Cắt GIST dạ dày là phương pháp điều trị tối ưu cho những trường hợp khối u nguyên phát chưa di căn. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, vị trí, kích thước khối u mà bác sĩ sẽ chỉ định phương điều trị phù hợp như cắt qua nội soi ống mềm (nội soi tiêu hóa), phẫu thuật nội soi hay mổ hở, cắt không điển hình, một phần hay cắt toàn bộ dạ dày.
U mô đệm đường tiêu hóa (GIST) là khối u trung mô ác tính khá hiếm gặp ở đường tiêu hóa (chiếm 0,1 – 3%). U GIST có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào của của ống tiêu hóa, trong đó có khoảng 60-70% xuất hiện ở dạ dày, 20-30% ở tá tràng và ruột non, 5% ở tá tràng, thực quản và các bộ phận dưới chiếm 5%.
U GIST hình thành là do đột biến gen tiền ung thư c-KIT hoặc alpha polypeptide của yếu tố tăng trưởng có nguồn gốc từ tiểu cầu. Điều này dẫn đến tăng hoạt động của thụ thể tyrosine kinase, tăng sinh không kiểm soát của tế bào gốc biệt hóa thành tế bào Cajal (còn được gọi là tế bào tạo nhịp tim đường tiêu hóa). Khi tế bào lót đường tiêu hóa phát triển và phân chia mất kiểm soát sẽ hình thành u mô đệm đường tiêu hóa.
Hầu hết các u GIST đều liên quan đến đột biến trong gen KIT CD117. GIST dạ dày có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất là ở độ tuổi trung niên và người già. Một số đối tượng có yếu tố nguy cơ như yếu tố di truyền (truyền từ cha mẹ sang con cái); u xơ thần kinh loại 1; Hội chứng Carney-Stratigakis (một bệnh di truyền hiếm gặp).
Những trường hợp GIST dạ dày không có triệu chứng, kích thước nhỏ dưới 2 cm thường chỉ cần theo dõi (cũng có quan điểm cắt bỏ ngay cả khi u dưới 2cm). Còn đa số cá các trường hợp còn lại, tùy thuộc vào mức độ tổn thương, vị trí, kích thước và xâm lấn tại chỗ của GIST dạ dày vào cơ quan lân cận, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị cắt bỏ phù hợp.
Phẫu thuật cắt bỏ GIST dạ dày là lựa chọn tối ưu trong điều trị GIST giúp lấy khối u triệt để. Phẫu thuật thường được chỉ định khi khối u trên 2cm, không có di căn. Phương pháp phẫu thuật cắt bỏ GIST dạ dày được thực hiện thông thường bằng phương pháp mổ mở truyền thống, phương pháp phẫu thuật xâm lấn tối thiểu hoặc cắt qua nội soi ống mềm (nội soi tiêu hóa).
Cũng tùy vào mức độ tổn thương mà bác sĩ quyết định mức độ cắt bỏ dạ dày dưới dạng cắt bỏ khối u (cắt không điển hình), cắt dạ dày một phần hoặc toàn bộ. Một số trường hợp tế bào ung thư xâm lấn, di căn phải điều trị đa mô thức, kết hợp cắt bỏ GIST, sử dụng liệu pháp nhắm trúng đích, điều trị giảm nhẹ giúp tối ưu hóa điều trị và kéo dài sự sống cho bệnh nhân.
Phẫu thuật nội soi thường chỉ định cho trường hợp khối u nhỏ xâm lấn tới thanh mạc, khỏi thanh mạc, ở các vị trí mà nội soi tiêu hóa khó tiếp cận, chưa lan sang các bộ phận khác trong cơ thể. Đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, bác sĩ đi vào bụng thông qua các vết rạch nhỏ, người bệnh ít đau và phục hồi nhanh. (1)
Với những tiến bộ trong kỹ thuật cắt bỏ nội soi, khối u của dạ dày có thể loại bỏ bằng phương pháp nội soi qua ngả tự nhiên với mức độ xâm tối thiểu:
Phẫu thuật cắt bỏ dưới thanh mạc qua nội soi (ESSD – Endoscopic Subserosal dissection) giúp loại bỏ u dưới biểu mô tới lớp cơ đường tiêu hóa trên. Hoặc nội soi cắt bỏ toàn bộ dày thành ruột (EFTR) là một thủ thuật xâm lấn tối thiểu để loại bỏ các khối u lành tính hoặc ung thư khỏi đường tiêu hóa.
Phương pháp này được áp dụng cho các trường hợp khối u to, bụng viêm dính nhiều bác sĩ sẽ rạch vết mổ lớn hơn so với thủ thuật xâm lấn tối thiểu để đảm bảo lấy loại bỏ toàn bộ GIST. Người bệnh thường nằm nội trú 5-7 ngày và có thể đi lại sau một ngày phẫu thuật.
Những trường hợp này, phẫu thuật không phải là phương pháp điều trị chính, bác sĩ sẽ đề nghị phẫu thuật GIST di căn trong những trường hợp chúng gây ra biến chứng nhất định. Bên cạnh phẫu thuật, bác sĩ sẽ kết hợp với các phương pháp điều trị đa mô thức, hóa trị, điều trị trúng đích, điều trị giảm nhẹ.
Phương pháp này được sử dụng trong trường hợp phẫu thuật không mang lại hiệu quả. Một số trường hợp khối u đã di căn xa, không thể phẫu thuật được.
Sử dụng thuốc ức chế tyrosine kinase imatinib là loại thuốc đặc biệt, được chỉ định trong điều trị GIST dạ dày. Thuốc có tác dụng ngăn chặn các tín hiệu đến tế bào ung thư để chúng phát triển. Thuốc được áp dụng trong các trường hợp khối u đã di căn hoặc để làm nhỏ khối u trước khi phẫu thuật. Trong quá trình sử dụng thuốc, bác sĩ sẽ theo dõi và liên tục đánh giá hiệu quả của những loại thuốc điều trị u GIST.
Đây là liệu pháp điều trị nhắm vào gen, protein, là môi trường giúp u tồn tại và phát triển. Liệu pháp này giúp ngăn chặn sự phát triển và lan rộng của tế bào ung thư. Thông qua các xét nghiệm để tìm ra gen, protein hoặc các yếu tố tác động tới khối u, bác sĩ sẽ đưa ra phương án, loại thuốc điều trị phù hợp nhất.
Quá trình điều trị có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tới tâm lý của người bệnh, việc giải quyết các vấn đề này được gọi là chăm sóc giảm nhẹ. Liệu pháp chăm sóc tâm lý tập trung vào việc cải thiện cảm xúc của bệnh nhân trong suốt quá trình điều trị bằng cách kiểm soát triệu chứng, giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống. Liệu pháp này được thực hiện bằng việc sử dụng thuốc, thay đổi chế độ dinh dưỡng, thư giãn, hỗ trợ cảm xúc và tâm linh.
Ngoài ra, một số trường hợp bác sĩ sẽ chỉ định cần xạ trị, dùng tia X năng lượng cao hoặc các hạt phân tử để điều trị triệu chứng như giảm đau xương, hoặc làm ngừng chảy máu. Tuy nhiên, phương pháp này thường gây mệt mỏi, phản ứng da nhẹ, đau dạ dày, và tiêu chảy. Những tác dụng phụ thường mất đi sau khi kết thúc điều trị.
Cắt GIST dạ dày có thể có những biến chứng sau phẫu thuật, do đó, người bệnh sau phẫu thuật sẽ được theo dõi sát sao và cần xử lý kịp thời nếu gặp phải một số biến chứng sau đây: (2)
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
U dạ dày ít gặp và khó chẩn đoán, phẫu thuật cắt GIST dạ dày là phương pháp điều trị phổ biến cho những u còn chỉ định. Phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, an toàn, hiệu quả được ưu tiên đặc biệt. Có thể thực hiện cắt dạ dày không điển hình (cắt khoét một phần dạ dày), hoặc cắt hoàn toàn dạ dày. Tuy nhiên, với những trường hợp tế bào ung thư đã xâm lấn hoặc di căn thì cần điều trị kết hợp nhiều phương pháp, phẫu thuật, dùng thuốc, hóa trị, xạ trị giúp kéo dài sự sống cho người bệnh.
