Viêm dạ dày ruột là bệnh lý thường gặp, chủ yếu do virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây nên. Bệnh xuất hiện với các triệu chứng thường gặp như đau bụng, đầy chướng bụng, đại tiện lỏng, đôi khi đại tiện phân có máu, buồn nôn, nôn, sốt, mệt mỏi… Tình trạng này nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng và nhiều biến chứng nguy hiểm khác, thậm chí tử vong. Do đó, khi có các biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, người bệnh cần đi khám bác sĩ sớm để có biện pháp kiểm soát hiệu quả.
Viêm dạ dày ruột là bệnh nhiễm trùng đường ruột do virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây nên, xuất hiện với các triệu chứng điển hình như đau bụng, nôn, tiêu chảy, có thể kèm sốt. Nguyên nhân chủ yếu do tiếp xúc với người bị nhiễm bệnh hoặc ăn uống thực phẩm, đồ uống mang mầm bệnh. Với những người có thể trạng khỏe mạnh, bệnh có thể tự khỏi trong khoảng 1 tuần và không để lại di chứng. Tuy nhiên, viêm dạ dày ruột có thể gây tử vong ở trẻ sơ sinh, người già và người có hệ thống miễn dịch yếu.
Nhìn chung, bệnh viêm dạ dày ruột thường xuất hiện với các triệu chứng điển hình sau đây:
Tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh, các triệu chứng viêm dạ dày ruột có thể xuất hiện trong vòng 1 – 3 ngày sau khi cơ thể tiếp xúc với mầm bệnh, diễn tiến từ nhẹ đến nặng. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, triệu chứng bệnh có thể kéo dài lên đến 14 ngày.
Đối với tình trạng bị viêm dạ dày ruột do nhiễm virus, tiêu chảy phân nước là triệu chứng phổ biến nhất, phân hiếm khi có chất nhầy hoặc lẫn máu. Trong đó, dấu hiệu đặc trưng của viêm dạ dày ruột do virus adeno gây tiêu chảy kéo dài từ 1 – 2 tuần. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể bị nôn nhẹ, thường xảy ra sau 1 – 2 ngày tiêu chảy. Trong khi đó, virus Cytomegalo có thể gây tiêu chảy ra máu ở người bệnh suy giảm miễn dịch.
Một số vi khuẩn gây bệnh viêm dạ dày ruột như Shigella, Salmonella thường gây triệu chứng sốt, mệt mỏi và tiêu chảy ra máu.
Nhiễm ký sinh trùng thường gây tiêu chảy bán cấp hoặc mạn tính nhưng không kèm máu, đi kèm triệu chứng mệt mỏi, thiếu máu, sụt cân bất thường.
Viêm dạ dày ruột là bệnh lý do virus, vi khuẩn gây nên, lây lan trong quá trình ăn uống thực phẩm bẩn. Ngoài ra, nguyên nhân nhiễm bệnh cũng có thể do dùng chung đồ dùng, thức ăn với người mắc bệnh. Một số chủng virus gây ra viêm dạ dày ruột bao gồm:
Ngoài ra, một số nguồn lây khác có thể kể đến như:
Bên cạnh đó, các chủng vi khuẩn gây viêm dạ dày ruột gồm:
Viêm dạ dày ruột có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là các đối tượng dưới đây:
Bác sĩ sẽ căn cứ vào triệu chứng lâm sàng, yếu tố dịch tễ học để loại trừ các vấn đề rối loạn tiêu hóa khác có triệu chứng tương tự viêm dạ dày ruột (viêm ruột thừa, viêm loét đại tràng…) như:
Bên cạnh đó bác sĩ sẽ trực tiếp thăm khám bụng để xác định vị trí đau, mức độ cơn đau từ đó định hướng chẩn đoán bệnh và chỉ định các xét nghiệm phù hợp như xét nghiệm chỉ số viêm trong máu, xét nghiệm phân, siêu âm bụng….
Xét nghiệm phân có thể cung cấp thêm thông tin nhằm chẩn đoán bệnh. Tuy nhiên cần phối hợp thêm với xét nghiệm máu và thăm dò hình ảnh bụng để đưa ra kết luận chính xác. Xét nghiệm phân có thể cho kết quả có sự hiện diện của bạch cầu trong phân gợi ý tình trạng viêm, hoặc đôi khi có trứng giun sán, kí sinh trùng trong phân. Một số trường hợp nuôi cấy phân có thể phát hiện loại vi khuẩn cụ thể gây viêm đường ruột, từ đó bác sĩ sẽ phân tích thêm để đưa ra phác đồ thuốc kháng sinh phù hợp nhất.
Bác sĩ cũng có thể chỉ định thực hiện thêm một số xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác bệnh viêm dạ dày ruột, bao gồm:
Đối với các trường hợp bị tiêu chảy nặng, bác sĩ có thể chỉ định nội soi, chủ yếu là nội soi đại tràng sigma để đánh giá thêm. Phương pháp chẩn đoán này thường được áp dụng với những người có tiền sử mắc bệnh viêm ruột hoặc suy giảm miễn dịch. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể quan sát được trực tiếp tình trạng niêm mạc ruột, đánh giá chính xác mức độ tổn thương, có thể tiến hành sinh thiết tại vùng nghi ngờ có bệnh lý để phân tích chi tiết hơn ở mức độ tế bào và mô học. (1)
Biến chứng thường gặp nhất của bệnh viêm dạ dày ruột là mất nước và các khoáng chất thiết yếu do nôn mửa và tiêu chảy. Nhiều trường hợp nghiêm trọng có thể phải nhập viện, truyền dịch qua đường tĩnh mạch để tránh nguy cơ tử vong. Ngoài ra, bệnh không được điều trị kịp thời còn có thể dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm như:
Thông thường, triệu chứng viêm dạ dày ruột chỉ kéo dài trong vòng vài ngày và tự khỏi. Bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc để kiểm soát triệu chứng khó chịu của người bệnh như thuốc trị buồn nôn hoặc tiêu chảy dành cho người lớn (không được chỉ định sử dụng cho trẻ em). Một số trường hợp cũng có thể cần dùng thuốc kháng sinh.
Để điều trị viêm dạ dày ruột người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước. Ngoài ra, người bệnh có thể sử dụng thêm dung dịch bù nước theo chỉ định của bác sĩ.
Ngay cả khi cảm thấy buồn nôn, người bệnh cũng nên cố gắng ăn theo từng lượng nhỏ, sau đó bắt đầu với những món dễ tiêu hóa như chuối, cháo lỏng khi cảm giác thèm ăn quay trở lại. Trong quá trình điều trị, bác sĩ khuyên không nên uống sữa, các sản phẩm từ sữa, nước ngọt, nước ép trái cây, đồ uống thể thao để tránh triệu chứng tiêu chảy tiến triển nghiêm trọng hơn.
Đối với các trường hợp bệnh diễn tiến nặng, mất nước nghiêm trọng, người bệnh cần đến bệnh viện để được truyền dịch và theo dõi sát sao, tránh xảy ra biến chứng nguy hiểm.
Dưới đây là một số biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa hiệu quả bệnh viêm dạ dày ruột:
Người bệnh bị viêm dạ dày ruột nên đi khám bác sĩ nếu gặp phải các trường hợp hoặc triệu chứng nghiêm trọng sau đây:
Khoa Tiêu hoá (BVĐK Tâm Anh Hà Nội) và Trung tâm Nội soi – Phẫu thuật nội soi tiêu hóa (BVĐK Tâm Anh TP.HCM) là những chuyên khoa Tiêu hóa uy tín, cung cấp dịch vụ thăm khám và điều trị cao cấp, hiệu quả cho các bệnh nhân mắc những bệnh lý tiêu hóa từ nhẹ đến nặng. Hệ thống BVĐK Tâm Anh quy tụ đội ngũ bác sĩ Nội khoa – Ngoại khoa – Nội soi tiêu hóa chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm, bên cạnh đó là sự hỗ trợ của hệ thống thiết bị y tế hiện đại, nhập khẩu từ nước ngoài, phục vụ tối đa nhu cầu thăm khám và điều trị của khách hàng.
Để đặt lịch thăm khám và điều trị các bệnh lý tiêu hóa với các chuyên gia bác sĩ về Tiêu hóa của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, xin vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là tổng hợp tất cả các thông tin liên quan đến bệnh viêm dạ dày ruột,nguyên nhân, triệu chứng đi kèm, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả. Hy vọng thông qua những chia sẻ này, người bệnh sẽ có thêm nhiều thông tin hữu ích để chủ động theo dõi sức khỏe, thăm khám sớm, nhằm hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm.
