Sỏi bàng quang uống thuốc gì mau khỏi là câu hỏi được nhiều người bệnh đặt ra cho bác sĩ Tiết niệu khi được chẩn đoán mắc sỏi bàng quang. Bài viết hôm nay, thạc sĩ, bác sĩ Cao Vĩnh Duy, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh sẽ tư vấn giải đáp thắc mắc của bạn, cũng như chia sẻ về những lưu ý khi sử dụng thuốc trong điều trị sỏi bàng quang.
Phải điều trị sỏi bàng quang để ngăn ngừa biến chứng như: khó tiểu hoặc bí tiểu kéo dài, nhiễm trùng đường tiết niệu mạn tính (UTI), tổn thương vĩnh viễn ở bàng quang hoặc thận. Sỏi bàng quang ngay cả khi không gây ra triệu chứng vẫn có thể dẫn đến các biến chứng, như: (1)
Điều trị sỏi bàng quang bằng thuốc khi sỏi gây các triệu chứng khó chịu như: bí tiểu, khó tiểu, nhiễm trùng đường tiết niệu, tiểu máu,… Ngoài ra, để đưa ra quyết định sỏi bàng quang uống thuốc gì, bác sĩ còn cần cân nhắc: (2)
Sỏi bàng quang uống thuốc chẹn alpha để kích thích giãn nở cơ vùng cổ bàng quang, kết hợp uống nhiều nước để tống sỏi ra ngoài. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể kết hợp dùng thêm thuốc giảm đau, kháng sinh, kháng viêm, kiềm hóa nước tiểu để cải thiện hoặc kiểm soát triệu chứng do sỏi gây ra,…
Trên thực tế, tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ cân nhắc về việc điều trị sỏi bàng quang bằng thuốc hay không. Những trường hợp sỏi nhỏ, từ 5mm đến dưới 10mm, kích thước đường tiểu từ 6mm đến 10mm, khả năng đào thải sỏi cao, bác sĩ tiến hành kê đơn thuốc chẹn alpha để giãn các cơ vùng cổ bàng quang và khuyến khích người bệnh uống nhiều nước để đào thải sỏi dễ hơn.
Trong trường hợp sỏi bàng quang có kích thước nhỏ (dưới 5mm) có thể không cần điều trị, người bệnh uống nhiều nước và sỏi có thể đào thải qua đường tự nhiên. Những trường hợp điều trị bằng thuốc không hiệu quả hoặc sỏi có kích thước lớn 10mm, cần được can thiệp ngoại khoa bằng mổ mở hoặc tán sỏi ngược dòng tự nhiên để loại bỏ sỏi.
Người bệnh cần lưu ý rằng việc điều trị sỏi bàng quang dựa trên nhiều thông số và được cá nhân hóa cho từng trường hợp như: kích thước, số lượng, vị trí và cấu tạo hoặc thành phần của sỏi. Ngoài ra, cần xem xét hình thái, hình dạng, khối lượng, tính di động và độ cứng của sỏi.
Cuối cùng, cần đánh giá giải phẫu và độ đàn hồi của toàn bộ hệ thống đài chậu, bao gồm kích thước đường tiểu ở từng người bệnh. Dưới đây là một số loại thuốc thường dùng trong điều trị sỏi bàng quang và chỉ mang tính tham khảo, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng khi không có chỉ định của bác sĩ.
Thuốc chẹn alpha gồm nhóm thuốc đối kháng thụ thể alpha-adrenoceptor (thuốc chẹn alpha), thuốc chẹn kênh canxi và thuốc ức chế phosphodiesterase-5 (PDE5) được sử dụng chính trong điều trị sỏi bàng quang, có tác dụng làm giãn cơ trơn niệu quản để giảm co bóp niệu quản, ức chế nhu động và hỗ trợ đào thải sỏi. (3)
Thuốc cũng có tác dụng làm giảm tần suất đau bụng. Sự kích thích thụ thể adrenergic alpha 1 ở niệu quản làm tăng lực co bóp niệu quản và tần suất nhu động niệu quản. Sự phong tỏa thụ thể alpha1 ức chế trương lực cơ bản, làm giảm biên độ và tần số nhu động, đồng thời giảm áp lực trong lòng ống niệu quản, tăng tốc độ vận chuyển chất lỏng và khả năng tống sỏi ra ngoài. Alpha 1A và alpha 1D là các phân nhóm thụ thể adrenergic được lựa chọn sử dụng trong điều trị sỏi bàng quang.
Liệu pháp chẹn alpha đã được chứng minh có hiệu quả đối với tốc độ di chuyển sỏi và là lựa chọn tốt nhất trong liệu pháp tống sỏi nội khoa. Tamsulosin (thuốc chẹn alpha-adrenergic) được sử dụng để điều trị cho người bị phì đại tuyến tiền liệt lành tính, cũng đã được chứng minh là có kết quả tương tự đối với sỏi bàng quang trong một số thử nghiệm lâm sàng.
Thuốc kháng sinh, chống viêm được dùng trong điều trị sỏi bàng quang với mục đích kiểm soát các triệu chứng và ức chế nhiễm trùng đường tiết niệu. Người bị sỏi bàng quang dễ bị nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI). UTI với vi khuẩn sản xuất urease có thể thúc đẩy sỏi tiết niệu struvite và gây ra các vấn đề điều trị đặc biệt, khiến sỏi phát triển nhanh chóng và việc loại bỏ vi khuẩn có thể khó khăn. (4)
Tình trạng kháng kháng sinh ở các sinh vật sản xuất urease càng làm phức tạp thêm việc điều trị. Vancomycin là loại kháng sinh có thể được sử dụng trong điều trị sỏi bàng quang struvite thứ phát do viêm bàng quang, Corynebacter urealyticum sản xuất urease, kháng kháng sinh đường ruột, nên ngoài kháng sinh đường uống, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng kháng sinh đường tiêm vào bàng quang trong điều trị nhiễm trùng do sỏi gây ra.
Thuốc chống viêm không steroid (NSAID), bao gồm metamizole dipyrone và acetaminophen có thể được cân nhắc kê đơn để cải thiện triệu chứng do sỏi bàng quang như đau bụng do sỏi cấp tính. Ibuprofen giúp kiểm soát cơn đau do cơn đau quặn thận.
Bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung thuốc chống co thắt vào NSAID để kiểm soát cơn đau tốt hơn. Hơn nữa, người dùng NSAID ít có khả năng cần giảm đau thêm trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, việc sử dụng diclofenac và ibuprofen làm tăng các biến cố mạch vành lớn, nên cần thận trọng khi sử dụng cho người bệnh có bệnh nền tim mạch hoặc tăng huyết áp. Diclofenac đường uống về lâu dài làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và xuất huyết tiêu hóa trên.
Rủi ro về tác dụng phụ của thuốc điều trị sỏi bàng quang tăng theo liều lượng và thời gian, nên sử dụng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất. Thuốc chống viêm không steroid có thể ảnh hưởng đến chức năng thận ở những người có GFR có dấu hiệu suy giảm từ trước, cần thận trọng khi sử dụng.
Thuốc giãn cơ trơn ngày càng được sử dụng nhiều để thúc đẩy sự di chuyển của sỏi qua bàng quang và kiểm soát cơn đau quặn thận. Diclofenac, nifedipine và tamsulosin gây giãn cơ trơn niệu quản, trong các thử nghiệm lâm sàng nifedipine và tamsulosin cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc thúc đẩy sự di chuyển của sỏi bên trong đường tiết niệu, trong đó có sỏi bàng quang. (5)
Thuốc kiềm hóa nước tiểu có tác dụng tốt trong việc điều trị sỏi bàng quang, đặc biệt là axit uric. Nếu độ pH cần thiết cao hơn (thường là 6,5 – 7) và có thể được duy trì đủ lâu thì đôi khi người bệnh chỉ cần sử dụng thuốc kiềm hóa nước tiểu là đủ. Các loại thuốc như: kali citrate đường uống, có thể được bổ sung nếu cần thiết, uống mỗi ngày.
Tuy nhiên, nồng độ kali huyết thanh và độ pH trong nước tiểu nên được kiểm tra định kỳ trong khi điều trị bằng liệu pháp này. Liều lượng kali citrate nên được chuẩn độ và điều chỉnh để duy trì mức độ pH tối ưu nhằm nâng cao hiệu quả điều trị sỏi.
Axit citric, glucono delta-lactone và magie cacbonat có thể được sử dụng để hòa tan sỏi loại struvite (nhiễm trùng) nhưng cần phải tưới ống thông. Tốc độ hòa tan tương đối chậm nên phương pháp điều trị này ít được sử dụng trong điều trị sỏi tiết niệu nói chung, trong đó có sỏi bàng quang. (6)
Canxi photphat là thành phần chính của các lớp cặn và mảnh vụn thường làm tắc nghẽn ống thông tiểu. Sỏi canxi (Canxi photphat) chỉ hình thành trong dung dịch kiềm và có thể hòa tan bằng axit nhẹ. Định kỳ nhỏ dung dịch axit axetic 1% – 4% vào bàng quang có thể giúp hòa tan các tinh thể canxi photphat và ngăn ngừa hình thành sỏi bàng quang, giúp duy trì sự thông suốt của ống thông Foley và ống thông tiểu đặt trên xương mu ở những người có ống thông tiểu bị tắc sớm do các mảnh vụn của sỏi.
Thuốc giảm đau được kê đơn trong điều trị sỏi bàng quang để khắc phục các triệu chứng khi đào thải sỏi. Các loại thuốc có tác dụng giảm đau và giảm triệu chứng khi đào thải sỏi được kê đơn bao gồm: (7)
Thuốc lợi tiểu thiazide hoặc không thiazide và allopurinol có tác dụng ngăn ngừa tái phát sỏi. Trong số các nhóm thuốc này, thiazide là nhóm thuốc được sử dụng rộng rãi nhất để ngăn ngừa sỏi canxi. Ngoài ra, allopurinol còn có vai trò nhất định trong việc ngăn ngừa sỏi canxi oxalate. Cuối cùng, thuốc lợi tiểu không thiazide như indapamide được cân nhắc lựa chọn với vai trò chiến lược phòng ngừa hiệu quả đối với tái phát sỏi canxi.
Dưới đây là một số lưu ý khi sử dụng thuốc điều trị sỏi bàng quang, người bệnh có thể tham khảo:
Khi dùng thuốc điều trị sỏi bàng quang không hiệu quả, phương pháp điều trị khác là can thiệp ngoại khoa (phẫu thuật) để loại bỏ sỏi. Các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu để loại bỏ sỏi bàng quang đã được áp dụng rộng rãi để giảm nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian nằm viện cũng như thời gian hồi phục. Sỏi bàng quang có thể được điều trị bằng phẫu thuật mở, nội soi có robot hỗ trợ, nội soi (xuyên qua niệu đạo hoặc qua da) hoặc tán sỏi.
Mổ sỏi bàng quang trên xương mu rất hiệu quả trong việc loại bỏ các viên sỏi lớn, nhưng người bệnh cần được đặt ống thông tiểu, thời gian nằm viện lâu hơn, nguy cơ phát triển nhiễm trùng, biến chứng hậu phẫu cao hơn so với tất cả các phương thức lấy sỏi khác, nên ít được sử dụng, thường mổ mở qua xương mu để loại bỏ sỏi bàng quang sẽ là phương án điều trị cuối cùng.
Tán sỏi nội soi ngược dòng (RIRS) là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu sử dụng ống soi niệu quản linh hoạt để điều trị sỏi thận và các tình trạng khác ở đường tiết niệu. Bác sĩ sẽ tiến hành đưa ống nội soi và dụng cụ tán sỏi vào bàng quang, tiếp cận sỏi qua đường niệu quản. Tia laser sẽ được sử dụng để phá hủy sỏi thành các mảnh nhỏ, các viên sỏi lớn hơn được đưa ra ngoài khi bác sĩ rút dụng cụ nội soi, các mảnh vụn nhỏ sẽ được đào thải theo dòng nước tiểu.
Sỏi bàng quang thường do các bệnh tiềm ẩn gây ra, nên rất khó ngăn ngừa. Tuy nhiên, có thể giảm nguy cơ mắc sỏi bàng quang hoặc tái phát sỏi bằng cách:
Như vậy, sỏi bàng quang có thể điều trị bằng thuốc tuy nhiên, việc sỏi bàng quang uống thuốc gì cho mau khỏi còn tùy thuộc vào tình trạng sỏi, độ lớn, thành phần sỏi,… bác sĩ sẽ có cân nhắc điều trị phù hợp.
Điều trị sỏi bàng quang tại khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Tiết niệu, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7. Tại đây, người bệnh sẽ được các bác sĩ là những chuyên gia hàng chục năm kinh nghiệm thực tiễn về điều trị sỏi tiết niệu, chẩn đoán chuyên sâu, toàn diện giúp bác sĩ đánh giá đúng tình trạng sỏi và có phác đồ điều trị phù hợp, hiệu quả cho từng trường hợp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những thông tin bài viết vừa chia sẻ đã giúp giải đáp thắc mắc về việc sỏi bàng quang uống thuốc gì mau khỏi? cũng như những thông tin tham khảo về các loại thuốc và phương pháp khác được sử dụng trong điều trị sỏi bàng quang hiện nay.
