Khi đo huyết áp, mọi người thường có xu hướng quan tâm đến huyết áp tâm thu nhiều hơn và bỏ qua huyết áp tâm trương. Tuy nhiên, huyết áp tâm trương cũng là chỉ số quan trọng cho thấy tình hình sức khỏe tim mạch của một người. Vậy huyết áp tâm trương bao nhiêu là tốt và làm thế nào để kiểm soát chỉ số này ở mức bình thường? Tìm hiểu chi tiết các thông tin này trong bài viết dưới đây.
Huyết áp tâm trương là con số nhỏ hơn trong kết quả đo huyết áp, biểu thị áp lực máu tác động lên thành động mạch khi tim nghỉ ngơi giữa các nhịp co bóp. Ví dụ, nếu huyết áp đo được là 120/80 mmHg, thì 80 là huyết áp tâm trương. Khi chỉ số tâm trương càng ổn định, cơ tim càng nhận đủ oxy từ động mạch vành để hoạt động.
Vậy huyết áp tâm trương bao nhiêu là tốt? Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), huyết áp tâm trương trong khoảng 75-80 mmHg được coi là mức lý tưởng. Trong một số trường hợp, chỉ số này dao động ở mức thấp hoặc cao hơn vẫn có thể được chấp nhận. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy nếu huyết áp tâm trương giảm dưới 70 mmHg có thể làm tăng nguy cơ tổn thương tim và nhập viện do suy tim. Thậm chí, tình trạng này có thể gây đe dọa tính mạng người bệnh nếu chỉ số giảm thấp dưới 60 mmHg. (1)
Mức huyết áp ở mỗi người thường có sự khác biệt theo độ tuổi, giới tính và thay đổi tùy từng thời điểm trong ngày. Vì vậy, huyết áp tâm trương ổn định ở mỗi người thường không giống nhau. Dưới đây là bảng huyết áp tâm trương bình thường phân được chia theo độ tuổi và giới tính.
| Tuổi | Huyết áp tâm trương ở nam giới | Huyết áp tâm trương ở nữ giới |
| 21-25 | 78.5 | 70.5 |
| 26-30 | 76.5 | 71.5 |
| 31-35 | 75.5 | 72.5 |
| 36-40 | 75.5 | 74.5 |
| 41-45 | 78.5 | 73.5 |
| 46-50 | 80.5 | 78.5 |
| 51-55 | 80.5 | 74.5 |
| 56-60 | 79.5 | 78.5 |
| 61-65 | 76.5 | 77.5 |
Huyết áp tâm trương quá thấp hoặc quá cao đều có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ mắc các vấn đề về tim mạch. Một số loại thuốc có thể được bác sĩ chỉ định nhằm hạ huyết áp khi chỉ số tăng cao, tuy nhiên hiện chưa có loại thuốc nào có thể điều trị dứt điểm tình trạng huyết áp tâm trương thấp. (2)
Vì vậy, ưu tiên quan trọng để kiểm soát huyết áp tâm trương và duy trì sức khỏe tim mạch là chủ động thay đổi lối sống. Các phương pháp tối ưu được bác sĩ khuyến cáo bao gồm:
Chế độ dinh dưỡng khoa học, lành mạnh là yếu tố quan trọng giúp ổn định huyết áp và bảo vệ hệ tim mạch. Trong đó, người gặp các vấn đề huyết áp cần chú ý giảm muối, tăng lượng kali, đồng thời bổ sung các loại thực phẩm tốt cho tim.
Việc kiểm soát lượng muối trong chế độ ăn là cực kỳ quan trọng giúp duy trì huyết áp tâm trương ở mức khỏe mạnh. WHO khuyến cáo không nên ăn quá 5g muối/ngày, hạn chế sử dụng các loại thực phẩm đóng gói, thức ăn nhanh và đọc nhãn sản phẩm cẩn thận để kiểm soát lượng muối. Điều này có thể cho thấy hiệu quả ổn định huyết áp nhanh chóng sau 1-2 ngày.
Đồng thời, nên tăng cường bổ sung kali qua các loại thực phẩm như chuối, quả bơ, khoai tây, rau cải bó xôi,… giúp hỗ trợ giải phóng natri và giảm trương lực ở thành mạch máu.
Ngoài ra, việc bổ sung các thực phẩm tốt cho tim, bao gồm trái cây, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, cũng như hạn chế các loại thực phẩm nhiều đường, thịt đỏ, chất béo bão hòa cũng là cách hiệu quả để kiểm soát huyết áp ở mức bình thường.
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) và Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC), việc vận động thể chất, tập thể dục thường xuyên có lợi trong việc duy trì mức huyết áp ổn định. Các bài tập giúp ổn định huyết áp và tốt cho tim mạch như tập aerobic, bơi lội, đi bộ, đạp xe, khiêu vũ,…
Mỗi tuần nên dành khoảng 90-150 phút vận động thể chất với cường độ vừa phải hoặc tập luyện tối thiểu 30 phút mỗi ngày, tần suất 5 ngày/tuần. Với người mới bắt đầu, nên tập luyện với các bài tập nhẹ nhàng, sau đó tăng dần.
Thừa cân, béo phì, đặc biệt là béo bụng là một trong những nguyên nhân làm tăng huyết áp và nguy cơ cao gây ra các bệnh lý tim mạch. Vì vậy, nên có mục tiêu kiểm soát cân nặng cụ thể, duy trì chỉ số BMI ở mức lý tưởng trong khoảng 18.5-22.9 kg/m2. Chú ý làm thon gọn vòng bụng < 90cm ở nam và < 80cm ở nữ. Tuy nhiên việc kiểm soát cân nặng cần thực hiện khoa học, an toàn, mỗi tuần chỉ nên giảm từ 0.5 – 1kg.
Căng thẳng, thiếu ngủ, ngủ không ngon giấc là nguyên nhân gây tăng huyết áp đột ngột, có thể dẫn đến các cơn đau tim, đột quỵ, tổn thương mạch máu, tim và thận. Để cải thiện điều này, hãy nghỉ ngơi, thư giãn nhiều hơn, đảm bảo ngủ đủ 6 tiếng/đêm, tập thể dục, hít thở sâu và thực hiện các bài tập nhẹ nhàng như yoga hoặc thiền,…
Việc sử dụng thuốc lá, rượu, bia, caffein và các chất kích thích khiến huyết áp tăng cao khó kiểm soát. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo nam giới không nên uống quá 2 ly rượu mỗi ngày và 1 ly mỗi ngày đối với phụ nữ. Đồng thời cần ngừng hút thuốc lá và hạn chế các chất chứa nhiều caffein.
Thuốc kiểm soát huyết áp được bác sĩ chỉ định khi tình trạng huyết áp bất thường hoặc các biện pháp thay đổi lối sống không có cải thiện. Người bệnh cần sử dụng thuốc theo đúng liều lượng, không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Theo dõi huyết áp mỗi ngày là việc làm cần thiết, nhất là ở những người có chỉ số huyết áp tăng giảm bất thường hoặc người có bệnh nền, người thừa cân, béo phì. Thực hiện đo huyết áp đúng cách và thông báo ngay cho bác sĩ nếu tình trạng huyết áp tăng/giảm bất thường.
Huyết áp tâm trương bình thường nhưng huyết áp tâm thu cao (≥ 130 mmHg) là tình trạng tăng huyết áp tâm thu đơn độc. Đây là loại huyết áp cao phổ biến, thường gặp ở người lớn tuổi.
Tăng huyết áp tâm thu đơn độc thường không có biểu hiện triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, tuy nhiên nếu không được điều trị, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như suy tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, bệnh thận mạn, bệnh động mạch ngoại biên,…
Mức huyết áp tâm trương bình thường dao động ở mức 75-80 mmHg, trường hợp chỉ số huyết áp tâm trương 60 mmHg được xem là dấu hiệu nguy hiểm, nếu kéo dài có khả năng đe dọa tính mạng người bệnh. Đáng lo ngại hơn, khi giảm đến mức quá thấp (dưới 60 mmHg), có thể gây tổn thương tim nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ mắc suy tim và các bệnh mạch vành.
>> Xem thêm: Huyết áp tâm trương cao bao nhiêu thì nguy hiểm?
Trường hợp huyết áp tâm trương giảm dưới 60 mmHg nhưng huyết áp tâm thu bình thường gọi là hạ huyết áp tâm trương đơn độc. Tình trạng này gây ảnh hưởng đến tuần hoàn máu, tăng nguy cơ đột quỵ. Ngoài ra, nếu sự chênh lệch giữa huyết áp tâm trương và tâm thu quá lớn có thể là nguyên nhân dẫn đến suy tim tâm trương.
Người có huyết áp tâm trương không ổn định, tăng quá cao hoặc giảm thấp đột ngột đều có thể dẫn đến các bệnh tim mạch, bệnh thận mạn, làm tăng nguy cơ đột quỵ,… nhất là ở người trên 40 tuổi, người mắc các bệnh nền hoặc thừa cân, béo phì. Việc chủ động theo dõi huyết áp thường xuyên, thăm khám sức khỏe định kỳ và có phương pháp kiểm soát kịp thời là cách phòng ngừa hiệu quả các biến chứng nguy hiểm liên quan đến huyết áp.
Ngoài ra, cần thông báo ngay cho bác sĩ trong các trường hợp huyết áp tâm trương bất thường như:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bài viết trên giúp cung cấp những thông tin chi tiết xoay quanh thắc mắc huyết áp tâm trương bao nhiêu là tốt, cũng như hướng dẫn các cách giúp kiểm soát hiệu quả chỉ số này. Việc duy trì huyết áp tâm trương ở mức khỏe mạnh không chỉ giúp hạn chế nguy cơ tổn thương tim mạch, phòng ngừa đột quỵ, giảm tình trạng suy thận, mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống, nhất là ở những người lớn tuổi.
