Cân nặng là một trong những dấu hiệu phản ánh sức khỏe của bạn. Quá nhiều mỡ thừa, nhất là mỡ nội tạng, có thể dẫn đến béo phì. Đây được coi là bệnh mạn tính, là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh nguy hiểm khác như: bệnh tim mạch, tiểu đường, xương khớp, gan nhiễm mỡ, ung thư… Vậy bao nhiêu cân là béo phì? Làm thế nào giúp cải thiện tình trạng này? Dưới đây là các chia sẻ từ Bác sĩ Võ Trần Như Thảo, Phòng khám Kiểm soát cân nặng và Điều trị béo phì, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Mặc dù không thể dựa vào cân nặng để chẩn đoán béo phì, bởi tình trạng này phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, như độ tuổi, chiều cao, tình trạng sức khỏe… Thông thường, chỉ số khối cơ thể BMI từ 23kg/m² – 24,9kg/m² được chẩn đoán là thừa cân. Người có BMI từ 25kg/m² trở lên được chẩn đoán là béo phì. Chu vi vòng bụng từ 80cm trở lên với nữ giới và từ 90cm trở lên với nam giới có thể là chỉ dấu của béo phì. (1)
Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định các kiểm tra cận lâm sàng khác như: siêu âm, chụp cắt lớp tỷ trọng, đo thành phần cơ thể, phương pháp DEXA hấp thụ năng lượng kép…
Theo “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh béo phì” của Bộ Y tế Việt Nam ban hành năm 2022 đã hướng dẫn các công thức tính chỉ số béo phì: (2)
BMI (kg/m²) = Cân nặng (kg) / Chiều cao (m²)
Cách đo:
Chu vi vòng bụng được đo bằng thước dây chia vạch đạt tiêu chuẩn của Cục đo lường Việt Nam.
Cách đo: đứng thẳng. 2 bàn chân cách nhau 10cm, trọng lượng cơ thể phân bố đều trên 2 chân, bộc lộ vùng cần đo. Thở đều, đo lúc thở ra nhẹ, không co cơ. Đo tại vị trí trên xương chậu và dưới xương sườn cuối cùng. Kết quả đo tính bằng centimet, sai số không quá 0,1cm.
>> Tìm hiểu kỹ hơn: Vòng bụng bao nhiêu là béo phì?
Dưới đây là bảng đánh giá tình trạng thừa cân, béo phì theo tiêu chuẩn của WHO áp dụng cho người Châu Á:
| BMI (kg/m²) | Chẩn đoán |
| <18,5 | Thiếu cân |
| 18,5 – 22,9 | Bình thường |
| 23 – 24,9 | Thừa cân |
| 25 – 29,9 | Béo phì độ I |
| Từ 30 trở lên | Béo phì độ II |
Ngoài ra, theo Bộ Y tế và Hội Nội tiết & Đái tháo đường Việt Nam, nếu chu vi vòng bụng từ ≥90cm (ở nam giới) và ≥80cm (ở nữ giới) thì được chẩn đoán là béo phì dạng nam (béo phì phần trên cơ thể, béo phì kiểu bụng, béo phì hình quả táo, béo phì trung tâm).
Để cải thiện cân nặng, người béo phì cần kết hợp nhiều phương pháp, từ điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống lành mạnh đến vận động thể thao thường xuyên để đốt cháy calo dư thừa:
Theo dõi cân nặng thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ giúp người béo phì hiểu rõ tình trạng sức khỏe hiện tại và điều chỉnh kế hoạch giảm cân phù hợp. Đồng thời phát hiện và kiểm soát sớm các biến chứng do thừa cân, béo phì như bệnh tim mạch, gan nhiễm mỡ, tiểu đường…
Chế độ dinh dưỡng là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát cân nặng, hỗ trợ điều trị béo phì. Người thừa cân, béo phì cần xây dựng chế độ ăn cân bằng, bổ sung đầy đủ các nhóm chất chính: protein, chất béo lành mạnh, carbohydrate, tăng cường thực phẩm giàu chất xơ và vitamin, khoáng chất.
Đăng ký tư vấn về thừa cân, béo phì tại đây
Ưu tiên các thực phẩm giàu protein (thịt nạc, cá, trứng, sữa, các loại đậu, hạt…) và rau xanh, trái cây tươi. Bởi các thực phẩm này giúp tăng cảm giác no, giảm cơn đói và thèm ăn, hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa… Nhờ đó cơ thể vừa được bổ sung năng lượng, vừa hạn chế nạp quá nhiều calo dư thừa. Nên giảm khẩu phần ăn từ từ và hạn chế ăn vặt để giảm lượng calo hấp thụ.
Hạn chế các thực phẩm giàu chất béo, đồ ăn nhanh, đồ chiên ngập dầu, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt…
Đường, nhất là đường trong thực phẩm chế biến (bánh, kẹo, đồ ngọt, nước ngọt…) là tác nhân chính dẫn đến tăng cân mất kiểm soát. Thực phẩm có đường cung cấp nhiều calo nhưng thường thiếu hụt chất dinh dưỡng và chất xơ, gây mất cân bằng dinh dưỡng. Ăn quá nhiều thực phẩm có đường khiến cơ thể tích tụ nhiều calo dư thừa, gây thừa cân.
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, phụ nữ không nên ăn hơn 100 calo từ đường mỗi ngày (khoảng 6 muỗng cà phê), nam giới không quá 150 calo (khoảng 9 muỗng cà phê). (3)
Nên bắt đầu giảm lượng đường hấp thụ hàng ngày bằng cách cắt giảm thức uống có đường như nước ngọt, cà phê sữa, sinh tố, nước ép có đường, trà sữa…
Ăn uống đúng giờ tạo thói quen tốt, điều chỉnh “đồng hồ sinh học” của cơ thể, tăng hiệu quả hấp thu dinh dưỡng. Thời gian ăn thất thường, nhịn ăn, bỏ bữa… kéo dài có thể làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng trao đổi chất và quá trình tiêu hóa.
Kỷ luật trong ăn uống gồm:
Thiết lập kỷ luật ăn uống giúp bạn hạn chế nạp nhiều calo dư thừa vào cơ thể, đồng thời hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, hấp thu tối đa dưỡng chất từ thực phẩm.
Tập thể dục là cách tốt nhất để tăng lượng calo tiêu hao mỗi ngày. Các bài tập thể dục không chỉ giúp đốt cháy mỡ thừa mà còn làm săn chắc các cơ, tăng sức bền, cải thiện sức khỏe tim mạch, xương khớp và hô hấp. Khi cơ thể vận động tích cực cũng giúp giải tỏa căng thẳng, tâm trí cân bằng và thoải mái. Có thể lựa chọn đa dạng các hình thức tập luyện như: đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội, gym…
Với người không có thời gian tập thể dục đều đặn hàng ngày, có thể tập cách ngày hoặc 3 buổi/tuần và tăng cường độ bài tập. Đồng thời tăng thời gian vận động mỗi ngày bằng cách đi bộ nhiều hơn, leo thang bộ thay vì đi thang máy…
Các bài tập tăng sức mạnh không chỉ giúp đốt cháy mỡ thừa hiệu quả mà còn cải thiện sức mạnh, sức bền cơ bắp, tăng khối lượng cơ nạc. Người tập có thể sử dụng thêm dụng cụ hỗ trợ như tạ, dây kháng lực, máy tập chuyên dụng… để nâng cao hiệu quả tập luyện. Nên có chuyên gia hoặc huấn luyện viên hướng dẫn thực hiện bài tập để đảm bảo đúng động tác, đạt hiệu quả tối ưu.
Stress không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn kéo theo nhiều nguy cơ bệnh tật khác, trong đó có béo phì. Khi căng thẳng, cơ thể giải phóng nhiều hormone cortisol, kéo theo tăng nồng độ insulin, kích thích cơn thèm đồ ngọt và các thực phẩm giàu calo, tăng tích trữ mỡ, làm chậm quá trình trao đổi chất… Những yếu tố này đều ảnh hưởng đến quá trình giảm cân.
Ngoài ra, khi căng thẳng, cơ thể có xu hướng ăn uống kém lành mạnh, ăn uống theo cảm xúc, ăn quá nhiều,… do đó nạp nhiều calo vào cơ thể và dẫn đến tăng cân.
Bia, rượu và các chất kích thích khác là yếu tố nguy cơ dẫn đến thừa cân, béo phì. Rượu cung cấp nhiều calo nhưng không mang lại dinh dưỡng. Ngoài ra, rượu còn ảnh hưởng đến hoạt động của tim, gan, thận,… làm tăng nguy cơ tiểu đường, bệnh tim mạch, gan nhiễm mỡ, hội chứng chuyển hóa,… Người uống nhiều bia, rượu có nguy cơ béo phì vùng bụng cao.
Có nhiều lý do khiến người béo phì không giảm cân được, như:
Ăn nhiều thực phẩm giàu protein giúp tăng tốc độ đốt cháy mỡ thừa nhờ thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Ngoài ra, thực phẩm giàu protein có tính sinh nhiệt cao (20% – 30%), do đó cơ thể cần tiêu hao nhiều calo để hấp thụ. Protein còn làm tăng nồng độ hormone gây cảm giác no và giảm hormone gây cảm giác đói, nhờ đó bạn giảm ăn vặt và hạn chế nạp thêm calo.
Nước tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa của cơ thể, tăng cường trao đổi chất, hỗ trợ đào thải độc tố… Không uống đủ 1,5 lít – 2 lít nước mỗi ngày là một trong những nguyên nhân khiến bạn khó giảm cân. Đặc biệt, nên uống nước trước khi ăn và khi cảm thấy đói, thèm ăn vặt để làm đầy dạ dày, giảm cơn thèm ăn.
Thiếu ngủ khiến cơ thể mệt mỏi, kém minh mẫn, tăng nguy cơ ăn uống theo cảm xúc. Thiếu ngủ cũng làm bạn căng thẳng hơn, tăng nồng độ hormone cortisol, kích thích cơn thèm ăn. Nên duy trì thói quen ngủ sớm và ngủ đủ từ 7 – 8 giờ mỗi ngày.
Tập thể dục kết hợp với chế độ dinh dưỡng lành mạnh sẽ thúc đẩy hiệu quả giảm cân nhanh và tăng cường sức khỏe tổng thể. Nếu không có thời gian tập thể dục đều đặn, có thể nâng cường độ mỗi lần tập và tăng cường thời gian hoạt động trong ngày, hạn chế ngồi 1 tư thế quá lâu.
Mọi người đều nên duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ tối thiểu 1 lần/năm để kiểm tra chỉ số BMI và kịp thời phát hiện các dấu hiệu của thừa cân, béo phì. Ngoài ra, bạn có thể tự tính BMI theo công thức trên để tìm hiểu về tình trạng cân nặng của mình, sau đó đi khám tại các cơ sở y tế, bệnh viện uy tín để được tư vấn, điều trị thừa cân, béo phì nếu có.
Để khám, tư vấn bao nhiêu cân là béo phì và điều trị thừa cân, béo phì, khách hàng có thể đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Đây là địa chỉ chuyên điều trị giảm cân, giảm mỡ đầu tiên tại Việt Nam đặt trong hệ thống bệnh viện đa khoa, áp dụng phác đồ điều trị đa mô thức, toàn diện, chuyên sâu theo tiêu chuẩn quốc tế, mang lại hiệu quả điều trị nhanh chóng, an toàn với chi phí hợp lý. 88% khách hàng hài lòng với kết quả giảm cân ngay sau tháng đầu tiên điều trị và 98% khách hài lòng sau tháng thứ 3.
Phác đồ điều trị được cá thể hóa cho từng khách hàng, đáp ứng các nhu cầu: tạo dáng thẩm mỹ bằng máy móc công nghệ cao, kiểm soát cân nặng, giảm cân, giảm mỡ nội tạng, ngăn ngừa hàng trăm biến chứng nguy hiểm của thừa cân, béo phì, giúp khách hàng thoát khỏi rào cản tâm lý tự ti vì cân nặng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
“Bao nhiêu cân là béo phì?” là thắc mắc của rất nhiều người, nhất là người đang ở giai đoạn thừa cân, tiền béo phì. Hiểu rõ về béo phì và nghiêm túc thực hiện những lời khuyên giảm cân sẽ giúp bạn không chỉ cải thiện cân nặng mà còn tăng cường sức khỏe, kiểm soát nguy cơ bệnh tật do thừa cân, béo phì gây ra, lấy lại sự tự tin về hình thể.
