Tràn dịch màng phổi, hay còn gọi là ứ nước trong khoang màng phổi, có thể gây ra do nhiều nguyên nhân, trong đó thường gặp nhất là suy tim. Vậy tại sao suy tim gây tràn dịch màng phổi? Tình trạng này có nguy hiểm không và làm thế nào để điều trị hiệu quả?
Có. Suy tim là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tràn dịch màng phổi. Tình trạng này xảy ra là kết quả của tăng dịch kẽ trong phổi do áp lực mao mạch phổi tăng cao. Tràn dịch phổi do suy tim thường ở cả hai bên khoang phổi, tuy nhiên thường lệch phải nhiều hơn.
Theo số liệu nghiên cứu tại Mỹ, có tới ⅓ số ca tràn dịch màng phổi gây ra do suy tim mạn (500.000/1.5 triệu ca). Tràn dịch phổi có liên quan đến suy tim thường là dịch thấm, chỉ có khoảng 25% trường hợp là giả dịch tiết.
Ngoài suy tim, tràn dịch phổi có thể là kết quả của tình trạng viêm và nhiễm trùng, ung thư di căn, chấn thương ngực, sau phẫu thuật tim, lồng ngực, bệnh nội khoa toàn thể như suy thận, xơ gan, hội chứng thận hư, Lupus ban đỏ hệ thống,…
Tràn dịch phổi có nguyên nhân chủ yếu từ suy tim, xảy ra do áp lực thủy tĩnh trong mao mạch phổi tăng cao.
Tràn dịch màng phổi do suy tim trái là trường hợp khá phổ biến, xảy ra do thay đổi áp lực thủy tĩnh trong khoang màng phổi.
Theo một nghiên cứu trên Tạp chí Archivos de Bronconeumología, suy tim phải có thể là nguyên nhân dẫn đến tràn dịch màng phổi, đặc biệt khi xuất hiện kèm theo tăng áp động mạch phổi. ( 1)
Suy tim mạn (suy tim sung huyết) thường gây ra tràn dịch màng phổi dịch thấm, do áp lực trong mạch máu tăng hoặc do protein trong máu thấp.
Lượng dịch trong khoang màng phổi thông thường chỉ khoảng 0.1-0.3 mL/kg, tiết ra từ mao mạch màng phổi thành và hấp thu lại qua hệ bạch huyết. Khi có sự gia tăng dịch quá mức hoặc giảm hấp thu, dẫn đến mất cân bằng nội mô trong khoang dịch phổi và gây tràn dịch màng phổi. Tình trạng này có thể xảy ra theo nhiều cơ chế khác nhau. Trong suy tim mạn, tràn dịch phổi xảy ra theo cơ chế tăng áp lực mao mạch phổi. ( 2)
Một số dấu hiệu nhận biết thường gặp của suy tim gây tràn dịch màng phổi như: ( 3)
Có. Tuy nhiên mức độ nguy hiểm của tràn dịch màng phổi còn tùy thuộc vào nguyên nhân và lượng dịch tràn. Suy tim gây tràn nhiều dịch màng phổi có thể khiến phổi bị giảm dung tích, ảnh hưởng đến khả năng giãn nở, gây suy giảm hô hấp, cản trở tuần hoàn bơm máu của tim và khiến cơ thể thiếu oxy.
Khi xuất hiện các dấu hiệu nhận biết kể trên, người bệnh nên nhanh chóng đến các cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và kiểm tra. Đặc biệt là những bệnh nhân có tiền sử/đang mắc các bệnh tim hoặc phổi.
Bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh nhân bị tràn dịch màng phổi thông qua việc thăm khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh và thông qua các kết quả cận lâm sàng, bao gồm:
Để biết nguyên nhân tràn dịch màng phổi BS cần phải rút dịch màng phổi để làm xét nghiệm: Sinh hóa, tế bào học, PCR hoặc nuôi cấy vi khuẩn,… Tùy vào kết quả xét nghiệm dịch màng phổi là dịch thấm hay dịch tiết mà BS làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu khác hướng tới nguyên nhân như MSCT ngực, sinh thiết màng phổi, nội soi phế quản,…
Điều trị tràn dịch màng phổi do suy tim là điều trị theo nguyên nhân, chính yếu là điều trị suy tim. Trường hợp dịch màng phổi nhiều, gây suy hô hấp, khó thở thì BS có thể rút hoặc đặt dẫn lưu dịch để làm giảm triệu chứng cho người bệnh.
Điều trị nội khoa
Trong điều trị nội khoa, bác sĩ có thể chỉ định các thuốc điều trị suy tim chủ yếu là lợi tiểu để làm giảm sung huyết phổi, thuốc làm giãn mạch, giảm áp lực trong mao mạch phổi.
Can thiệp bằng thủ thuật ít xâm lấn
Trường hợp dịch màng phổi quá nhiều, không đáp ứng với điều trị nội khoa suy tim, bệnh nhân có triệu chứng suy hô hấp, giảm SpO2, có thể làm thủ thuật lấy bớt dịch trong khoang màng phổi cho bệnh nhân, bao gồm:
Để phòng ngừa tràn dịch màng phổi do suy tim, người bệnh cần chú ý điều chỉnh lối sống sinh hoạt để phòng tránh bệnh suy tim:
Đối với người đã có bệnh suy tim thì cần uống thuốc và tái khám đều đặn, tránh để suy tim nặng lên hoặc mất bù trừ dễ dẫn đến tràn dịch màng phổi.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Suy tim gây tràn dịch màng phổi là tình trạng đáng chú ý, có thể gây khó thở, suy hô hấp hoặc làm phức tạp thêm các bệnh lý tim mạch. Vì vậy, khi xuất hiện những dấu hiệu nghi ngờ tràn dịch màng phổi, đặc biệt ở các bệnh nhân suy tim, cần nhanh chóng đến bệnh viện để được thăm khám và điều trị kịp thời. Đồng thời người bệnh cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ, thực hiện lối sống lành mạnh và tiêm vắc xin phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm để bảo vệ sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống.
