Xơ phổi sau lao có nguy hiểm không? Cách điều trị hiệu quả

Xơ phổi sau lao là những tổn thương di chứng sau khi đã khỏi bệnh lao phổi bao gồm xơ, giãn phế quản, vôi hóa. Những tổn thương này có thể gây ra một số biến chứng thậm chí nguy hiểm như bội nhiễm vi khuẩn, nấm, ho máu, suy hô hấp. Cùng tìm hiểu các phương pháp điều trị và những lưu ý để cải thiện tình trạng xơ phổi sau bệnh lao qua bài viết.

Xơ phổi sau lao gì?

Xơ phổi sau lao là tình trạng mô phổi bị tổn thương và thay thế bởi mô xơ sau khi điều trị khỏi bệnh lao phổi. Đây là một dạng xơ hóa phổi thứ phát, thường xảy ra ở những người từng mắc lao phổi nặng hoặc điều trị lao muộn, không đầy đủ. Mặc dù vi khuẩn lao đã bị tiêu diệt, nhưng tổn thương mà nó để lại có thể kéo dài suốt đời.

Lao là một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn lao gây ra và có thể để lại di chứng tổn thương xơ, sẹo ở phổi. Bệnh ảnh hưởng đến mô liên kết trong phổi, phế quản và phế nang (túi khí bên trong phổi).

Những tổn thương xơ phổi sau lao đôi khi dần trở nên tồi tệ hơn theo thời gian. Các mô phổi cứng, không giãn nở tốt như bình thường, khiến việc thở trở nên khó khăn hơn. Xơ phổi sau bệnh lao có thể gây khó thở khi thực hiện các công việc thường ngày mà trước đây bệnh nhân làm không thấy mệt mỏi. (1)

Xơ phổi sau lao có nguy hiểm không?

Những người có tổn thương xơ phổi sau lao có thể dễ bị nhiễm khuẩn ở phổi như viêm phổi, nấm phổi… Một số trường hợp những tổn thương xơ phổi nhiều có thể ảnh hưởng đến chức năng phổi, dẫn đến các triệu chứng hô hấp mạn tính như ho, khó thở, khạc đờm mạn tính. Những tổn thương xơ giãn phế quản sau lao còn có thể ảnh hưởng đến cấu trúc mạch máu trong phổi, có thể dẫn đến tình trạng ho máu thậm chí là ho máu nặng.

Do đó, việc kiểm soát bệnh xơ phổi sau bệnh lao rất quan trọng. Để tình trạng bệnh tiến triển tốt bệnh nhân cần lưu ý một số điều sau:

• Những người bệnh đang được chẩn đoán mắc lao cần được theo dõi và điều trị đầy đủ. Việc điều trị lao đúng, đủ phác đồ là rất quan trọng để có thể giảm tối thiểu những tổn thương di chứng sau lao. Ngoài ra, những người tiếp xúc gần với người bệnh lao cũng cần được khám, sàng lọc bệnh lao để được phát hiện và điều trị kịp thời.
• Chủ động để tránh bị nhiễm bệnh: Chú ý rửa tay và tránh tiếp xúc trực tiếp với bất kỳ ai bị bệnh. Bị xơ phổi sau lao có nghĩa là cơ thể không thể phục hồi dễ dàng sau các bệnh nhiễm trùng nên khi nhiễm thêm bệnh khác sẽ khiến tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn.
• Tái khám định kì: Ngay cả sau khi đã khỏi bệnh lao, người bệnh lao cũng nên được khám sức khỏe định kì theo lời khuyên của bác sĩ để có thể phát hiện sớm những biến chứng có thể gặp.
• Tiêm vắc-xin thường xuyên: Sẹo phổi hình thành do xơ phổi sau bệnh lao khiến cơ thể khó chống lại nhiễm trùng hơn. Bệnh nhân cần tiêm vắc-xin phòng ngừa viêm phổi và cúm để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.
• Thực hành thói quen lành mạnh: Duy trì hoạt động thể lực phù hợp và lựa chọn thực phẩm thông minh. Nghỉ ngơi nhiều và bỏ hút thuốc cũng như tiếp xúc với khói thuốc là rất quan trọng. Giữ gìn môi trường sống trong lành, thông thoáng.

Biến chứng xơ phổi sau lao

Dưới đây là các biến chứng phổ biến và nghiêm trọng của tình trạng này:

1. Giảm nồng độ oxy trong máu

Giảm nồng độ oxy máu là khi nồng độ oxy trong máu thấp hơn bình thường. Nếu nồng độ oxy trong máu quá thấp, cơ thể sẽ không thể hoạt động bình thường. Tình trạng giảm nồng độ oxy trong máu sẽ gây ra các triệu chứng như đau đầu, khó thở, nhịp tim nhanh và da xanh xao…

2. Tăng áp động mạch phổi

Tăng áp động mạch phổi gây ảnh hưởng đến các động mạch trong phổi. Các động mạch cứng và dày có thể làm chậm hoặc chặn dòng máu chảy qua phổi. Điều này làm tăng áp lực bên trong các động mạch phổi và buồng tim bên phải dưới, được gọi là tâm thất phải. Tăng áp động mạch phổi có thể gây nên tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, khó thở, đau tức ngực, tim đập nhanh, ngất xỉu… thậm chí có thể đe dọa tính mạng nếu tình trạng bệnh trở nên tồi tệ.

3. Suy tim phải

Tình trạng nghiêm trọng này xảy ra khi buồng tim phải của bệnh nhân phải bơm mạnh hơn bình thường để đưa máu qua các động mạch phổi bị tắc một phần. Suy tim phải sẽ khiến bệnh nhân phải đối mặt với tình trạng khó thở, đau tức ngực, tim đập nhanh, mất khối lượng cơ…

4. Suy hô hấp

Đây thường là giai đoạn cuối của bệnh phổi mãn tính. Bệnh xảy ra khi nồng độ oxy trong máu giảm xuống mức nguy hiểm. Những trường hợp giảm oxy mạn tính có thể cần thở oxy kéo dài, thở máy không xâm nhập tại nhà.

5. Ho máu

Những tổn thương xơ giãn phế quản sau lao có thể ảnh hưởng đến cấu trúc các mạch máu trong phổi dẫn đến giãn các mạch máu phế quản. Khi các mạch máu này giãn quá mức, có tình trạng nhiễm trùng phổi tái đi tái lại có thể dẫn đến vỡ các mạch máu vào trong phế quản gây ra ho máu. Một số trường hợp có thể dẫn đến ho máu nặng thậm chí có thể ảnh hưởng đến tính mạng. Điều trị ho máu bao gồm điều trị nội khoa, can thiệp nút mạch hoặc phẫu thuật.

6. Nhiễm khuẩn, nhiễm nấm ở phổi

Tổn thương xơ phổi sau lao khiến cho phổi giảm khả năng tự bảo vệ, là điều kiện thuận lợi cho các bệnh nhiễm khuẩn phát triển. Người bệnh có thể dễ bị bội nhiễm vi khuẩn tái đi tái lại. Những tổn thương hang còn lại sau lao còn là môi trường có thể phát triển nấm dẫn đến nhiễm nấm trong phổi, cũng là nguy cơ của tình trạng ho máu. Để điều trị có thể cần điều trị kháng sinh, chống nấm hoặc thậm chí phẫu thuật để cắt bỏ các khối u nấm trong phổi.

Xơ phổi sau lao có chữa được không?

Không. Một khi những tổn thương và sẹo phổi đã hình thành thì không thể phục hồi lại được. Điều này cũng có nghĩa là không có phương pháp nào có thể điều trị khỏi bệnh xơ phổi sau lao. Khi này, bệnh nhân chỉ có thể thực hiện các biện pháp điều trị và ngăn ngừa không để tình trạng bệnh tiến triển xấu gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Cách điều trị xơ phổi sau lao

Sẹo phổi và tình trạng dày lên do xơ phổi sau bệnh lao không thể phục hồi. Hiện tại, chưa có phương pháp điều trị hiệu quả nào trong việc ngăn chặn bệnh trở nên tồi tệ hơn theo thời gian. Các phương pháp điều trị chỉ có thể cải thiện các triệu chứng trong một thời gian và làm chậm tốc độ bệnh trở nên tồi tệ hơn. Một số phương pháp có thể sử dụng điều trị xơ phổi sau bệnh lao bao gồm: (2)

1. Dự phòng các biến chứng

Như đã nêu ở trên, quan trọng nhất đối với người bị xơ phổi sau lao, điều quan trọng là dự phòng các biến chứng của bệnh bao gồm:

• Điều trị bệnh lao đúng và đủ.
• Tiêm vaxin.
• Tái khám định kì.
• Duy trì lối sống lành mạnh.
• Không hút thuốc, tránh tiếp xúc với khói thuốc.

2. Điều trị các biến chứng

Khi đã xảy ra các hậu quả của bệnh, người bệnh cần được điều trị phù hợp:

• Ho máu: điều trị nội khoa bằng thuốc, can thiệp nút mạch, phẫu thuật.
• Nhiễm khuẩn: điều trị kháng sinh.
• Nhiễm nấm: điều trị thuốc chống nấm, phẫu thuật.
• Suy hô hấp mạn tính: thở oxy, thở máy…

Cách chăm sóc bệnh nhân xơ phổi sau lao

Cách chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân xơ phổi sau lao là tích cực tham gia vào quá trình điều trị và giữ gìn sức khỏe tốt nhất có thể bằng cách:

• Bỏ thuốc lá: Khói thuốc lá có thể gây hại cho phổi vì vậy bệnh nhân xơ phổi sau bệnh lao cần không hút thuốc và tránh tiếp xúc với khói thuốc dưới mọi hình thức.
• Tránh những tác nhân có thể gây kích ứng phổi: Các chất gây ô nhiễm như khói từ nhiên liệu sưởi ấm hoặc hóa chất, bụi hoặc khí thải xe hơi… có thể gây kích ứng phổi.
• Ăn uống đầy đủ dưỡng chất: Những bệnh nhân xơ phổi sau lao có thể sụt cân vì chán ăn và vì cần thêm năng lượng để thở. Do đó, việc xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh chứa đầy đủ dưỡng chất, calo là điều rất quan trọng đối với bệnh nhân xơ phổi. Cần chia nhỏ, ăn nhiều bữa hơn trong ngày và tham khảo thêm ý kiến của các chuyên gia dinh dưỡng.
• Tập thể dục nhẹ nhàng: Tập thể dục thường xuyên, tham gia vào các hoạt động như chạy bộ, đạp xe, cầu lông, yoga… có thể giúp bạn duy trì chức năng phổi và kiểm soát căng thẳng.
• Dành thời gian để nghỉ ngơi: Đảm bảo nghỉ ngơi đủ có thể giúp bệnh nhân có nhiều năng lượng hơn và cải thiện căng thẳng do tình trạng bệnh. Nếu gặp các vấn đề về giấc ngủ, cần trao đổi với bác sĩ đang thực hiện điều trị.
• Tiêm vắc-xin: Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như cảm lạnh và cúm, có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bệnh. Do đó, việc tiêm vắc-xin phòng ngừa bệnh là rất cần thiết và quan trọng.
• Thực hiện theo kế hoạch điều trị bác sĩ đưa ra: Bệnh nhân xơ phổi sau bệnh lao cần điều trị liên tục nên phải tuân theo sự chỉ định từ bác sĩ, điều chỉnh chế độ ăn uống và tập thể dục khi cần thiết, tham gia các buổi phục hồi chức năng phổi…

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến bệnh xơ phổi sau lao hoặc gặp phải các tình trạng bệnh về phổi hay cần tư vấn hẹn lịch thăm khám vui lòng liên hệ đến chuyên khoa Hô hấp, BVĐK Tâm Anh qua phương thức:

Bên trên là những thông tin về những lưu ý và phương pháp điều trị bệnh xơ phổi sau lao. Hy vọng, những nội dung trong bài giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh xơ phổi sau khi bị lao cũng như biết phòng ngừa và khắc phục cho bệnh nhân.