Ghẻ ở vùng kín: Nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị, phòng ngừa

Những vùng da mỏng, đặc biệt là vùng kín (bẹn, bộ phận sinh dục, kẽ mông…) là vị trí thường gặp trong bệnh ghẻ. Vậy đâu là nguyên nhân khiến người bệnh bị ghẻ ở vùng kín? Làm sao để điều trị ghẻ vùng kín hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu qua chia sẻ của thạc sĩ bác sĩ Huỳnh Công Trí, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Ghẻ ở vùng kín là gì?

Ghẻ ở vùng kín là tình trạng da ở vùng kín có con cái ghẻ (Sarcoptes scabiei) sinh sống, đào hang dưới lớp sừng của da và gây các triệu chứng như mẩn đỏ, ngứa ngáy, mụn nước, sẩn cục… Vùng kín (cơ quan sinh dục, bẹn đùi, kẽ mông) là khu vực dễ mắc ghẻ, bên cạnh những vùng da mỏng khác như quanh rốn, bụng dưới, nách, kẽ ngón tay, mặt trước cổ tay…

Bệnh ghẻ thường không tự khỏi nếu không can thiệp điều trị, đặc biệt, bệnh có thể diễn tiến nặng nếu bội nhiễm vi khuẩn tụ cầu vàng hoặc liên cầu thông qua các vết thương hở do cào gãi. Trong một số ít trường hợp, bệnh có thể biểu hiện dưới thể ghẻ vảy (ghẻ Na Uy) ở người suy giảm miễn dịch, số lượng ghẻ có thể lên đến hàng triệu con trên cơ thể hoặc từ 4700 con trở lên trên mỗi gram da.

Thời gian ủ bệnh thường từ 2-6 tuần (trung bình 3 tuần) ở người mắc bệnh lần đầu, 1-3 ngày ở người tái nhiễm. Bệnh thường gặp ở những người sống trong môi trường chật hẹp, đông đúc, hoặc những nơi không đảm bảo điều kiện vệ sinh.

Nguyên nhân gây bệnh ghẻ vùng kín

Dưới đây là nguyên nhân và yếu tố nguy cơ phổ biến gây ghẻ ở vùng kín:

1. Do ký sinh trùng

Ký sinh trùng ghẻ Sarcoptes scabiei hay con cái ghẻ là nguyên nhân gây bệnh ghẻ ở vùng kín. Con cái ghẻ có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp hoặc thông qua đồ vật dùng chung như giường nệm, mùng mền, quần áo, khăn tắm… Khi ra khỏi da người, cái ghẻ có thể sống ở ngoài môi trường bên ngoài khoảng 3 ngày. Đặc biệt, tiếp xúc trực tiếp thông qua quan hệ tình dục dễ lây ghẻ vùng kín.

2. Các yếu tố nguy cơ

Dưới đây là một số yếu tố nguy cơ bị ghẻ ở vùng kín:

• Người có hoạt động tình dục hoặc tiếp xúc trực tiếp với người mắc bệnh ghẻ.
• Không vệ sinh tốt cơ thể và không gian sống hoặc dùng chung vật dụng với người bệnh.
• Người suy giảm hoặc miễn dịch yếu như người già, trẻ em.

Dấu hiệu nhận biết bị ghẻ vùng kín

Triệu chứng chung của bệnh ghẻ gồm:

• Ngứa ngáy, đặc biệt ngứa nhiều hơn về đêm, do đây là thời gian ghẻ hoạt động mạnh.
• Rãnh ghẻ dài từ 1-10mm do con cái ghẻ đào hầm dưới da, thường có màu xám hoặc đen, hơi nhô cao hơn so với da và thường có mụn nước ở cuối đường rãnh (là nơi cái ghẻ sinh sống).
• Sẩn cục (nốt ghẻ) màu nâu – đỏ, có thể ngứa hoặc không, đường kính 3-5mm, thường gặp ở bìu, dương vật, nách.
• Vết xước da do cào gãi, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Có thể xuất hiện mụn nước trên những vùng có ghẻ.

Dưới đây là dấu hiệu nhận biết ghẻ vùng kín trên cụ thể ở nam và nữ giới:

1. Ở nam giới

Ghẻ ở vùng kín ở nam giới thường xuất hiện ở dương vật và vùng bìu, có thể xuất hiện ở kẽ mông, mặt trong đùi, đặc biệt, săng ghẻ dễ nhầm lẫn với săng giang mai nếu không được khám bởi bác sĩ chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da.

2. Ở nữ giới

Với nữ giới, tổn thương do ghẻ thường xuất hiện ở xung quanh âm hộ, quầng vú, núm vú… có thể gồm tất cả các triệu chứng như ngứa, rãnh ghẻ, mụn nước, sẩn cục, săng ghẻ.

3. Ở trẻ em

Vị trí xuất hiện ghẻ vùng kín của trẻ em nhìn chung giống người lớn. Tuy nhiên, sẩn cục phổ biến ở dương vật, âm hộ, nách… Ngoài ra, hệ miễn dịch yếu cũng khiến trẻ em xuất hiện triệu chứng ghẻ ở mặt (hiếm gặp ở người lớn), dễ có nguy cơ nhiễm trùng, ghẻ vảy.

Ghẻ ở vùng kín có nguy hiểm không?

Bệnh ghẻ nói chung và ghẻ ở vùng kín thường không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, bệnh ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người mắc, nếu không được điều trị kịp thời có thể gây một số biến chứng như:

• Chàm hóa: do người bệnh ngứa, cào gãi nhiều, da xuất hiện các thương tổn mụn nước tập trung thành đám.
• Lichen hóa: là sự dày lên của lớp da so với bình thường, nguyên nhân do ma sát (gãi, cào) trong thời gian dài.
• Bội nhiễm: xuất hiện các mụn nước xen kẽ mụn mủ trên da, có thể kèm phù nề, do sự tấn công của vi khuẩn qua tổn thương hở, phổ biến là tụ cầu vàng và liên cầu khuẩn.
• Viêm cầu thận cấp: hiếm gặp, có thể xuất hiện ở trẻ bị bội nhiễm không được điều trị hoặc điều trị nhưng tái phát nhiều lần.

Việc điều trị sớm giúp giảm nguy cơ gây biến chứng và ngừa lây lan bệnh cho cộng đồng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ bệnh ghẻ như ngứa, nổi sẩn cục, mụn nước, rãnh ghẻ… người bệnh nên đến khám sớm tại các cơ sở y tế có chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị. Biểu hiệu nổi ghẻ ở vùng kín dễ nhầm lẫn với một số bệnh khác như viêm da cơ địa, rận mu, giang mai, viêm da tiếp xúc… Thế nên, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc điều trị tại nhà, có thể khiến bệnh nặng hơn do không dùng đúng thuốc.

Phương pháp chẩn đoán bệnh ghẻ vùng kín

Bác sĩ chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da thường có thể chẩn đoán bệnh ghẻ vùng kín thông qua bệnh sử, khám lâm sàng nhằm tìm ra các thương tổn điển hình tại những vị trí đặc trưng của bệnh. Trong trường hợp không điển hình, bác sĩ có thể sử dụng thêm một số phương pháp để hỗ trợ và xác định chẩn đoán như cạo da tìm con cái ghẻ hay trứng ghẻ, sinh thiết lớp thượng bì hay thử nghiệm mực rãnh ghẻ.

Cách điều trị ghẻ vùng kín

Hai phương pháp chính để điều trị ghẻ vùng kín gồm thuốc bôi và thuốc uống. Ngoài ra, cần phải kết hợp với giữ gìn vệ sinh, chăm sóc da bệnh đúng cách. Bác sĩ sẽ quyết định phương pháp và loại thuốc điều trị ghẻ dựa trên các yếu tố như: (1)

• Thể bệnh ghẻ: ghẻ thông thường hay ghẻ Na Uy
• Mức độ nghiêm trọng của bệnh, có biến chứng hay không.
• Tiền sử bệnh và tình trạng sức khỏe hiện tại (độ tuổi, suy giảm miễn dịch, mang thai…).

1. Thuốc bôi

Có nhiều loại thuốc bôi ở dạng kem, gel, thuốc mỡ, thuốc xịt… tùy thuộc vào các đặc điểm người bệnh cụ thể mà bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc phù hợp, ví dụ:

• Kem crotamiton 10% có tác dụng giảm ngứa nhưng không điều trị hiệu quả con cái ghẻ bằng một số thuốc khác, có thể được dùng để điều trị triệu chứng sau ghẻ.
• Mỡ lưu huỳnh có thể được dùng cho trẻ dưới 2 tuổi, phụ nữ mang thai và cho con bú nhưng có mùi hôi khó chịu, có thể gây khô da.
• Kem permethrin 5% có thể dùng cho trẻ từ 2 tháng tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú nhưng có thể gây châm chích, ngứa khi bôi.

Ngoài ra, còn nhiều loại thuốc bôi thoa có thể dùng để điều trị ghẻ như lindane 1%, benzyl benzoate 10%, gamma benzen… Tuy nhiên, người bệnh cần dùng theo đúng hướng dẫn, chỉ định của bác sĩ, hạn chế tự ý mua thuốc để tự bôi thoa.

2. Thuốc uống

Đối với thuốc điều trị ghẻ, thường chỉ cần sử dụng thuốc thoa tại chỗ là đủ. Nếu người bệnh không đáp ứng với thuốc thoa, hoặc bệnh mức độ nặng, thuốc uống ivermectin có thể được sử dụng. Một số trường hợp có bội nhiễm vi trùng, cần kết hợp thêm thuốc kháng sinh đường uống. Bác sĩ thường kê thuốc kháng histamin để làm thuyên giảm triệu chứng ngứa.

3. Chăm sóc da

Ngoài điều trị bằng thuốc, người bệnh cũng cần lưu ý chăm sóc, vệ sinh da kỹ lưỡng. Nếu đang mắc ghẻ, người bệnh cần tắm rửa với xà bông, đặc biệt tại những vùng da có ghẻ. Ngoài ra, cần giặt giũ, vệ sinh các vật dụng cá nhân hoặc trong gia đình như quần áo, mùng mền, giường nệm…

Biện pháp phòng ngừa ghẻ vùng kín

Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa ghẻ vùng kín:

• Vệ sinh cá nhân tốt hàng ngày với xà bông, đặc biệt vùng kín.
• Khi mắc ghẻ hoặc có triệu chứng nghi ngờ, cần đi khám sớm tại các cơ sở y tế.
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với người bị ghẻ, đặc biệt quan hệ tình dục, cũng như tránh dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh.
• Nếu bản thân mắc ghẻ, người bệnh nên chủ động tránh tiếp xúc hay dùng chung đồ đạc với người xung quanh và chủ động điều trị sớm.

Câu hỏi liên quan

1. Ai dễ bị mắc ghẻ ở vùng kín?

Người bệnh ghẻ có thể mắc ở vùng da khác sau đó lây lan đến vùng kín hoặc những người tiếp xúc trực tiếp với người mắc bệnh ghẻ, đặc biệt quan hệ tình dục với người bệnh. Những yếu tố nguy cơ dễ bị mắc bệnh ghẻ bao gồm: môi trường sống chật hẹp, đông đúc, không đảm bảo điều kiện vệ sinh, người bị suy giảm miễn dịch…

2. Ghẻ vùng kín có tự khỏi không?

Ghẻ vùng kín khó tự khỏi nếu không được điều trị thích hợp. Điều trị càng sớm, người bệnh càng giảm thiểu nguy cơ biến chứng và bệnh cũng nhanh khỏi hơn. Khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ khám và điều trị bệnh ghẻ uy tín với các bác sĩ Da liễu – Thẩm mỹ Da giàu kinh nghiệm cùng nguồn dược phẩm chất lượng, nhập khẩu chính ngạch. Bệnh viện còn có hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp, giúp trải nghiệm khám và điều trị của khách hàng dễ dàng, thoải mái hơn.

3. Ghẻ vùng kín có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không?

Ghẻ ở vùng kín thường không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của cả nam và nữ giới. Tuy nhiên, người mắc ghẻ vùng kín có thể giảm chất lượng cuộc sống, đặc biệt trong hoạt động tình dục.

Ghẻ ở vùng kín là vị trí khá phổ biến ở người mắc bệnh ghẻ, tổn thương thường xung quanh vùng dương vật và bìu ở nam giới, xung quanh âm hộ của nữ giới. Khi có dấu hiệu bệnh, người bệnh cần chủ động đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ xảy ra các biến chứng như lichen da, chàm hóa da hoặc bội nhiễm vi khuẩn, giảm thiểu lây lan cho những người thân xung quanh và cộng đồng.