Huyết áp thấp là một vấn đề sức khỏe thường gặp, có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi và giới tính. Nhiều trường hợp chỉ số này thấp chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ như: mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt nhưng cũng có khi dẫn đến tình trạng ngất xỉu, rối loạn tuần hoàn và những biến chứng nguy hiểm. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa huyết áp xuống thấp sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Huyết áp thấp xảy ra khi chỉ số huyết áp của cơ thể xuống thấp hơn mức bình thường. Ở người trưởng thành, chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90mmHg và huyết áp tâm trương dưới 60mmHg được coi là thấp.
Theo các chuyên gia tim mạch, chỉ số huyết áp bị thấp là tình trạng khá phổ biến, có thể gặp ở cả người trẻ và người lớn tuổi. Một số trường hợp là huyết áp bị thấp bẩm sinh hoặc do cơ địa, thường không gây triệu chứng nghiêm trọng nhưng vẫn cần theo dõi sức khỏe định kỳ. Ở những người khác, huyết áp giảm thấp có thể xuất hiện do bệnh lý, thuốc hoặc thay đổi sinh lý. (1)
Bệnh lý này có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ các yếu tố sinh lý đến bệnh lý. Việc xác định đúng nguyên nhân không chỉ giúp người bệnh có hướng điều trị phù hợp mà còn hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp:
Tình trạng thiếu máu khiến lượng hồng cầu trong máu giảm, không đủ để vận chuyển oxy đến các cơ quan. Điều này làm tim và não hoạt động kém hiệu quả, từ đó gây tụt huyết áp. Người bị huyết áp thấp do thiếu máu thường có biểu hiện mệt mỏi, hoa mắt và da xanh xao. (2)
Mất nước xảy ra khi cơ thể mất đi một lượng lớn dịch do tiêu chảy, nôn mửa, đổ mồ hôi nhiều hoặc không uống đủ nước. Khi thể tích tuần hoàn giảm, huyết áp sẽ tụt xuống thấp hơn bình thường. Đây là nguyên nhân khá phổ biến, đặc biệt vào mùa hè nắng nóng.
Rượu, bia và một số loại ma túy có khả năng làm giãn mạch máu và giảm trương lực mạch. Hậu quả là huyết áp hạ xuống, gây ra chóng mặt, choáng váng thậm chí ngất xỉu. Với người có sẵn huyết áp thấp cơ địa, việc sử dụng các chất này càng làm tình trạng nặng thêm.
Khi nhiệt độ môi trường thay đổi đột ngột, hệ tuần hoàn phải điều chỉnh bằng cách giãn hoặc co mạch. Sự thay đổi này dễ khiến huyết áp hạ xuống, nhất là ở người cao tuổi hoặc có sức đề kháng yếu. Đây cũng là lý do nhiều người dễ bị choáng khi ở ngoài trời nắng gắt hoặc trong môi trường lạnh.
Một số bệnh lý như bệnh tim mạch, rối loạn hormone, suy tuyến giáp hoặc suy tuyến thượng thận có thể gây tụt huyết áp kéo dài. Các bệnh này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bơm máu và điều hòa huyết áp của cơ thể. Nếu không điều trị, tình trạng huyết áp ở mức quá thấp có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.
Một số thuốc hạ huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc điều trị trầm cảm hay thuốc gây mê có thể làm tụt huyết áp (đây thường là tác dụng phụ của thuốc). Lúc này, người bệnh cần thông báo với bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng bất thường trong quá trình dùng thuốc. Việc điều chỉnh liều hoặc thay thế thuốc sẽ giúp cải thiện tình trạng này.
Trong thai kỳ, sự thay đổi hormone và nhu cầu máu tăng cao khiến nhiều thai phụ bị tụt huyết áp. Phần lớn tình trạng này không nguy hiểm và có thể tự cải thiện sau khi sinh. Tuy nhiên, mẹ bầu vẫn nên theo dõi sát sao để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và bé.
Khi cơ thể bị nhiễm trùng nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng huyết. Tình trạng này làm giãn mạch mạnh mẽ, dẫn đến tụt huyết áp nghiêm trọng gọi là sốc nhiễm trùng. Đây là cấp cứu y tế cần điều trị ngay để tránh nguy cơ tử vong.
Triệu chứng khi chỉ số huyết áp ở mức thấp thường xuất hiện âm thầm nhưng có thể gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày. Thông thường, cách nhận biết thường thông qua các dấu hiệu sau:
Lưu ý: Khi xuất hiện những triệu chứng trên, người bệnh cần đo huyết áp và theo dõi thường xuyên.
Theo nghiên cứu, chỉ số huyết áp ở mức thấp có thể lành tính với một số người nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, gây ảnh hưởng, thậm chí nguy hiểm đến người bệnh. Trên thực tế, nếu bị tụt huyết áp đột ngột có thể gây thiếu máu lên não, tổn thương tim, thận và có nguy cơ sốc. Đặc biệt, với người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền, huyết áp xuống thấp nghiêm trọng làm tăng nguy cơ té ngã, đột quỵ và tử vong.
Người bệnh nên đến bệnh viện khi gặp các triệu chứng sau đây:
Để chẩn đoán yếu tố dẫn đến huyết áp bị thấp, bác sĩ sẽ tiến hành nhiều bước kết hợp nhằm xác định chính xác tình trạng cũng như tìm nguyên nhân gây bệnh. Cụ thể các phương pháp chẩn đoán như sau:
Việc điều trị cần dựa vào nguyên nhân làm ảnh hưởng chỉ số huyết áp, mức độ nặng nhẹ và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Dưới đây là các phương pháp điều trị phổ biến:
Người có huyết áp bị thấp nên cải thiện lối sống, bằng cách tạo dựng các thói quen sinh hoạt lành mạnh như:
Khi các biện pháp thay đổi lối sống chưa đủ hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc. Một số nhóm thuốc thường được sử dụng gồm:
Lưu ý: Việc sử dụng thuốc phải được giám sát chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa để tránh tác dụng phụ và điều chỉnh liều phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định y tế.
Phòng ngừa huyết áp xuống thấp nghiêm trọng không chỉ giúp hạn chế triệu chứng khó chịu mà còn bảo vệ tim mạch và hệ thần kinh. Một số thói quen lành mạnh trong ăn uống, sinh hoạt và vận động có thể giúp duy trì huyết áp ổn định, giảm nguy cơ tái phát. Cụ thể:
Nếu bạn thường xuyên gặp tình trạng bất thường về huyết áp và các triệu chứng đi kèm, hãy đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Huyết áp thấp có thể là tình trạng lành tính ở một số người nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời. Nhận biết sớm triệu chứng, áp dụng lối sống khoa học và thăm khám định kỳ tại cơ sở y tế uy tín là cách tốt nhất để kiểm soát bệnh.
