, biến chứng nghiêm trọng có liên quan đến nhiễm trùng, tim mạch trong quá trình chạy thận.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những chia sẻ từ bài viết trên đã giúp bạn giải đáp các thắc mắc về việc chạy thận 2 lần 1 tuần có đảm bảo sức khỏe không? Tần suất chạy thận phụ thuộc chức năng thận còn lại và nhiều yếu tố khác, bác sĩ Nội thận – Lọc máu sẽ giúp cân nhắc lựa chọn tần suất chạy thận phù hợp để người bệnh đạt được liều lọc máu mục tiêu, đảm bảo sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
