Sốt xuất huyết dưới da: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý

Sốt xuất huyết dưới da là tình trạng nguy hiểm, có thể cảnh báo bệnh đã tiến triển đến giai đoạn nặng. Người bệnh cần được theo dõi, phát hiện sớm để tiến hành điều trị và chăm sóc đúng cách, tránh biến chứng nguy hiểm.

Sốt xuất huyết dưới da là gì?

Sốt xuất huyết dưới da là biểu hiện lâm sàng của tình trạng chảy máu dưới bề mặt da do virus gây ra. Người mắc bệnh thường bị rò rỉ mao mạch, giảm tiểu cầu và rối loạn đông máu, dẫn đến hiện tượng xuất huyết. Các dấu hiệu điển hình bao gồm: chấm xuất huyết (petechiae), mảng bầm tím (ecchymosis) hoặc chảy máu diện rộng dưới da, tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ mạch máu đã bị tổn thương và cơ thể đang trong tình trạng nguy hiểm, cần can thiệp y tế sớm.

Nguyên nhân gây xuất huyết dưới da do sốt xuất huyết

Nguyên nhân chủ yếu gây bệnh là do nhiễm các loại virus có khả năng gây tổn thương mạch máu và rối loạn chức năng đông máu. Những virus này thường có nguồn gốc từ động vật và có thể lây truyền qua muỗi, động vật gặm nhấm hoặc tiếp xúc với dịch cơ thể của người bệnh. Trong đó, các chủng virus gây bệnh phổ biến bao gồm:

• Virus dengue (DENV) – lây truyền qua muỗi Aedes
• Virus Ebola – lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể
• Virus Marburg
• Virus Lassa – lây qua chuột
• Virus sốt vàng da
• Virus Crimea-Congo (CCHFV) – lây qua ve

Những virus này tấn công tế bào nội mô mạch máu, làm tổn thương thành mạch và làm gián đoạn quá trình đông máu, gây chảy máu bên trong và dưới da.

Dấu hiệu xuất huyết dưới da do sốt là gì?

Các triệu chứng của xuất huyết dưới da sốt xuất huyết​ có thể khác nhau tùy theo loại virus gây bệnh và giai đoạn nhiễm bệnh, thường gặp như:

Triệu chứng ban đầu:

• Sốt cao đột ngột
• Đau đầu dữ dội
• Đau cơ và khớp
• Mệt mỏi, uể oải

Triệu chứng xuất huyết dưới da rõ ràng:

• Chấm xuất huyết (petechiae) – những chấm nhỏ màu đỏ hoặc tím dưới da
• Mảng bầm tím (ecchymosis) – các vết bầm lớn
• Chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen

Nếu xuất hiện các dấu hiệu chảy máu dưới da trong quá trình sốt, đặc biệt là đang ở vùng dịch tễ, người bệnh cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt để được xử lý kịp thời.

Xuất huyết dưới da do sốt xuất huyết thường xảy ra ở tiến trình nào của bệnh?

Ở người mắc bệnh sốt xuất huyết, tình trạng xuất huyết dưới da thường xuất hiện trong giai đoạn nguy hiểm, tức là sau giai đoạn sốt ban đầu và trước giai đoạn hồi phục. Giai đoạn này thường rơi vào ngày thứ 3 đến thứ 7 của bệnh, khi thân nhiệt bắt đầu giảm. Các giai đoạn cụ thể như sau:

• Giai đoạn sốt: Sốt cao, đau đầu, đau cơ, phát ban.
• Giai đoạn nguy hiểm:
  • Giảm tiểu cầu
  • Tăng tính thấm thành mạch
  • Dễ xuất hiện xuất huyết dưới da, tụ dịch, hoặc sốc
• Giai đoạn hồi phục: Nhiệt độ trở lại bình thường, tiểu cầu tăng dần

Cơ thể xuất hiện chấm xuất huyết, bầm tím, hoặc chảy máu bất thường trong giai đoạn nguy hiểm, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ bệnh nặng. Người bệnh cần nhập viện và tiến hành truyền dịch kịp thời.

Cách xử lý khi có dấu hiệu sốt xuất huyết dưới da

Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết dưới da như chấm đỏ li ti, bầm tím bất thường hoặc chảy máu chân răng, điều này cho thấy bệnh có thể đang chuyển sang giai đoạn nặng. Người bệnh cần xử lý kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm bằng các biện pháp sau:

• Đi khám sớm: Các diễn tiến trong quá trình điều trị tốt nhất người bệnh nên đi khám hoặc liên hệ bác sĩ để được đánh giá, tư vấn.
• Bổ sung nước đầy đủ: Uống nhiều nước, dung dịch oresol hoặc nước điện giải để bù nước, ngăn ngừa tình trạng cô đặc máu.
• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Không làm việc, căng thẳng, phải duy trì trạng thái nghỉ ngơi tuyệt đối để giúp cơ thể có điều kiện hồi phục và kiểm soát triệu chứng tốt hơn.
• Không dùng thuốc giảm đau không kê đơn: Tránh sử dụng các loại thuốc như aspirin, ibuprofen vì có thể làm nặng thêm tình trạng xuất huyết.
• Theo dõi sát các biểu hiện lâm sàng: Nếu có dấu hiệu nặng như chảy máu nhiều, tay chân lạnh, khó thở hoặc lừ đừ, cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay.

Xuất huyết dưới da khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bị xuất huyết dưới da, người bệnh nên đi khám bác sĩ ngay khi nhận thấy các triệu chứng sau:

• Chấm xuất huyết lan rộng hoặc vết bầm xuất hiện nhanh chóng
• Chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài ra máu
• Sốt cao kéo dài, không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường
• Cảm thấy lơ mơ, bối rối, mệt mỏi bất thường
• Tay chân lạnh, da nổi vân tím, tụt huyết áp

Những dấu hiệu này cho thấy bệnh có thể đã tiến triển nặng hoặc hội chứng sốc, cần được theo dõi y tế và điều trị chuyên sâu để kiểm soát biến chứng nguy hiểm.

Làm thế nào để tránh sốt xuất huyết dưới da?

Một số  biện pháp giúp phòng tránh hiệu quả:

1. Kiểm soát muỗi và ổ lăng quăng

Môi trường sống cần được làm sạch thường xuyên, đảm bảo thoáng đãng, không có muỗi hay ổ lăng quăng:

• Đậy kín các dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa, chậu cây thường xuyên
• Diệt lăng quăng/bọ gậy trong các vật dụng trữ nước
• Ngủ màn, mặc quần áo dài khi ra ngoài, đặc biệt vào sáng sớm và chiều
• Dùng thuốc xịt muỗi, nhang đuổi muỗi hoặc vợt điện

2. Bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể

Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ biến chứng nếu mắc bệnh:

• Bổ sung vitamin C (cam, ổi, chanh…) để hỗ trợ thành mạch và miễn dịch
• Ăn thực phẩm giàu sắt, kẽm, đạm như trứng, cá, đậu nành, thịt nạc
• Uống nhiều nước, tránh nước ngọt có gas và cà phê

3. Tránh những tác động từ bên ngoài

Giữ da sạch sẽ và bảo vệ da khỏi tổn thương là biện pháp phòng bệnh sốt xuất huyết quan trọng giúp giảm nguy cơ bị bệnh:

• Không gãi hoặc chà xát mạnh lên vùng da có phát ban
• Tránh va chạm mạnh hoặc tập thể thao cường độ cao
• Không tự ý bôi thuốc hoặc dùng bất kỳ thuốc nào khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Một số thắc mắc thường gặp liên quan đến tình trạng xuất huyết dưới da:

1. Xuất huyết dưới da có nguy hiểm không?

Là tình trạng nguy hiểm, cảnh báo bệnh đang ở mức độ nặng, có nguy cơ dẫn đến sốc, suy nội tạng, thậm chí đe dọa đến tính mạng nếu không can thiệp kịp thời.

2. Xuất huyết dưới da do sốt xuất huyết có lây không?

Không lây từ người sang người. Tuy nhiên, muỗi Aedes hút máu người bệnh vẫn có thể truyền bệnh cho người khác.

3. Xuất huyết dưới da do sốt có gây ngứa không?

Có thể gây ngứa. Triệu chứng này thường xuất hiện trong giai đoạn phục hồi do da đang tái tạo hoặc bong tróc.

4. Có để lại sẹo hay biến chứng về da không?

Thông thường, các vết xuất huyết dưới da sẽ tự biến mất trong vài ngày đến vài tuần. Tuy nhiên, nếu gãi nhiều hoặc có nhiễm trùng, có thể để lại thâm hoặc sẹo nhẹ.

Sốt xuất huyết dưới da thường gặp ở giai đoạn nặng của bệnh. Tình trạng này cần được nhận biết sớm, chăm sóc đúng cách và điều trị kịp thời để kiểm soát biến chứng nguy hiểm.