Tê thường xảy ra ở tay, chân, một số trường hợp có thể xuất hiện ở bả vai, vùng mặt hoặc toàn bộ cơ thể. Nguyên nhân chủ yếu do tổn thương hoặc rối loạn chức năng thần kinh. Vậy tê là gì? Bác sĩ sẽ chỉ định điều trị ra sao?
Tê là tình trạng mất cảm giác ở một vùng nào đó trên cơ thể, có thể hoàn toàn không có cảm giác hoặc giảm một phần cảm giác so với bình thường. Trong đó, bàn tay, ngón tay, cánh tay, bàn chân… là những vị trí thường gặp nhất.
Hầu hết các trường hợp tê trong thời gian ngắn là do sinh hoạt sai tư thế, không đáng lo ngại. Tuy nhiên, tê cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý thần kinh hoặc nhiều tình trạng sức khỏe khác. Trường hợp tê mức độ nặng, kéo dài, không cảm thấy đau khi bị tác động, khi ngã hay tê không phân biệt được nóng – lạnh, có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh nguy hiểm, cần điều trị sớm. Thông thường, tê cũng có thể đi kèm triệu chứng ngứa ran hoặc cảm giác kim châm trong cơ thể.
Tê có nguy cơ cao ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng và phối hợp các cơ quan trong cơ thể. Do đó, người bệnh bị tê nhiều không tự lái xe hoặc đi bộ để đề phòng trường hợp ngoài ý muốn.
Các vị trí tê thường gặp bao gồm:
Tê tay là một trong những tình trạng tê thường gặp nhất. Triệu chứng này xảy ra chủ yếu do rễ thần kinh bị tác động, chèn ép lên dây thần kinh hoặc vị trí ngoại vi của dây thần kinh, chẳng hạn như khuỷu tay, cổ tay… Tê tay thường xuất hiện sau khi lao động, làm việc quá sức hoặc ngồi yên một chỗ quá lâu.
Chứng tê chân xuất hiện với triệu chứng tê nhẹ như kim châm ở giai đoạn đầu, ngứa râm ran ở phần đùi, từ mông xuống chân, ngón chân và hai lòng bàn chân. Tình trạng này có thể xảy ra ở một chân hoặc cả hai chân.
Gót chân và bàn chân thực hiện chức năng nâng đỡ cơ thể, rất dễ bị tổn thương nếu không được bảo vệ đúng cách. Tê lòng bàn chân và gót chân đi kèm đau nhức thường xảy ra khi di chuyển nhiều, mang vác nặng.
Dây thần kinh cảm giác ở ngón tay xuất phát từ tủy sống cổ. Khi các cấu trúc này bị tổn thương do viêm, khối u, bị chèn ép ở các vị trí khác nhau… triệu chứng thường gặp là tê bì, khó chịu.
Tê mặt là tình trạng khuôn mặt mất khả năng biểu đạt cảm xúc do dây thần kinh tại vùng này bị tổn thương. Một hoặc cả hai bên mặt có thể yếu đi, cơ mặt rũ xuống, xảy ra trong thời gian ngắn hoặc kéo dài tùy vào từng nguyên nhân.
Bả vai bị tê bì thường đi kèm với triệu chứng đau nhức, cứng cơ. Nguyên nhân thường do vận động quá sức, ngủ sai tư thế hoặc là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
Các triệu chứng tê bì cũng có thể xảy ra toàn thân, đi kèm đau nửa đầu. Cảm giác tê râm ran dưới da như kiến bò, đau dọc xương sườn, đôi khi là lạnh sống lưng, nhức mỏi tay chân và đau dọc vai gáy.
Nguyên nhân gây tê trên cơ thể thường xảy ra theo các cơ chế sau đây: (1)
Vùng xử lý cảm giác trong não kết nối với các dây thần kinh sọ hoặc các đường dẫn cảm giác của tủy sống. Các sợi dây thần kinh cảm giác ra khỏi tủy sống sẽ kết hợp với cấu trúc bên ngoài tủy sống để tạo ra rễ thần kinh lưng. 30 rễ cảm giác lưng này tiếp tục kết hợp với các rễ vận động bụng tương ứng để tạo thành các dây thần kinh tủy sống.
Các nhánh của dây thần kinh tủy sống cổ và thắt lưng cùng kết hợp với các cấu trúc xa hơn để tạo thành các đám rối, sau đó phân nhánh thành thân thần kinh. Do đó, thuật ngữ thần kinh ngoại biên được dùng để chỉ phần dây thần kinh ở xa rễ thần kinh và đám rối.
Rễ thần kinh từ các đoạn tủy sống xa nhất sẽ di chuyển xuống bên trong cột sống, bên dưới phần cuối của tủy sống để tạo thành đuôi ngựa. Đuôi ngựa cung cấp cảm giác cho chân, vùng mu, tầng sinh môn và vùng xương cùng (vùng yên ngựa). Ngoài ra, tủy sống được chia thành các đoạn chức năng tương ứng với các điểm bám của các cặp rễ thần kinh tủy sống.
Triệu chứng tê có thể xảy ra do rối loạn chức năng ở bất kỳ vị trí nào dọc theo đường dẫn từ các thụ thể cảm giác lên đến não, bao gồm cả vỏ não. Các cơ chế phổ biến bao gồm:
Các đối tượng có nguy cơ cao bị tê bao gồm:
Triệu chứng tê rất dễ nhận biết. Người bệnh có thể bị mất cảm giác, cảm thấy bất thường, yếu hoặc tê liệt ở một hoặc nhiều vùng trên cơ thể.
Tê có thể do nhiều nguyên nhân. Một số trường hợp nguy hiểm có thể đe dọa đến tính mạng, đặc biệt là khi xuất hiện kèm theo các triệu chứng nghiêm trọng sau đây:
Người bệnh có thể phải chụp CT hoặc MRI để chẩn đoán nếu nằm trong số các trường hợp sau:
Để chẩn đoán nguyên nguyên gây tê, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các xét nghiệm quan trọng sau đây:
Bác sĩ sẽ lấy mẫu máu để xác định dấu hiệu của các tình trạng bệnh như tiểu đường, bệnh thận và thiếu hụt vitamin. Xét nghiệm máu có thể bao gồm:
Xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh giúp phát hiện các tổn thương liên quan đến dây thần kinh và tủy sống, chẳng hạn như thoát vị đĩa đệm, khối u, dấu hiệu đột quỵ, đa xơ cứng, các chứng rối loạn ở não… Các xét nghiệm thường được sử dụng gồm:
Đối với triệu chứng tê, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị cụ thể tùy thuộc vào nguyên nhân được xác định, phổ biến gồm:
Để hạn chế triệu chứng tê diễn tiến nghiêm trọng hơn, người bệnh cần cân nhắc thực hiện các biện pháp hiệu quả sau:
Thói quen sinh hoạt có ảnh hưởng trực tiếp đến diễn tiến tê. Dưới đây là một số gợi ý hữu ích người bệnh có thể tham khảo và thực hiện:
Chế độ dinh dưỡng trong quá trình điều trị bệnh cũng vô cùng quan trọng, người bệnh nên:
Triệu chứng tê có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, nên chủ động phòng ngừa thông qua các biện pháp hiệu quả sau đây:
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tê tay hay tê chân, bạn có thể liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh qua hotline hoặc đặt lịch trực tiếp tại website/fanpage của bệnh viện.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là bài viết tổng hợp các thông tin liên quan đến tình trạng tê, nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị tê tay hiệu quả. Hy vọng thông qua những cập nhật trên, người bệnh đã có thêm nhiều cập nhật hữu ích để biết cách phát hiện, đi khám sớm và được điều trị kịp thời.
