Định danh chính xác người bệnh xuyên suốt các hoạt động tiếp nhận, chẩn đoán, điều trị là yếu tố tiên quyết và bắt buộc để đảm bảo an toàn người bệnh. Do đó, mỗi cơ sở y tế đều cần chuẩn hóa quy trình xác định đúng người bệnh, nhằm hạn chế tối đa sự cố y khoa trong quá trình điều trị.
Xác định đúng người bệnh (patient identification) hay nhận diện đúng người bệnh là quy trình bắt buộc, nhằm xác nhận và khẳng định đúng người bệnh, đúng loại dịch vụ sẽ cung cấp cho người bệnh trước khi tiến hành chẩn đoán, điều trị, chăm sóc, phẫu thuật, thủ thuật…
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), việc không xác định chính xác người bệnh có thể dẫn đến sai sót về thuốc, truyền máu, xét nghiệm, thực hiện thủ thuật, trả trẻ sơ sinh nhầm gia đình… Ứng dụng quy trình định danh chính xác người bệnh có thể giảm thiểu đáng kể rủi ro sai sót trong chăm sóc y tế. WHO cũng đưa ra nhiều hướng dẫn và khuyến cáo về an toàn người bệnh, bao gồm hướng dẫn xác định chính xác người bệnh. (1)
Xác định chính xác người bệnh cũng thuộc 1 trong bộ 5 Mục tiêu An toàn Người bệnh Quốc tế (IPSG), do tổ chức Joint Commission International (JCI) ban hành.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn cụ thể nhằm chuẩn hóa quy trình xác định người bệnh tại các cơ sở y tế như:
Theo các hướng dẫn từ JCI và WHO, việc xác định người bệnh yêu cầu dùng ít nhất 2 thông tin nhận diện, ví dụ: Họ tên đầy đủ, ngày tháng năm sinh, mã số hồ sơ y tế, số căn cước…
Tại Việt Nam, Bộ Y tế yêu cầu dùng ít nhất 3 thông tin để xác định người bệnh. Trong đó, 2 thông tin bắt buộc gồm họ tên đầy đủ và ngày tháng năm sinh. Ngoài ra, không được dùng số giường, số phòng bệnh để xác định người bệnh, cũng như không xếp 2 người bệnh trùng tên vào cùng 1 phòng.
Định danh là bước đầu tiên, quan trọng nhất, giúp đảm bảo an toàn y tế, hạn chế xảy ra sai sót trong quá trình khám, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh.
Nhiều người bệnh có thể thấy khó chịu vì liên tục được đặt câu hỏi xác nhận danh tính trong quá trình chẩn đoán. Tuy nhiên, đây là hoạt động bắt buộc, để đảm bảo chẩn đoán, trả kết quả, điều trị đúng. Vì ngành y tế có đặc thù hoạt động liên bộ phận, liên đơn vị trong xuyên suốt hành trình của người bệnh. Nên chỉ cần sai sót ở một khâu bất kỳ, có thể gây ảnh hưởng lớn đến toàn bộ quá trình khám chữa bệnh, cũng như sức khỏe, tâm lý, kinh tế của người bệnh.
Ngoài ra, nhân viên y tế cũng cần sự phối hợp của người bệnh để đảm bảo an toàn, tiết kiệm thời gian trong quá trình khám chữa bệnh.
Xác định đúng người bệnh là yêu cầu bắt buộc trong quá trình chẩn đoán. Việc này bao gồm xác nhận danh tính trước khi đánh giá ban đầu, khám lâm sàng (tại phòng khám), làm dịch vụ cận lâm sàng như xét nghiệm máu, nước tiểu hay chẩn đoán hình ảnh (X-quang, CT, MRI…). Từ đó, đảm bảo sự chính xác khi trả kết quả chẩn đoán theo hồ sơ bệnh án. Nếu có nhầm lẫn, bác sĩ có thể đưa ra phác đồ điều trị sai lệch.
Truyền nhầm nhóm máu là tai biến y khoa nghiêm trọng, có thể dẫn đến phản ứng tan máu cấp tính và tử vong. Việc nhận diện chính xác người nhận máu và nhóm máu là bước bắt buộc để hạn chế nguy cơ biến chứng.
Xác định đúng người bệnh trước các thủ thuật, phẫu thuật, đảm bảo đúng phương pháp và vị trí cần phẫu thuật. Những sai sót trong quá trình phẫu thuật không thể khắc phục hoàn toàn, thậm chí có thể gây nguy hiểm cho người bệnh. Đội ngũ bác sĩ thực hiện cũng có thể chịu ảnh hưởng về uy tín, tâm lý và việc làm.
Mỗi người bệnh có tình trạng sức khỏe, tiền sử và chỉ định điều trị khác nhau, nên chế độ chăm sóc cũng khác nhau. Việc định danh bệnh nhân giúp nhân viên y tế cung cấp chính xác các dịch vụ và hướng dẫn phù hợp cho từng người, như khẩu phần ăn, chế độ dinh dưỡng, chương trình vận động sau phẫu thuật… từ đó hỗ trợ điều trị và phục hồi hiệu quả.
Ví dụ: Người bệnh tăng huyết áp cần ăn nhạt (ít muối) hơn bình thường, người bệnh sau phẫu thuật cần tập vận động theo giai đoạn hồi phục. Xác định đúng danh tính người bệnh giúp áp dụng đúng chế độ cho đúng người.
Những sai sót dù nhỏ nhất trong quá trình xác định người bệnh, cũng có thể dẫn đến những hệ lụy khôn lường, ví dụ:
Do đó, thực hiện đúng nhận diện người bệnh vừa giúp ngăn ngừa rủi ro, vừa tăng sự an tâm và hài lòng cho người bệnh.
Sự chuyên nghiệp trong khâu nhận diện danh tính góp phần tạo nên trải nghiệm tích cực và sự an tâm cho người bệnh. Khi nhân viên y tế thực hiện các bước kiểm tra thông tin cẩn thận, người bệnh sẽ cảm thấy yên tâm và tin tưởng hơn vào chất lượng dịch vụ. Dù việc bị hỏi lặp đi lặp lại thông tin cá nhân đôi khi có thể gây khó chịu cho người bệnh, nhưng nếu được giải thích cụ thể về quy trình, lý do cần xác nhận thông tin là để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bản thân mình, người bệnh sẽ cảm thấy được chăm sóc cẩn thận, hài lòng hơn.
Nhằm chủ động phòng tránh những trường hợp rủi ro do sai sót trong xác định chính xác người bệnh, đội ngũ nhân viên y tế và chăm sóc khách hàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh luôn tuân thủ các phương pháp nhận diện người bệnh, cụ thể:
Người bệnh luôn được xác minh danh tính bằng ít nhất 3 yếu tố. Trong đó, 2 yếu tố bắt buộc gồm họ tên và ngày tháng năm sinh. Yếu tố thứ 3 có thể là địa chỉ thường trú, giới tính, mã số định danh người bệnh (PID), phụ thuộc vào từng tình huống cụ thể, như: tiếp nhận người bệnh, đánh giá ban đầu, dịch vụ cận lâm sàng…
Nhân viên y tế luôn đặt câu hỏi mở để người bệnh tự trả lời, xác nhận chính xác thông tin được hỏi. Không được đặt câu hỏi Yes/No do có thể xảy ra sai sót.
Vòng định danh giúp cung cấp thông tin cơ bản của người bệnh, mã PID, barcode của mã PID. Nhân viên y tế sẽ xác định người bệnh qua thông tin được in trên vòng định danh. Những trường hợp người bệnh được cung cấp vòng định danh gồm:
Người bệnh được đeo vòng định danh có các thông tin như:
Riêng với trẻ sơ sinh được sinh tại bệnh viện, thông tin trên vòng của trẻ được in theo thông tin của mẹ với công thức: CB + Họ tên của mẹ + số thứ tự sinh. Ví dụ, “CB NGUYỄN NGỌC A 01” có nghĩa “Con bà (lady) Nguyễn NGỌC A, bé đầu tiên”.
Ngoài ra, hệ thống vòng đeo tay cũng được chia thành nhiều màu khác nhau để nhân viên y tế phân loại nhóm người bệnh và nhận diện nhanh tình trạng sức khỏe đặc biệt. Ví dụ, người bệnh bình thường màu xanh dương, sản phụ màu trắng, người bệnh và sản phụ có tiền sử dị ứng màu đỏ… Ngoài ra, tem cảnh báo “Nguy cơ té ngã” sẽ được dán bổ sung lên vòng định danh để cảnh báo người bệnh có nguy cơ té ngã cao.
Khi có 2 người bệnh cùng họ tên, hệ thống phần mềm quản lý y tế (TAHIS) và quản lý hồ sơ bệnh án điện tử của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sẽ cảnh báo, giúp nhân viên y tế không nhầm lẫn trong quá trình khám, điều trị.
Tại một số khoa đặc biệt như IVF (thụ tinh trong ống nghiệm), người bệnh được định danh bằng sinh trắc học qua dấu vân tay và nhận diện gương mặt để đảm bảo chính xác.
Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quy trình xác định đúng người bệnh diễn ra xuyên suốt từ lúc người bệnh vào viện cho đến khi xuất viện, áp dụng trong tất cả các tình huống cung cấp dịch vụ, ví dụ:
Với mục tiêu cá thể hóa điều trị, mỗi người bệnh đều được chẩn đoán, điều trị, chăm sóc bằng những phương pháp riêng. Do đó, việc định danh trước khi cung cấp dịch vụ nhằm đảm bảo an toàn và quyền lợi, nâng cao trải nghiệm khám chữa bệnh của người bệnh.
Như bạn đọc đã biết, người bệnh sẽ tiếp xúc với nhiều người (bác sĩ, điều dưỡng, chăm sóc khách hàng, kỹ thuật viên…) trong suốt quá trình khám chữa bệnh. Mỗi nhân viên y tế lại tiếp xúc với rất nhiều người bệnh, dễ xảy ra nhầm lẫn nếu không được kiểm soát tốt. Do đó, nhân viên y tế bắt buộc phải xác định người bệnh trước khi cung cấp dịch vụ y tế. Việc hỏi lại thông tin giúp đảm bảo người bệnh hưởng đúng dịch vụ y tế dành riêng cho mình.
Trong trường hợp này, nhân viên y tế sẽ sử dụng các yếu tố nhận dạng bổ sung như mã PID hay địa chỉ cư trú để phân biệt chính xác hai người bệnh. Hệ thống phần mềm quản lý của bệnh viện cũng phát cảnh báo, làm nổi bật tên của 2 người bệnh để tránh nhầm lẫn trong quá trình khám và điều trị.
Việc quét mã vạch không làm lộ thông tin của người bệnh, chỉ giúp cải thiện độ chính xác và tốc độ xử lý thông tin so với việc kiểm tra và ghi chép thủ công, giúp kết nối trực tiếp thông tin của người bệnh với hệ thống quản lý bệnh viện hiệu quả. Tại Hệ thống Bệnh viện Tâm Anh, thông tin của người bệnh được lưu trữ an toàn trên hệ thống quản lý hồ sơ bệnh án, tuân thủ đúng theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.
Nếu có nhu cầu khám, tư vấn, điều trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, quy trình xác định đúng người bệnh được chuẩn hóa giúp giảm nguy cơ xảy ra các sự cố y khoa không đáng có trong quá trình khám và điều trị bệnh. Quy trình định danh đòi hỏi đội ngũ nhân viên y tế phối hợp chặt chẽ, tuân thủ nghiêm ngặt. Người bệnh cũng cần chủ động hợp tác, xác nhận thông tin cá nhân thông qua các câu hỏi mở. Việc áp dụng các công cụ hiện đại như mã số định danh người bệnh (PID), vòng đeo tay, sinh trắc học hay hệ thống quản lý điện tử tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh giúp quá trình khám, điều trị, chăm sóc cho người bệnh diễn ra chính xác, an toàn, hiệu quả.
