Viêm gan nhiễm độc: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Viêm gan nhiễm độc là tình trạng nguy hiểm, xảy ra sau khi tiếp xúc với các tác nhân độc hại như thuốc, rượu, chất độc… Nếu có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh cần đi khám ngay để được chẩn đoán và can thiệp điều trị, kiểm soát biến chứng, cải thiện tiên lượng bệnh.

Viêm gan nhiễm độc là gì?

Viêm gan nhiễm độc là một dạng viêm gan xảy ra khi gan bị tổn thương cấp tính hoặc mạn tính do tiếp xúc với các chất độc hại như thuốc, hóa chất hoặc rượu, làm cho quá trình giải độc và xử lý bị ảnh hưởng. Tình trạng này làm tổn thương tế bào gan, có thể xuất hiện nhanh chóng trong vòng vài ngày hoặc vài giờ ngay sau khi tiếp xúc với chất độc hoặc tiến triển dần dần trong vài tháng tùy thuộc vào mức độ và thời gian tiếp xúc. Viêm gan nhiễm độc không được can thiệp điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng sức khỏe nguy hiểm.

Nguyên nhân gây viêm gan nhiễm độc

Viêm gan nhiễm độc có thể xảy ra do các nguyên nhân sau đây:

1. Thuốc

Sử dụng thuốc không đúng cách là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm gan nhiễm độc. Các loại thuốc kê đơn hoặc không kê đơn đều có thể gây viêm gan, đặc biệt là khi sử dụng liều lượng lớn hoặc trong thời gian dài.

Một số thuốc phổ biến liên quan đến viêm gan nhiễm độc bao gồm acetaminophen, kháng sinh (như isoniazid), statin (thuốc giảm cholesterol), ibuprofen, ketoconazol. Các loại thảo mộc và phương pháp điều trị thay thế cũng có thể chứa các chất có thể gây hại cho gan. Do đó, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất cứ loại thuốc tây hay đông y nào. (1)

2. Hóa chất và chất độc

Tiếp xúc với hóa chất, chất độc hại trong môi trường cũng có thể là nguyên nhân gây viêm gan nhiễm độc. Những hóa chất này bao gồm dung môi, thuốc trừ sâu, sản phẩm tẩy rửa và các độc tố công nghiệp. Người lao động trong các ngành công nghiệp như xây dựng, sản xuất, nông nghiệp thường có nguy cơ cao hơn do tiếp xúc thường xuyên với các chất này.

Ngoài ra, độc tố carbon tetrachloride có trong một số chất tẩy rửa và chất chữa cháy cũng liên quan đến nhiều trường hợp tổn thương gan nghiêm trọng. Trong sinh hoạt hàng ngày, các sản phẩm tẩy rửa gia dụng cũng có thể gây tổn thương gan nếu sử dụng không đúng cách hoặc với nồng độ cao.

3. Rượu bia

Thói quen uống rượu bia tiềm ẩn nguy cơ gây viêm gan nhiễm độc. Gan xử lý lượng rượu cơ thể đã tiêu thụ, nếu vượt quá mức khuyến cáo, quá trình này sẽ quá tải, làm cho gan không thể xử lý kịp thời, dẫn đến viêm, chết tế bào gan. Tổn thương này có nguy cơ tiến triển thành xơ gan, cuối cùng là suy gan nếu tiếp tục uống rượu và không điều trị sớm. Tình trạng này có thể tiến triển nhanh hoặc chậm tùy thuộc vào từng trường hợp.

4. Các yếu tố khác

Các yếu tố khác có thể góp phần gây viêm gan nhiễm độc bao gồm: các độc tố trong chế độ ăn hàng ngày, tiếp xúc với thực phẩm ô nhiễm, nhiễm trùng virus làm gan dễ tổn thương hơn. Ngoài ra, một số loại nấm độc chứa độc tố mạnh cũng có thể dẫn đến suy gan cấp.

Triệu chứng viêm gan nhiễm độc

Triệu chứng của viêm gan nhiễm độc có thể tiến triển từ nhẹ đến nghiêm trọng, diễn tiến chậm hoặc nhanh chóng, tùy thuộc vào mức độ tổn thương gan, cụ thể như sau:

1. Triệu chứng lâm sàng

Các triệu chứng lâm sàng điển hình của viêm gan nhiễm độc bao gồm:

• Mệt mỏi: Đây là một trong những dấu hiệu đầu tiên, khi gan bị quá tải và không thể giải độc hiệu quả.
• Vàng da: Da và mắt bị vàng do gan không thể xử lý bilirubin đúng cách, dẫn đến việc tích tụ bilirubin trong máu.
• Buồn nôn và nôn: Gan tổn thương gây ảnh hưởng đến hoạt động tiêu hóa, dẫn đến xuất hiện triệu chứng buồn nôn, nôn mửa gây khó chịu.
• Đau bụng: Gan bị sưng hoặc viêm có thể gây đau hoặc khó chịu ở vùng bụng phía trên bên phải, đặc biệt là sau khi ăn.
• Nước tiểu sẫm màu: Nước tiểu sẫm màu do bilirubin tích tụ.
• Phát ban: Một số người mắc viêm gan do nhiễm độc có thể xuất hiện phát ban trên da do phản ứng viêm của cơ thể trước tổn thương gan. Phát ban có thể có dạng mẩn đỏ, nổi mề đay hoặc các đốm nhỏ gây ngứa.
• Ngứa: Ngứa da (pruritus) xảy ra khi muối mật tích tụ trong máu do chức năng gan bị suy giảm, dẫn đến kích ứng da.
• Chán ăn: Rối loạn chức năng gan có thể gây ra buồn nôn, nôn mửa và mất cảm giác thèm ăn, khiến người bệnh khó tiêu thụ thức ăn, dẫn đến sụt cân ngoài ý muốn. (2)

2. Triệu chứng nặng

Nếu viêm gan nhiễm độc tiến triển nặng, người bệnh có thể nhận thấy các triệu chứng nghiêm trọng(suy gan) sau đây:

• Chảy máu và bầm tím: Gan không thể sản xuất các yếu tố đông máu, dẫn đến tình trạng dễ chảy máu, bầm tím, đặc biệt là máu mũi và máu từ các vết cắt nhỏ.
• Báng bụng: Tích tụ dịch trong bụng gây sưng và có thể liên quan đến suy gan nghiêm trọng.
• Hôn mê: Trong trường hợp suy gan nghiêm trọng, người bệnh có thể rơi vào trạng thái hôn mê do tích tụ độc tố trong máu.

Chẩn đoán viêm gan nhiễm độc

Để chẩn đoán viêm gan nhiễm độc, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện nhiều xét nghiệm đánh

1. Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra lâm sàng để xác định các dấu hiệu tổn thương gan như: gan to, vàng da, đau bụng phía trên bên phải… Người bệnh cũng cần chia sẻ với bác sĩ về việc có hay không sử dụng thuốc hoặc tiếp xúc với hóa chất gần đây. Điều này giúp bác sĩ có thêm dữ liệu để đưa ra các chẩn đoán.

2. Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu là phương pháp quan trọng trong chẩn đoán viêm gan nhiễm độc. Kết quả chỉ số enzym gan AST (aspartate aminotransferase) và ALT (alanine aminotransferase) sẽ tăng lên khi gan bị viêm. Ngoài ra, Bilirubin, LDH, GGT, Albumin, AP, NH3, Ure, Glucose… là những xét nghiệm cần làm thêm.

3. Chẩn đoán hình ảnh

Bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các xét nghiệm hình ảnh như siêu âm, CT hoặc MRI để quan sát, phát hiện các tình trạng tổn thương gan như viêm gan, sẹo, dấu hiệu tiến triển thành suy gan…

4. Sinh thiết gan

Trong một số trường hợp, sinh thiết gan có thể được chỉ định thực hiện. Thông qua mẫu mô gan thu thập được, bác sĩ sẽ đánh giá được mức độ viêm, tổn thương, cũng như đánh giá các tình trạng bệnh lý khác đang hiện diện.

Viêm gan nhiễm độc có nguy hiểm không?

Viêm gan nhiễm độc là tình trạng nguy hiểm cần được can thiệp điều trị sớm. Tổn thương nghiêm trọng có thể diễn tiến thành xơ gan hoặc suy gan. Trong những trường hợp này, người bệnh cần được điều trị bằng các phương pháp chuyên sâu hoặc ghép gan.

Điều trị viêm gan nhiễm độc

Điều trị viêm gan nhiễm độc tập trung vào việc loại bỏ chất độc gây viêm gan. Các phương pháp cụ thể bao gồm:

• Ngưng tiếp xúc với chất độc: Người bệnh cần ngưng tiếp xúc với các tác nhân độc hại, có thể là rượu, hóa chất, thuốc… Các trường hợp nghiêm trọng phải cấp cứu nhanh chóng.
• Chăm sóc hỗ trợ: Bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các biện pháp hỗ trợ như truyền dịch qua tĩnh mạch, uống thuốc để kiểm soát triệu chứng buồn nôn, nôn mửa, kết hợp theo dõi chặt chẽ chức năng gan.
• Corticosteroids: Trong những trường hợp viêm nghiêm trọng, bác sĩ có thể kê đơn corticosteroids để giảm viêm gan.
• Ghép Gan: Trong những trường hợp nghiêm trọng, khi gan bị tổn thương không thể phục hồi, ghép gan có thể là lựa chọn điều trị cần thiết.

Phòng ngừa viêm gan nhiễm độc

Dưới đây là các biện pháp hữu ích giúp chủ động phòng ngừa tình trạng viêm gan nhiễm độc một cách hiệu quả:

1. Hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại

• Hạn chế tiếp xúc với các chất độc hại bằng cách đeo thiết bị bảo hộ, như găng tay, khẩu trang, đặc biệt là khi làm việc trong môi trường có nguy cơ tiếp xúc với hóa chất.
• Đảm bảo không gian sử dụng hóa chất được thông gió tốt để giảm nguy cơ hít phải.
• Bảo quản và xử lý hóa chất đúng cách để tránh

2. Chế độ sinh hoạt lành mạnh

• Xây dựng chế độ ăn uống cân bằng, ưu tiên các loại trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc để hỗ trợ sức khỏe gan.
• Tập thể dục thể thao đều đặn, thường xuyên để duy trì cân nặng hợp lý và giảm mỡ gan.
• Hạn chế hoặc bỏ hoàn toàn thói quen uống rượu bia

3. Sử dụng thuốc an toàn

• Uống thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ
• Không tự ý sử dụng thuốc không kê đơn hoặc thực phẩm bổ sung khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ về tất cả các loại thuốc đang sử dụng để tránh xảy ra tương tác ngoài ý muốn.

Thắc mắc thường gặp

Dưới đây là phần giải đáp một số thắc mắc thường gặp liên quan đến viêm gan nhiễm độc:

1. Viêm gan nhiễm độc khác gì so với viêm gan do virus?

• Nguyên nhân: Viêm gan nhiễm độc là do tiếp xúc với các chất độc hại, như thuốc, rượu hoặc hóa chất, trong khi viêm gan do virus là do nhiễm virus viêm gan (A, B, C, D hoặc E).
• Lây truyền: Viêm gan do virus có thể lây từ người sang người, trong khi viêm gan nhiễm độc không lây.

2. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám bác sĩ ngay khi nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ viêm gan nhiễm độc như: vàng da, vàng mắt, buồn nôn, nôn mửa, mệt mỏi, đau bụng, nước tiểu sẫm màu, đặc biệt là sau khi tiếp xúc với chất độc. Can thiệp chẩn đoán và điều trị sớm có thể giúp ngăn ngừa tổn thương gan tiến triển và cải thiện tiên lượng.

Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, Quý khách vui lòng liên hệ:

Viêm gan nhiễm độc rất nguy hiểm, cần can thiệp y tế kịp thời để tránh diễn tiến nặng thành biến chứng nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, việc chủ động phòng ngừa ngay từ ban đầu cũng rất quan trọng, giúp hạn chế nguy cơ làm tổn thương tế bào gan.