Viêm phế quản bội nhiễm là gì? Nguyên nhân và triệu chứng bệnh

Viêm phế quản bội nhiễm thường xảy ra khi một trường hợp viêm phế quản hiện có bị nhiễm trùng thứ phát. Vậy cụ thể viêm phế quản bội nhiễm là gì? Dấu hiệu nhận biết của bệnh này và hướng điều trị như thế nào?

Viêm phế quản bội nhiễm là gì?

Viêm phế quản bội nhiễm là một dạng nặng hơn của viêm phế quản thông thường, xảy ra khi viêm phế quản ban đầu chưa được điều trị dứt điểm, người bệnh có thể tiếp tục bị nhiễm thêm các loại vi khuẩn hoặc virus khác làm bệnh kéo dài và trở nên nghiêm trọng hơn. Các đợt viêm nhiễm sau thường có mức độ nặng hơn và làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng hơn.

Nguyên nhân viêm phế quản bội nhiễm

Nguyên nhân gây viêm phế quản thường là do virus hoặc vi khuẩn. Nếu không được điều trị triệt để, bệnh có thể tiến triển thành viêm phế quản bội nhiễm, dẫn đến sự hình thành ổ nhiễm trùng mới tại chính vị trí đã bị ảnh hưởng trước đó. Một số loại virus, vi khuẩn phổ biến có thể gây ra gồm:

1. Virus

Các loại virus thường gặp gây ra là virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV), coronavirus (SARS), virus đại thực bào hô hấp, virus cúm gia cầm (H5N1)… Những virus này có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn gây bệnh xâm nhập và phát triển.

2. Vi khuẩn

Viêm phế quản bội nhiễm do vi khuẩn ít phổ biến hơn so với virus. Tuy nhiên, một số vi khuẩn như Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae và Moraxella catarrhalis có thể là nguyên nhân gây bệnh. Ngoài ra, các vi khuẩn như Mycoplasma và Chlamydia, cùng một số các vi khuẩn gây mủ khác cũng có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh. (1)

Triệu chứng viêm phế quản bội nhiễm

Bệnh viêm phế quản bội nhiễm thường có triệu chứng tương tự như viêm phế quản phổi, nhưng diễn biến của bệnh phức tạp và nghiêm trọng hơn. Một số triệu chứng có thể gặp gồm:

• Ho khan hoặc ho có đờm: Ho kéo dài và thường xuyên hơn so với viêm phế quản thông thường, kèm theo ngứa cổ họng. Đờm có thể có màu trắng, xanh hoặc hơi vàng.
• Khó thở: Cảm giác khó thở hoặc đau ngực khi hít thở sâu, thở khò khè mạnh và đau ngực.
• Sốt: Nhiệt độ cơ thể tăng cao, thường vượt quá 38,5 độ C và có thể kéo dài hoặc tái phát nhiều lần do hệ miễn dịch đang chiến đấu để bảo vệ cơ thể.
• Mệt mỏi và yếu đuối: Viêm phế quản bội nhiễm ở người lớn gây cảm giác mệt mỏi, uể oải, chán ăn… do chống chọi với nhiễm trùng. Ở trẻ nhỏ, bệnh có thể kèm theo nôn trớ và quấy khóc…

Những đối tượng nguy cơ mắc viêm phế quản bội nhiễm

Viêm phế quản bội nhiễm có thể xảy ra ở bất kỳ ai, một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người bình thường gồm:

• Trẻ em sơ sinh và trẻ sinh non: Hệ miễn dịch của các bé còn rất yếu, dễ bị tấn công bởi vi khuẩn và virus, khiến cho nguy cơ mắc viêm phế quản bội nhiễm cao hơn.
• Người thường xuyên hút thuốc: Hút thuốc làm suy yếu hệ thống miễn dịch và làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp, tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Những người làm việc và sống trong môi trường ô nhiễm: Ô nhiễm không khí và bụi bẩn có thể làm giảm sức đề kháng của cơ thể và gia tăng nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp.
• Người suy giảm khả năng miễn dịch hoặc mắc các bệnh mạn tính: Những người có hệ miễn dịch suy giảm, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người mắc cùng lúc nhiều bệnh nền sẽ dễ bị viêm phế quản bội nhiễm do đề kháng yếu.
• Người bệnh không phát hiện và điều trị dứt điểm viêm phế quản ngay từ sớm.

Viêm phế quản bội nhiễm có lây không?

Viêm phế quản bội nhiễm có khả năng lây lan qua đường hô hấp nếu không thực hiện các biện pháp phòng tránh, bảo vệ sức khỏe thích hợp. Bệnh bùng phát do sự tấn công từ vi khuẩn và virus vào đường hô hấp. Các hình thức lây truyền thường gặp gồm:

• Giao tiếp gần: Nói chuyện, đứng gần người bệnh, ho hoặc hắt hơi… có thể làm lây lan mầm bệnh.
• Tiếp xúc với dịch tiết: Tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với nước bọt, đờm hoặc dịch tiết của người bệnh.
• Dùng chung vật dụng: Sử dụng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh viêm phế quản bội nhiễm cũng có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

Viêm phế quản bội nhiễm có chữa được không?

Viêm phế quản bội nhiễm có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Tuy nhiên, mức độ nghiêm trọng và thời gian hồi phục sẽ phụ thuộc vào:

• Nguyên nhân gây bệnh: Nếu viêm phế quản bội nhiễm do vi khuẩn, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định kháng sinh phù hợp. Nếu bệnh do virus gây ra, các phương pháp điều trị thường được bác sĩ chỉ định nhằm hỗ trợ giảm triệu chứng.
• Tình trạng sức khỏe tổng quát: Những người có hệ miễn dịch yếu hoặc mắc bệnh mạn tính như tiểu đường, COPD… có thể cần thời gian lâu hơn để hồi phục.
• Điều trị kịp thời: Điều trị muộn hoặc điều trị không đúng cách có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, suy hô hấp…

Lưu ý: Người bệnh nên đến gặp bác sĩ để thăm khám, chẩn đoán nguyên nhân gây ra viêm phế quản bội nhiễm. Không tự ý dùng kháng sinh hoặc các loại thuốc khác mà không có chỉ định cụ thể từ bác sĩ. Điều trị đúng cách và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là yếu tố quan trọng góp phần chữa khỏi bệnh.

Chẩn đoán viêm phế quản bội nhiễm ở người lớn

Để chẩn đoán viêm phế quản bội nhiễm, bác sĩ sẽ thu thập thông tin về tiền sử bệnh, bao gồm các bệnh lý nền, các bệnh đã mắc trước đây và các loại thuốc đang sử dụng. Bác sĩ cũng sẽ thực hiện khám tổng quát, bao gồm kiểm tra tim, phổi, tai, mũi và họng…

Cụ thể, quy trình chẩn đoán có thể bao gồm:

• Khám lâm sàng: Đánh giá các triệu chứng lâm sàng và nghe phổi để xác định tình trạng nhiễm trùng.
• Xét nghiệm đờm: Phân tích mẫu đờm để xác định loại vi khuẩn hoặc virus gây bệnh.
• Chẩn đoán hình ảnh: Bác sĩ có thể chỉ định người bệnh chụp X-quang lồng ngực để kiểm tra tình trạng phổi và loại trừ các bệnh lý nghiêm trọng khác.

Nếu nghi ngờ có dấu hiệu của viêm phế quản bội nhiễm, người bệnh nên nhanh chóng đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra, chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Cách điều trị viêm phế quản bội nhiễm

Điều trị viêm phế quản bội nhiễm phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và tình trạng sức khỏe tổng quát của người bệnh. Sau khi thăm khám, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị và có thể chỉ định sử dụng một số loại thuốc, gồm:

• Thuốc kháng sinh: Nếu viêm phế quản bội nhiễm do vi khuẩn, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh cho người bệnh sử dụng, tùy theo loại vi khuẩn gây ra bệnh. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân chính là do virus, việc sử dụng kháng sinh thường không cần thiết, trừ khi có nguy cơ cao xảy ra biến chứng. Điều quan trọng là người bệnh phải tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ để tránh các tác dụng phụ không mong muốn trong quá trình dùng thuốc.
• Thuốc kháng virus: Trong trường hợp viêm phế quản bội nhiễm là do virus, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus để giảm triệu chứng và hỗ trợ hệ miễn dịch.
• Thuốc giảm triệu chứng: Thuốc giảm đau, hạ sốt và thuốc ho có thể giúp làm giảm triệu chứng mà người bệnh đang gặp phải. Trong một số trường hợp, bác sĩ cũng có thể kê đơn thuốc chống co thắt phế quản, thuốc an thần hoặc kháng histamin để hỗ trợ điều trị.

Ngoài việc điều trị, dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước, giữ ấm cơ thể, bổ sung dinh dưỡng từ thực phẩm có lợi cho sức khỏe nhằm góp phần tăng cường sức đề kháng và thúc đẩy quá trình hồi phục.

Biện pháp hỗ trợ điều trị viêm phế quản bội nhiễm tại nhà

Người bị viêm phế quản bội nhiễm cần đến bệnh viện thăm khám để được bác sĩ chẩn đoán, đưa ra phác đồ điều trị. Đồng thời, có thể kết hợp một số biện pháp sau nhằm hỗ trợ quá trình điều trị hiệu quả:

• Vệ sinh mũi, họng bằng nước muối sinh lý giúp sát khuẩn và giảm nghẹt mũi.
• Giữ ấm cơ thể, tránh tiếp xúc với môi trường lạnh, khói bụi ô nhiễm.
• Sử dụng máy lọc không khí nhằm duy trì độ ẩm, hỗ trợ hít thở dễ dàng, đồng thời giữ môi trường sống luôn sạch sẽ, thoáng đãng.
• Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, bao gồm các vitamin và khoáng chất trong mỗi bữa ăn, giúp tăng cường hệ miễn dịch. Nên hạn chế thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, đường và chất kích thích…
• Uống nhiều nước cũng là một cách hiệu quả để làm loãng đờm, thanh lọc cơ thể, giảm ho và cảm giác khó chịu ở cổ họng.
• Nghỉ ngơi đầy đủ để cơ thể có thời gian hồi phục.
• Đeo khẩu trang khi ra ngoài nhằm bảo vệ đường hô hấp khỏi khói bụi và các tác nhân gây kích ứng.
• Đặc biệt, nếu mắc các bệnh về đường hô hấp, người bệnh nên điều trị dứt điểm. Cần tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị của bác sĩ và không tự ý mua thuốc uống khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.

Phòng ngừa viêm phế quản bội nhiễm

Để phòng ngừa nguy cơ mắc viêm phế quản bội nhiễm, mỗi người có thể thực hiện những biện pháp phòng ngừa sau:

• Tiêm phòng: Tiêm vắc-xin cúm và vắc-xin phế cầu khuẩn giúp bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp, giảm nguy cơ mắc bệnh.
• Duy trì vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên và tránh tiếp xúc gần với những người đang mắc bệnh để hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
• Bỏ hút thuốc và tránh khói thuốc: Hút thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp, bao gồm viêm phế quản.
• Tăng cường chăm sóc sức khỏe: Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, tập thể dục đều đặn và đảm bảo ngủ đủ giấc góp phần nâng cao sức đề kháng của cơ thể, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh.
• Thăm khám sức khỏe định kỳ: Nên duy trì việc khám sức khỏe từ 6-12 tháng/lần (tức 1-2 lần/năm) nhằm kiểm soát và phát hiện những dấu hiệu bất thường đường hô hấp.

Khi nào nên đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế?

Viêm phế quản bội nhiễm là một tình trạng nghiêm trọng, cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để ngăn ngừa các biến chứng. Nếu thấy xuất hiện triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Tâm Anh Quận 7 là địa chỉ khám, điều trị hiệu quả bệnh viêm phế quản, viêm phế quản bội nhiễm và những bệnh lý hô hấp khác cho hàng nghìn người bệnh.

Bệnh viện Tâm Anh quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Hô hấp dày dặn kinh nghiệm, ứng dụng nhiều máy móc tân tiến, phục vụ tối ưu cho quá trình chẩn đoán, chữa trị, chẳng hạn như: máy đo chức năng hô hấp, máy chụp X-quang, CT hiện đại, hệ thống máy xét nghiệm thế hệ mới… Quy trình khám chữa bệnh chuyên nghiệp, tiện lợi, chi phí khám chữa bệnh phải chăng, trợ giá cho người bệnh, áp dụng đầy đủ các chính sách bảo hiểm.

Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

Để điều trị viêm phế quản bội nhiễm hiệu quả thì việc phát hiện bệnh sớm và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ là rất quan trọng. Trong quá trình điều trị, nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào xuất hiện, người bệnh nên nhanh chóng thông báo với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời.