Chụp MRI rò hậu môn: Quy trình thực hiện và ưu nhược điểm

Chụp MRI rò hậu môn (là cách nói ngắn gọn của người dân, đúng chuyên môn là chụp MRI để chẩn đoán rò hậu môn) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh an toàn, hiện đại, giúp xác định tình trạng, mức độ của bệnh rò hậu môn. Thông qua kết quả chụp MRI rò hậu môn, bác sĩ có thể tiên lượng, đề ra phương hướng chữa trị hữu hiệu, hạn chế tối đa biến chứng.

* Trong bài viết này, xin nói “chụp MRI rò hậu môn” theo cách ngắn gọn của người dân để người dân dễ hiểu.

Rò hậu môn là bệnh lý phổ biến, xảy ra ở nhiều đối tượng khác nhau. Trong số những căn bệnh về hậu môn trực tràng, rò hậu môn là vấn đề thường gặp thứ hai chỉ sau bệnh trĩ. Mặc dù rò hậu môn không đe dọa đến tính mạng nhưng lại gây đau đớn, khó chịu, ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của người bệnh, khiến chất lượng cuộc sống suy giảm.

Ngày nay, MRI rò hậu môn đã trở thành phương pháp chính yếu, góp phần quan trọng giúp bác sĩ đánh giá được hình dáng, vị trí của đường rò cũng như tình trạng viêm nhiễm và cấu trúc phần mềm có liên quan. Vậy chụp MRI rò hậu môn là gì? Quy trình thực hiện và ưu nhược điểm của kỹ thuật này ra sao?

Chụp MRI rò hậu môn là gì?

Chụp MRI rò hậu môn là phương pháp chẩn đoán hình ảnh tối ưu, hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng rò hậu môn của người bệnh trước khi tiến hành phẫu thuật. MRI phản ánh chính xác mức độ phát triển, lan rộng của bệnh. Từ đó, bác sĩ có thể đưa ra tiên lượng, quyết định phác đồ chữa trị. MRI rò hậu môn còn giúp bác sĩ theo dõi tiến trình và hiệu quả điều trị.

Khi nào cần MRI rò hậu môn?

Để tìm hiểu khi nào cần áp dụng phương pháp MRI rò hậu môn, chúng ta phải biết căn bệnh này là gì, có dấu hiệu nhận diện ra sao. Bên cạnh đó, bạn đọc cũng nên biết bác sĩ sẽ chỉ định cho người bệnh chụp cộng hưởng từ rò hậu môn trong trường hợp nào.

1. Tìm hiểu về bệnh rò hậu môn

Rò hậu môn không phải là căn bệnh hiếm gặp, nó không đe dọa đến tính mạng nhưng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Bất kỳ ai cũng có khả năng bị rò hậu môn, dù là nam hay nữ, đang ở độ tuổi nào. Vậy bệnh rò hậu môn là gì, có mấy loại, nhận biết qua dấu hiệu nào?

Khái niệm

Rò hậu môn (mạch lươn) là tình trạng có đường hầm thông từ ống hậu môn trực tràng ra vùng da xung quanh hậu môn, nó xuất hiện một cách bất thường. Nguyên nhân phổ biến, chính yếu gây ra căn bệnh này là do các khối áp xe có mặt quanh khu vực hậu môn trực tràng bị vỡ, dẫn đến hiện tượng viêm nhiễm. Nếu không được phát hiện, chữa trị kịp thời, đường rò hậu môn sẽ dần xuất hiện

Hai quá trình áp xe và rò hậu môn diễn ra liên tiếp sẽ dẫn đến bệnh rò hậu môn. Để ngăn ngừa nguy cơ mắc căn bệnh này, những khối áp xe vùng hậu môn phải được nhận biết từ sớm và tiến hành chữa trị tích cực. Rò hậu môn cũng có thể xuất phát từ một số nguyên nhân khác như chấn thương vùng chậu, xạ trị, viêm túi thừa, bị bệnh Crohn, lao,…

Thông qua kỹ thuật MRI rò hậu môn, toàn bộ vùng hậu môn trực tràng sẽ được chụp lại với những mặt phẳng khác nhau. Lúc này, bác sĩ có thể quan sát cấu trúc giải phẫu dễ dàng thông qua hình ảnh MRI. Đồng thời, bác sĩ cũng nhận ra đường đi của đường rò cũng như phát hiện được các tổn thương ở vùng lân cận. Hình ảnh chụp cộng hưởng từ vốn có độ phân giải cao và khả năng tương phản rất tốt.

Dấu hiệu

Dấu hiệu của bệnh rò hậu môn thường rất dễ nhận biết, điển hình gồm có:

• Ổ mủ chảy dịch vàng xuất hiện tại vùng da xung quanh hậu môn. Nó gây ra mùi hôi khó chịu, khi khô lại sẽ tạo thành vảy vàng. Tình trạng này không đỡ theo thời gian và lặp lại nhiều lần.

• Phân và máu có thể xuất hiện ở lỗ rò, khiến hiện tượng viêm nhiễm thêm nghiêm trọng, tác động lớn đến tâm lý cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh.

• Nếu ấn vào phần mềm xung quanh lỗ rò sẽ xuất hiện tình trạng chảy dịch vàng, đau nhức, ngứa ngáy, xì hơi.

• Trường hợp đường rò lan rộng, viêm nhiễm nghiêm trọng sẽ khiến máu chảy nhiều, dẫn đến triệu chứng sốt, mỏi mệt, thiếu máu,…

Phân loại

Bệnh rò hậu môn sẽ được phân loại thông qua vị trí, đường đi của đường rò và tình trạng viêm nhiễm, cụ thể gồm có: Rò dưới niêm mạc, rò xuyên cơ thắt, rò gian cơ thắt, rò ngoài cơ thắt và rò trên cơ thắt.

2. Chỉ định và chống chỉ định thực hiện MRI rò hậu môn

MRI rò hậu môn được chỉ định trong những trường hợp dưới đây:

• Phát hiện ra vị trí của những đường rò hậu môn nguyên phát.
• Nhận ra vị trí của những đường rò hậu môn dạng thứ phát.
• Nhận ra tình trạng áp xe và các tổn thương viêm ở phần mô xung quanh.
• Cần có hình ảnh tổng quan của cấu trúc giải phẫu tại khu vực đáy chậu. Quan trọng là hệ thống cơ nâng hậu môn và cơ thắt.

Chụp cộng hưởng từ rò hậu môn có một số chống chỉ định liên quan đến cơ chế hoạt động của thiết bị chụp cộng hưởng từ, cụ thể bao gồm:

• Cơ thể người bệnh có chứa những vật liệu nhân tạo kim loại sở hữu từ tính, ví dụ như máy khử rung tim, tạo nhịp, phương tiện kết hợp xương, van tim nhân tạo,… Từ trường năng lượng cao của máy chụp MRI sẽ khiến các thiết bị kể trên hoạt động rối loạn. Ngược lại, chúng cũng có thể khiến hình ảnh bị nhiễu.

• Người bệnh mang thẻ ngân hàng, đồng hồ, trang sức vào phòng chụp.

• Người bệnh mắc chứng sợ không gian chật hoặc bóng tối.

• Người đang bị bệnh cấp tính nghiêm trọng cần tiến hành hồi sức tích cực.

• Trong cơ thể người bệnh có dị vật kim loại, ví dụ như mảnh đạn ở vùng đầu, hốc mắt,…

Quy trình chụp cộng hưởng từ rò hậu môn

Chúng ta đã biết khi nào cần thực hiện phương pháp MRI rò hậu môn. Tiếp theo, hãy cùng tìm hiểu về quy trình thực hiện kỹ thuật này, bao gồm các bước dưới đây:

1. Chuẩn bị gì trước khi MRI rò hậu môn

Khi thực hiện kỹ thuật chụp MRI rò hậu môn phải tuân thủ những nguyên tắc sau:

• Người bệnh cần loại bỏ thiết bị kim loại có thể gây nguy hiểm và xảo ảnh vùng chụp trên cơ thể trước khi tiến hành chụp.

• Tư vấn về thuốc đối quang từ: Khi chụp MRI rò hậu môn sẽ có hai giai đoạn trước và sau khi tiêm thuốc tương phản từ (đối quang từ). Loại thuốc này mang đến công dụng làm các đường rò hiện rõ. Phản ứng dị ứng ít khi xảy ra ở người bệnh có thể trạng bình thường. Bác sĩ sẽ yêu cầu người bệnh cung cấp thông tin về tiền sử dùng thuốc đồng thời tư vấn về các nguy cơ, lợi ích khi sử dụng thuốc đối quang từ. (2)

• Gây mê hoặc dùng thuốc an thần (nếu cần): Nếu có sử dụng thuốc gây mê hoặc an thần thì thường sẽ truyền qua đường tĩnh mạch.

Ngoài ra, để làm sạch trực tràng, trước khi thực hiện thủ thuật khoảng 6 tiếng người bệnh phải nhịn ăn. Thuốc thụt hậu môn có thể được dùng trong trường hợp cần thiết. Bên cạnh đó, khi áp dụng kỹ thuật MRI rò hậu môn cần chuẩn bị một số dụng cụ như sau:

• Máy chụp cộng hưởng từ: Nên ưu tiên chọn dùng thế hệ máy từ 1.5 tesla trở lên để tạo ra hình ảnh có chất lượng tốt và chống ồn khi hoạt động.

• Các dụng cụ thụt hậu môn (nếu cần): Sonde hậu môn, bơm cho ăn loại 50 ml, gel siêu âm.

• Các dụng cụ tiêm thuốc: Hộp chống sốc, băng dính, thuốc, găng tay, dung dịch sát khuẩn, bơm tiêm loại 10 ml.

• Các dụng cụ khác: Bông lót tai, đệm, tai nghe, coil body full (thiết bị phát và thu tín hiệu),…

2. Thực hiện MRI rò hậu môn

Chụp cộng hưởng từ rò hậu môn diễn ra trong khoảng 30 phút với các bước thực hiện cơ bản như sau:

• Người bệnh đeo tay nghe, nằm ngửa và tuân theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Bác sĩ đặt cuộn coil cố định vào khung chậu. Tiếp theo, bàn chụp sẽ được di chuyển vào buồng chụp của máy.

• Các chuỗi xung sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với từng trường hợp. Thông thường, khi chụp MRI rò hậu môn các xung được lựa chọn sẽ là T1W, TSE, T2W, SE, STIR.

• Nếu người bệnh cảm thấy cơ thể có triệu chứng không ổn, bất thường, nhất là khi tiêm thuốc thì hãy thông báo ngay cho bác sĩ biết.

• Để tránh gặp phản ứng phụ sau khi thực hiện MRI rò hậu môn, người bệnh cần nằm nghỉ khoảng 30 phút. Lúc này, bác sĩ sẽ theo dõi diễn biến sức khỏe của bạn. Người bệnh cũng có thể ăn uống như bình thường.

Quy trình ở trên sẽ có sự thay đổi tùy vào từng trường hợp cụ thể. Việc đặt sonde trực tràng nhằm mục đích định vị ống hậu môn có thể cần thực hiện hoặc không.

Người bệnh không cần nhịn ăn uống nếu được chỉ định làm thủ thuật không dùng thuốc tương phản từ. Với trường hợp người bệnh là trẻ nhỏ, tâm lý bị rối loạn thì có thể cần tiến hành gây mê trước lúc chụp.

Lưu ý, trong lúc chụp cộng hưởng từ rò hậu môn sẽ tạo ra tiếng ồn. Người bệnh sẽ được trang bị tai nghe đeo vào giúp chống ồn. Người bệnh sẽ cảm thấy vùng chụp MRI hơi nóng. Nếu sử dụng thuốc an thần hoặc gây mê, người bệnh sẽ được bác sĩ theo dõi chỉ số nồng độ oxy máu, nhịp thở, nhịp tim,…

3. Sau khi chụp MRI rò hậu môn

Người bệnh sẽ được đưa đến phòng chờ nghỉ ngơi sau khi chụp MRI rò hậu môn. Kết quả sẽ được trả sau 60 phút. MRI rò hậu môn là kỹ thuật an toàn, người bệnh ít khi gặp phản ứng phụ không mong muốn. Với những trường hợp gặp tai biến thì đa phần đều không quá nghiêm trọng. Nếu cảm thấy không khỏe hay gặp triệu chứng bất thường, bạn nên thông báo cho bác sĩ biết để được thăm khám, xử trí ngay.

4. Kết quả chụp MRI rò hậu môn

Sau khi kiểm tra hình chụp MRI qua từng lát cắt mỏng tại vùng chậu, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh sẽ đưa ra kết quả. Tình trạng và mức độ của những đường rò sẽ được bác sĩ nhân định, phân loại. Bên cạnh đó, chụp cộng hưởng từ còn cho phép bác sĩ đánh giá nhu mô ở xung quanh đường rò, các biến chứng và biểu hiện bất thường cũng được phát hiện (nếu có), ví dụ như đường rò phức tạp tái phát, xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng,…

Bác sĩ sẽ đề ra phác đồ chữa trị bệnh rò hậu môn sau khi đánh giá, phân loại, xem xét phối hợp kết quả chụp cộng hưởng từ và những hình thức xét nghiệm khác. Trong đó, kết quả chụp MRI rò hậu môn đóng vai trò quan trọng, hỗ trợ bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu.

Ưu nhược điểm của chụp MRI rò hậu môn là gì?

• Ưu điểm: MRI rò hậu môn là phương pháp hiện đại, tân tiến hỗ trợ tích cực cho việc đánh giá, chẩn đoán và lựa chọn phác đồ chữa trị bệnh rò hậu môn. Nó có khả năng mô tả vùng giải phẫu ở hậu môn một cách chính xác, giúp bác sĩ đánh giá mối liên hệ của đường rò với hố ngồi – hậu môn, hố ngồi – trực tràng. Đây được xem là yếu tố có vai trò quan trọng, hỗ trợ quá trình phẫu thuật rò hậu môn diễn ra thuận lợi, đạt hiệu quả tối ưu. (1)
• Nhược điểm: Chụp cộng hưởng từ rò hậu môn có nhược điểm là tốn nhiều thời gian khi thực hiện. So với những kỹ thuật khác, chi phí thực hiện cũng cao hơn. Thủ thuật này cần được tiến hành trong phòng kín, vì thế có thể khiến một vài người bệnh e ngại, sợ hãi.

Để đặt lịch thăm khám, tư vấn các vấn đề về sức khỏe nói chung cũng như chụp MRI rò hậu môn tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

MRI rò hậu môn hiện đã trở thành kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chủ đạo, hỗ trợ bác sĩ xem xét, đánh giá tình trạng của lỗ rò. Nó đặc biệt có ý nghĩa với bác sĩ khi cần tiến hành phẫu thuật rò hậu môn. Nếu đang gặp triệu chứng bất thường, nghi ngờ mắc phải căn bệnh này, bạn nên đến bệnh viện thăm khám, chữa trị sớm.