Những bệnh mùa tựu trường thường gặp ở trẻ khi mới đi học lại

Mỗi dịp đầu tháng 9, khi học sinh bước vào năm học mới, trẻ phải thích nghi với nhiều thay đổi trong sinh hoạt, thời tiết và môi trường tiếp xúc. Chính những yếu tố này khiến trẻ dễ mắc các bệnh mùa tựu trường như cúm, viêm họng, tay chân miệng hay rối loạn tiêu hóa,… Việc nhận biết sớm những bệnh lý thường gặp trong giai đoạn này giúp phụ huynh chủ động phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe cho trẻ ngay từ đầu năm học.

Những bệnh mùa tựu trường thường gặp ở trẻ em

Mùa tựu trường là thời điểm trẻ em quay trở lại môi trường học tập đông đúc, dễ tiếp xúc với nhiều nguồn lây bệnh. Thời tiết, thói quen sinh hoạt và chế độ dinh dưỡng thay đổi cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ. Các bệnh thường gặp chủ yếu liên quan đến hô hấp, tiêu hóa và các bệnh truyền nhiễm. Do đó, nhận biết sớm và phòng ngừa đúng cách sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cho trẻ trong giai đoạn này. (1)

1. Nhóm bệnh lý hô hấp

Đây là nhóm bệnh lý học đường thường gặp nhất ở trẻ khi kết thúc kỳ nghỉ hè và bước vào năm học mới. Tựu trường cũng là lúc thời tiết chuyển mùa, có thể làm hệ miễn dịch của trẻ suy giảm, tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn tấn công gây bệnh. Bên cạnh đó, khi trẻ học tập trong không gian kín, tiếp xúc gần với nhiều bạn bè khiến các bệnh hô hấp càng dễ lây lan như:

• Cảm lạnh và cúm mùa: Đây là những bệnh do virus gây ra, lây lan nhanh qua giọt bắn khi trẻ ho, hắt hơi hoặc nói chuyện gần nhau. Trẻ mắc bệnh thường có biểu hiện sốt nhẹ, sổ mũi, ho và mệt mỏi. Nếu trẻ không được chăm sóc đúng cách, bệnh có thể kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt học tập.
• Viêm họng, viêm amidan: Bệnh thường xuất hiện khi trẻ tiếp xúc với không khí lạnh hoặc môi trường ô nhiễm. Bệnh gây đau rát cổ họng, khó nuốt, sốt cao và mệt mỏi.
• Viêm phế quản và viêm phổi: Đây là những bệnh lý nặng hơn, thường xuất hiện sau khi trẻ bị cảm lạnh kéo dài. Trẻ cần được thăm khám và điều trị sớm để tránh tổn thương phổi và suy hô hấp.

2. Nhóm bệnh lý tiêu hóa

Thói quen ăn uống không đảm bảo vệ sinh ở trường là nguyên nhân chính gây ra các bệnh tiêu hóa ở trẻ. Ngoài ra, trẻ thường vô tư sử dụng chung các đồ dùng cá nhân, không rửa tay đúng cách cũng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

• Tiêu chảy cấp: Bệnh thường do vi khuẩn (như E. coli, Salmonella, Shigella…) hoặc virus (như Rotavirus, Norovirus) xâm nhập qua thực phẩm, nước uống bị nhiễm bẩn hoặc tay bẩn. Nếu không được bù nước kịp thời, trẻ dễ bị suy kiệt và ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
• Ngộ độc thực phẩm: Đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục và sốt cao là những triệu chứng điển hình khi trẻ bị ngộ độc thực phẩm. Lúc này, giáo viên cần nhanh chóng báo ngay với nhà trường và phụ huynh, phối hợp đưa trẻ đến bệnh viện để xử lý kịp thời.
• Nhiễm giun sán: Bệnh thường do trẻ ăn uống không sạch hoặc có thói quen cắn móng tay, chơi đất cát ngoài sân trường. Do đó, nhà trường nên cho trẻ tẩy giun định kỳ và giáo dục trẻ thực hiện các bước giữ vệ sinh cá nhân để phòng ngừa bệnh.

3. Nhóm bệnh lây truyền đã có vaccine

Dù đã có vaccine phòng ngừa nhưng một số bệnh truyền nhiễm vẫn có thể xuất hiện nếu trẻ chưa tiêm đủ hoặc miễn dịch suy giảm. Đáng chú ý, các bệnh lý truyền nhiễm thường lây lan nhanh ở trường học và nguy cơ gây biến chứng nếu không được kiểm soát.

• Sởi: Là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây qua không khí và giọt bắn. Trẻ mắc sởi thường sốt cao, ho, mắt đỏ và phát ban toàn thân.
• Thủy đậu: Bệnh gây ra bởi virus Varicella, lây lan nhanh qua đường hô hấp (không khí) hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch từ nốt phỏng của người bệnh. Khi trẻ xuất hiện các nốt phỏng nước trên da, cần cách ly sớm và chăm sóc đúng cách để tránh lây lan và giảm nguy cơ nhiễm trùng, sẹo hoặc biến chứng.
• Quai bị: Thường gặp ở ở trẻ chưa tiêm vaccine đầy đủ. Trẻ bị sưng đau tuyến nước bọt, sốt, đau đầu và khó ăn uống.
• Tay chân miệng: Là bệnh truyền nhiễm do virus Enterovirus gây ra, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, đồ chơi hoặc tay chưa rửa sạch, vì vậy việc giữ vệ sinh cá nhân và môi trường là cực kỳ quan trọng. Hiện nay, thế giới đã có vắc xin phòng bệnh tay chân miệng giúp bảo vệ trẻ khỏi chủng Enterovirus 71 (EV71) – tác nhân gây biến chứng nặng và tử vong ở trẻ nhỏ. Vắc xin do Tập đoàn Substipharm Biologics (Pháp) sản xuất, dự kiến sẽ sớm được Hệ thống tiêm chủng VNVC đưa về Việt Nam, triển khai tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi.

4. Nhóm bệnh lý khác lây truyền do thói quen sinh hoạt

Một số bệnh không nguy hiểm nhưng ảnh hưởng đến sinh hoạt và học tập của trẻ, thường do vệ sinh cá nhân chưa tốt như:

• Chấy rận: Thường dễ lây lan do ở trường, trẻ thường dùng chung mũ, lược hoặc tiếp xúc gần với các bạn bị chấy rận. Khi mắc phải, trẻ thường ngứa da đầu, gãi nhiều và khó chịu.
• Nấm da: Bệnh thường xuất hiện khi trẻ tiếp xúc nhiều với môi trường ẩm ướt hoặc dùng chung khăn, giày dép với bạn. Nếu không điều trị sớm, các mảng da đỏ, bong tróc có thể lan rộng và gây ngứa dữ dội.
• Đau mắt đỏ: Đây là bệnh lý có khả năng lây lan nhanh chóng với nguy cơ bùng phát dịch cao, đặc biệt là trong thời điểm trẻ vừa quay trở lại trường học. Những trẻ có hệ miễn dịch yếu, vệ sinh mắt chưa đúng cách hoặc thường xuyên tiếp xúc với người bệnh hay sống trong vùng có dịch sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Cách phòng chống dịch bệnh mùa tựu trường hiệu quả

Để bảo vệ trẻ khỏi các bệnh thường gặp khi bước vào năm học mới, phụ huynh và nhà trường cần phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa bao gồm:

• Tăng cường vệ sinh cá nhân và môi trường học tập: Cần hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Nhà trường cần thường xuyên vệ sinh lớp học, bàn ghế và đồ dùng học tập để giúp hạn chế sự lây lan của vi khuẩn và virus.
• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý: Chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất từ nhà đến trường sẽ giúp tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ.
• Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo của Bộ Y tế: Phụ huynh nên đưa con đi tiêm ngừa các bệnh theo khuyến cáo của Bộ Y tế. Đồng thời, kiểm tra sổ tiêm chủng và đưa trẻ đi tiêm nhắc nếu cần thiết.
• Khám sức khỏe định kỳ cho trẻ: Không nên chỉ đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bệnh. Việc khám định kỳ 1–2 lần/năm giúp theo dõi sự phát triển thể chất, phát hiện sớm các vấn đề về dinh dưỡng, thị lực, răng miệng, tim mạch, hô hấp… để can thiệp và tư vấn kịp thời, bảo đảm trẻ khỏe mạnh, học tập tốt.

Những bệnh mùa tựu trường trẻ thường mắc phải trên đây không chỉ làm gián đoạn việc học mà còn ảnh hưởng lâu dài đến thể chất và tinh thần của trẻ nếu không được xử lý kịp thời. Vì vậy, trang bị những kiến thức về các nhóm bệnh thường gặp, cách phòng ngừa và xử trí kịp thời sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cho trẻ trong năm học mới.