Viêm cơ chân thường xảy ra ở các vận động viên, người lao động nặng, người cao tuổi do chân chịu áp lực lớn hoặc với tần suất liên tục, lâu ngày. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh viêm cơ chân có thể diễn tiến thành những vấn đề cơ xương khớp nghiêm trọng khác.
Viêm cơ chân là một cách gọi đơn giản dùng để chỉ nhiều bệnh lý viêm cân cơ xảy ra tại các vị trí quanh đùi, cẳng chân, bàn chân. Đây là tình trạng các bó cơ vân vùng chân bị sưng viêm, gây cơn đau nhức, giảm khả năng vận động tạm thời.
Phần lớn trường hợp cơ chân bị viêm là kết quả của thói quen không khoa học, khiến một bộ phận của chân bị tích tụ vi chấn thương. Phổ biến nhất là vận động viên và người lao động tay chân, người cao tuổi. Với tần suất vận động lâu ngày, liên tục, cường độ cao, những nhóm người này có khả năng mắc bệnh cao hơn những người khác.
Tuy nhiên, bệnh cũng có thể do các bệnh lý tự miễn gây ra (viêm cơ tự miễn). Khi hệ thống miễn dịch tự tấn công các mô cơ khỏe mạnh và gây tổn thương cho các bó cơ. Tình trạng này tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn do các bệnh tự miễn có thể diễn tiến thành nhiều biến chứng phức tạp, nguy hiểm (teo, đứt, co rút cơ…). Nếu các triệu chứng bị viêm cơ chân không thuyên giảm dù đã áp dụng các biện pháp điều trị tại nhà, người bệnh cần đi khám với bác sĩ chuyên khoa sớm để được điều trị bệnh kịp thời.
Triệu chứng viêm cơ đặc hiệu nhất là cơn đau nhức trong cơ bắp. Khác với cơn đau từ trong xương, đau nhức cơ có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong ngày, hoặc kéo dai dẳng không biến mất. Cơn đau tăng lên khi người bệnh chạm vào hoặc cử động vị trí cơ bị viêm. (1)
Bên cạnh đau cơ, người bệnh cũng có thể xuất hiện những triệu chứng lâm sàng khác như:
Các vị trí viêm cơ phổ biến:
Viêm cơ vùng đùi, khoeo chân có thể xảy ra với bất cứ ai, nhưng tỷ lệ bệnh ở nhóm người cao tuổi và vận động viên, người phải di chuyển vận động nhiều cao hơn. Bệnh thể hiện sự tổn thương cơ diễn ra ở các bó cơ như cơ thon, cơ bán gân, cơ bán mạc, cơ may… Người bệnh gặp khó khăn trong các động tác co duỗi đầu gối, ảnh lên sinh hoạt hằng ngày như: Leo cầu thang, đá chân, đi lại, bật nhảy…
Viêm cơ bắp chân (Viêm cơ cẳng chân) là loại dạng viêm ở cơ chân phổ biến nhất. Nguyên nhân phổ biến nhất là do sinh hoạt không khoa học, các bó cơ bắp chân bị kéo căng. Mỗi người sẽ có những triệu chứng viêm cơ bắp chân khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân viêm. Nhưng một số dấu hiệu chung bao gồm:
Viêm cơ bàn chân là tổn thương tại bó cơ vùng mu hoặc gan bàn chân. Việc cố gắng đi lại trên chân bị viêm cơ bàn chân cũng là yếu tố khiến bệnh tiến triển nặng hơn và khó hồi phục.
Các vi khuẩn gây bệnh thường gặp như Gonocoque, staphylocoque, pneumocoque. Chúng là các vi khuẩn tồn tại ở môi trường bên ngoài, xâm nhập vào cơ thể qua nhiều đường, nhưng phổ biến nhất là từ các vết trầy xước da, côn trùng cắn, chấn thương mô mềm quanh cơ. Viêm cơ chân có khả năng là hậu quả của nhiễm trùng vết thương ngoài da.
Các bệnh tự miễn dẫn đến chính hệ thống miễn dịch tấn công mô cơ chân, gây ra viêm cơ. Nguyên nhân của các bệnh tự miễn phần lớn là do gen di truyền và sự tấn công của các virus/vi khuẩn gây hại. Ngoài ra, có những yếu tố bên ngoài tác động vào bộ gen gây khởi phát bệnh tự miễn như môi trường ô nhiễm/có chứa các chất độc hại, chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học, giới tính…(2)
Viêm cơ do bệnh tự miễn nếu không được điều trị sớm sẽ ảnh hưởng xấu gây teo, yếu cơ, liệt hoàn toàn 2 chân.
Viêm cơ là một trong những phản ứng đầu tiên khi chấn thương xảy ra như té ngã trong sinh hoạt, tai nạn giao thông, chấn thương thể thao… Nếu chấn thương nặng, người bệnh có thể trải qua những cơn đau dữ dội, giảm tầm vận động, thì bệnh có khả năng đi kèm các tình trạng phức tạp hơn như: gãy xương, đứt gân hoặc dây chằng…
Thường gặp ở những người mắc các bệnh cần điều trị bằng thuốc lâu dài, thời gian từ vài tháng đến vài năm hoặc một số thuốc đặc trị. Viêm cơ chân là một trong những tác dụng phụ khi người bệnh uống một số thuốc hạ mỡ máu, thuốc kháng viêm,…. Bác sĩ sẽ lưu ý với người bệnh về các tác dụng phụ có thể gặp trong quá trình uống thuốc. Dù vậy, người bệnh vẫn cần đi khám với bác sĩ để được kiểm tra sức khỏe cơ xương khớp và làm các xét nghiệm cần thiết khác.
Vận động quá mức gây tích tụ các vi chấn thương trong thời gian dài. Là một trong những nguyên nhân cơ chân bị viêm thường gặp ở những người lao động nặng, vận động viên thể thao, đặc biệt là các môn cần dùng sức mạnh chi dưới.
Ngoài ra, những người không có thói quen vận động, đột ngột tập luyện các môn thể thao như chạy bộ, các bài tập sức mạnh thân dưới… cũng sẽ có tình trạng đau nhức cơ bắp, đặc hiệu của bệnh. Đó là vì sự thay đổi ngột làm tổn thương đến các sợi cơ và các mô mềm khác. Tuy nhiên, đây là phản ứng thông thường, cơn đau cơ bắp có thể tự giảm dần và biến mất trong vài ngày.
Dùng giày dép không phù hợp là nguyên nhân phổ biến gây ra viêm cơ vùng chi dưới, nhất là mang giày, guốc cao gót ở nữ giới. Gót chân, cẳng chân là nơi chịu tải trọng lớn của cơ thể trong mọi hoạt động, đặc biệt là chạy nhảy, đi lại. Sử dụng giày dép không phù hợp trong thời gian dài sẽ khiến mất cân đối trọng lực, căng thẳng cơ quá mức và gây tổn thương cơ.
Viêm cơ chân kéo dài, hoặc tái phát nhiều lần là tiền căn của các vấn đề cơ xương khớp nặng hơn. Những biến chứng của tình trạng này bao gồm:
Những phương pháp chẩn đoán viêm cơ chân bao gồm:
Tùy thuộc vào nguyên nhân mà phác đồ điều trị sẽ cá nhân hóa với từng người bệnh. Thông thường, bác sĩ sẽ kê các thuốc giảm đau, chống viêm để giải quyết những triệu chứng lâm sàng. Nếu người bệnh bị các vấn đề cơ xương khớp khác dẫn đến viêm cơ chân, bác sĩ sẽ điều trị bệnh lý căn nguyên, từ đó triệt căn tình trạng viêm cơ chân.
Cần lưu ý, trong quá trình điều trị viêm cơ chân, người bệnh cần chủ động bảo vệ chức năng cơ chân bằng các biện pháp tại nhà như:
Viêm cơ chân phần lớn là kết quả của thói quen sinh hoạt không khoa học, một số do các bệnh lý cơ xương khớp khác gây ra. Vì vậy, tối ưu sức khỏe cơ xương khớp và chức năng cơ chân có thể giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh. Những thói quen tốt cho cơ chân bao gồm:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm cơ chân có thể phản ánh lối sinh hoạt chưa tích cực, làm suy giảm chức năng của các bó cơ quanh chân. Nhưng bệnh cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo của những bệnh lý xương khớp phức tạp khác. Khi có các dấu hiệu viêm cơ chân, người bệnh cần tự điều trị bảo tồn bằng cách chườm đá, đặc biệt là để chân được nghỉ ngơi. Nếu sau 1 tuần, những triệu chứng vẫn không thuyên giảm, thậm chí trở nặng hơn, người bệnh nên nhanh chóng đến khám với bác sĩ chuyên môn để được chẩn đoán và điều trị bệnh kịp thời.
