Thận ứ nước và thận ứ mủ là 2 bệnh khác nhau nhưng có một số triệu chứng tương đồng, điều này khiến nhiều người lầm tưởng thận ứ nước và thận ứ mủ là 1 bệnh. Bài viết này, sẽ bác sĩ CKI Phan Huỳnh Tiến Đạt tư vấn cách phân biệt thận ứ nước và ứ mủ chi tiết, dễ hiểu, cũng như những thông tin hữu ích khác liên quan đến 2 bệnh này.
Thận ứ nước và thận ứ mủ không giống nhau. Thận ứ nước là tình trạng tích tụ hay trào ngược nước tiểu vào thận, có thể do tắc nghẽn đường tiết niệu, gây sưng thận. Còn thận ứ mủ là bệnh có liên quan đến nhiễm trùng thận, cụ thể là nhiễm trùng gây mủ trong thận, viêm kích ứng làm giãn thận. Về cơ bản, ứ mủ thận có thể là biến chứng do thận ứ nước bị viêm, sưng và tạo mủ. Là tình trạng khẩn cấp, cần được cấp cứu và điều trị kịp thời.
Khoảng 85% các ca nhiễm trùng đường tiết niệu trên ảnh hưởng đến thận là do sự kết hợp giữa tắc nghẽn đường tiểu và nhiễm trùng. Đây là yếu tố chính dẫn đến thận ứ mủ – tình trạng nguy hiểm cần điều trị khẩn cấp để tránh nhiễm trùng huyết và mất chức năng thận. (1)
Sự khác biệt giữa thận ứ nước và ứ mủ là có hay không sự hiện diện của nhiễm trùng. Người bệnh bị thận ứ mủ có thể có dấu hiệu và triệu chứng nhiễm trùng cấp tính hoặc sốt cấp thấp, sụt cân và đau, mệt mỏi, mặc dù có tới 15% có thể không có triệu chứng sốt. Chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang, CT, siêu âm,… đường tiết niệu giúp phát hiện nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) và khắc phục nhanh chóng để tránh suy giảm chức năng thận hoặc để ngăn ngừa nhiễm trùng tái phát.
Để hiểu thêm về thận ứ nước và ứ mủ, cũng như mức độ nguy hiểm của bệnh, có thể dựa trên các khái niệm khái quát sau:
Thận ứ nước (Hydronephrosis) là tình trạng đặc trưng bởi sự sưng lên của 1 hoặc cả 2 thận do ứ đọng nước tiểu. Điều này xảy ra khi nước tiểu không thể thoát nước đúng cách từ thận đến bàng quang, thường là do tắc nghẽn niệu quản hoặc tắc nghẽn ở bất kỳ đâu trong đường tiết niệu. Sự tích tụ nước tiểu làm cho khung chậu thận (phần trung tâm của thận) trở nên mở rộng và bị xáo trộn. Thận ứ nước không phải là bệnh mà là hậu quả của một số vấn đề tiềm ẩn phá vỡ dòng chảy nước tiểu bình thường. (2)
Thận ứ mủ (Pyonephrosis) là biến chứng nặng của thận ứ nước, trong đó mủ và mảnh vụn tích tụ trong hệ thống khung chậu thận do sự kết hợp của nhiễm trùng (viêm đài bể thận mạn tính) và tắc nghẽn. Áp lực mủ cao có thể dẫn đến tổn thương thận nghiêm trọng và thậm chí mất chức năng thận vĩnh viễn.
Pyonephrosis thứ phát sau nhiễm trùng thận (viêm đài bể thận) rất phức tạp do sự tắc nghẽn trong đường tiết niệu (ví dụ, sỏi thận, khối u). Sự kết hợp giữa nhiễm trùng và tắc nghẽn có thể dẫn đến tổn thương thận nhanh chóng, nhiễm trùng huyết (nhiễm trùng máu) và thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Để phân biệt thận ứ nước và ứ mủ cần dựa trên thể bệnh (dạng bệnh lý), nguyên nhân, triệu chứng, mức độ nghiêm trọng của 2 bệnh này. Đầu tiên là điểm giống nhau giữa 2 bệnh này là:
| Giống nhau | Thận ứ nước | Thận ứ mủ |
|---|---|---|
| Cơ quan bị ảnh hưởng | Ảnh hưởng trực tiếp cấu trúc và chức năng thận. | |
| Nguyên nhân | Cả 2 phát sinh từ các vấn đề bất thường trong đường tiết niệu. Thận ứ nước là do tắc nghẽn ngăn dòng chảy nước tiểu, trong khi thận ứ mủ xảy ra khi lượng nước tiểu bị ứ đọng tại thận do tắc nghẽn bắt đầu bị vi khuẩn tấn công. | |
| Khả năng gây tổn thương thận | Nếu không được điều trị, cả 2 tình trạng này đều có thể dẫn đến tổn thương thận, gây những tổn thương vĩnh viễn tại thận và suy giảm chức năng thận. | |
| Triệu chứng | Đau ở bên hông và lưng (đau sườn) có thể là 1 triệu chứng trong cả 2 tình trạng, mặc dù nó có xu hướng nghiêm trọng hơn và thường đi kèm với các triệu chứng toàn thân khác trong bệnh thận ứ mủ. | |
| Buồn nôn và nôn. | ||
| Những thay đổi trong việc đi tiểu, như tăng tần suất đi tiểu, cấp bách hoặc đau trong quá trình đi tiểu. | ||
| Điều trị | Cần điều trị chuyên sâu để giải quyết nguyên nhân và ngăn ngừa biến chứng. | |
Dưới đây là bảng phân biệt thận ứ nước và ứ mủ dựa trên các các tiêu chí phân loại chi tiết.
| Điểm khác nhau | Thận ứ nước | Thận ứ mủ |
| Tên tiếng Anh |
|
|
| Thể bệnh (Dạng bệnh lý) |
|
|
| Nguyên nhân |
|
|
| Triệu chứng điển hình |
|
|
| Mức độ nghiêm trọng |
|
|
| Kết quả phân tích nước tiểu |
|
|
| Kết quả chẩn đoán hình ảnh |
|
|
| Kết quả xét nghiệm máu |
|
|
Nhìn chung, yếu tố chính giúp chẩn đoán phân biệt giữa thận ứ nước và thận ứ mủ là sự hiện diện của nhiễm trùng vi khuẩn, dưới biểu hiện là dấu hiệu nhiễm trùng hệ thống (sốt), mảnh vụn, có mủ trong nước tiểu và phát hiện cụ thể về tổn thương thận khi chẩn đoán hình ảnh.
Có trường hợp nào mắc cả 2 bệnh cùng lúc đã được ghi nhận. Trên thực tế, thận ứ mủ là tình trạng đặc trưng bởi mủ và nhiễm trùng trong thận, thường phát sinh sau khi người bệnh bị thận ứ nước trong thời gian dài, đặc biệt nếu có nhiễm trùng đường tiết niệu đang hoạt động, nguy cơ biến chứng thận ứ mủ cao. Có thể hiểu đơn giản về cơ chế sinh bệnh của trường hợp này như sau:
Như vậy, theo định nghĩa, thận ứ mủ luôn liên quan đến sự hiện diện của cả thận ứ nước (sự bất thường về cấu trúc thận khi bị ứ đọng nước tiểu) và nhiễm trùng nặng trong phần hệ thống bị tắc nghẽn đó. Nhiễm trùng là dấu hiệu nhận biết và phân biệt thận ứ nước và ứ mủ đơn giản.
Phòng ngừa thận ứ nước và thận ứ mủ cần bắt đầu từ việc giải quyết các nguyên nhân cơ bản gây ra tình trạng này và duy trì sức khỏe đường tiết niệu. Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn thận ứ nước, tuy nhiên, những phương pháp dưới đây có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh, gồm:
Khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Tiết niệu, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 là địa chỉ khám và điều trị các bệnh về thận uy tín và hiệu quả. Với đội ngũ bác sĩ là những chuyên gia giàu kinh nghiệm trong điều trị các nguyên nhân của thận ứ nước và cấp cứu điều trị thận ứ mủ.
Với lợi thế sẵn có về trang thiết bị hiện đại, hệ thống máy siêu âm 3D, 4D, chụp cắt lớp vi tính CT, chụp cộng hưởng từ MRI thế hệ mới, cung cấp hình ảnh chân thực, sắc nét về sự hiện diện của tình trạng ứ đọng nước tiểu, các mảnh vụn, mủ trong thận, bất kỳ tắc nghẽn nào tại đường tiết niệu, từ đó giúp chẩn đoán và điều trị nhanh chóng các bệnh đóng vai trò là nguyên nhân dẫn đến thận ứ nước, ứ mủ.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những thông tin bài viết vừa chia sẻ đã giúp bạn biết cách phân biệt thận ứ nước và thận ứ mủ, điểm giống nhau, khác nhau của 2 tình trạng này, cũng như hướng dẫn cách phòng ngừa thận ứ nước, ứ mủ. Nếu có dấu hiệu bất thường, cần đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để chẩn đoán và điều trị kịp thời.
