Men vi sinh là chế phẩm chứa lợi khuẩn giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, ngăn ngừa nguy cơ dị ứng thực phẩm và ức chế vi khuẩn gây hại cho đường ruột. Việc sử dụng nó cần tuân theo chỉ định của bác sĩ để có được những lợi ích này.
Men vi sinh (tên khoa học là Probiotic) là các vi sinh vật sống có lợi cho sức khỏe của con người, giúp cải thiện hệ tiêu hóa, phòng ngừa các rối loạn đường ruột.
Nó tồn tại trong cơ thể con người với chức năng bảo vệ cơ thể, hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra tốt hơn. Là những vi khuẩn có lợi, có khả năng chống lại, hoặc kìm hãm tác động xấu của vi khuẩn gây hại xâm nhập vào cơ thể. Do đó, Probiotic còn giúp tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể. Nó còn có nhiều trong sữa chua, trà kombucha, những thực phẩm lên men…; phô mai kefir, súp miso, kimchi… các chế phẩm Probiotic dạng lỏng, viên nang hoặc viên nén.
Tuy nhiên, không phải đối tượng nào cũng có thể sử dụng men vi sinh. Cơ quan quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ FDA đã cảnh báo những trường hợp trẻ sơ sinh, sinh non bị nhiễm trùng nặng hoặc tử vong khi tự ý dùng. Do đó, để nó phát huy tác dụng tốt nhất, người dùng cần tuân theo chỉ định của bác sĩ về liều lượng phù hợp.
Cơ thể con người vốn đã có sẵn lượng lợi khuẩn nhất định. Việc bổ sung men vi sinh từ bên ngoài giúp số lượng lợi khuẩn tăng trưởng nhiều hơn. Qua đó tăng khả năng chống lại các yếu tố nhiễm trùng, tăng cường sức khỏe hệ miễn dịch và bảo vệ cơ thể khỏi tác động của vi khuẩn gây hại xâm nhập vào cơ thể.
Lượng lợi khuẩn vừa đủ giúp cải thiện và duy trì sức khỏe hệ tiêu hóa. Qua đó, giúp các cơ quan tại bộ phận này hoạt động trơn chu hơn, bao gồm ruột non. Bổ sung Probiotic hợp lý sẽ tối ưu hóa khả năng hấp thu dưỡng chất tại ruột non và hệ tiêu hóa.
Cùng với khả năng chống lại tác động của vi khuẩn gây hại xâm nhập, nó còn giúp hạn chế các chứng rối loạn đường ruột hoặc giảm thiểu mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng lâm sàng. (1)
Tiêu chảy là một trong những tác dụng phụ thường gặp của thuốc kháng sinh, xảy ra do sự mất cân bằng vi khuẩn gây hại và lợi khuẩn trong cơ thể. Men vi sinh có các chủng lợi khuẩn như Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus casei, nấm men Saccharomyces boulardii… đều có khả năng làm giảm nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh tiêu chảy do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm dùng thuốc kháng sinh.
Những chủng phổ biến của men vi sinh là Bifidobacteria và Lactobacillus có thể làm thuyên giảm các biểu hiện của hội chứng ruột kích thích và viêm loét đại tràng mức độ nhẹ. Còn hỗ trợ cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa, giảm thiểu mức độ dị ứng thức ăn hay không dung nạp thực phẩm.
Lợi ích của men vi sinh giúp cải thiện sức khỏe tinh thần được kết luận sau nhiều nghiên cứu trên cả động vật và con người. Kết quả cho thấy, bổ sung chủng Bifidobacteria và Lactobacillus trong khoảng 2 tháng sẽ giúp giảm nhẹ các triệu chứng lâm sàng của chứng lo âu, trầm cảm, khả năng ghi nhớ…
Người có sức khỏe tâm thần yếu, mắc các chứng rối loạn tâm thần được khuyến cáo tiêu thụ 100 gr sữa chua hoặc chế phẩm men vi sinh hàng ngày có thể hỗ trợ quá trình điều trị bệnh. Tuy nhiên, để có được lợi ích này, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng.
Có thể làm giảm nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của một số bệnh dị ứng như bệnh chàm ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có đủ bằng chứng để khẳng định tác dụng này của men vi sinh.
Đái tháo đường là bệnh lý về rối loạn chuyển hóa, cơ thể không thực hiện tốt việc kiểm soát đường huyết và kiểm soát insulin. Với người đái tháo đường type 2, men vi sinh tác động tích cực đến chỉ số đường huyết, giảm tình trạng kháng insulin, cũng hỗ trợ giảm viêm và ngăn ngừa oxy hóa trong cơ thể.
Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và sự mất cân bằng hệ vi sinh vật trong hệ tiêu hóa có mối liên kết chặt chẽ. Các thử nghiệm lâm sàng cũng cho thấy, người bệnh gan nhiễm mỡ giảm mỡ thừa trong gan khi bổ sung sữa chua trong chế độ dinh dưỡng.
Men vi sinh giúp cân bằng và củng cố hệ vi sinh vật trong cơ thể, qua đó tăng cường hệ miễn dịch của trẻ nhỏ. Hệ tiêu hóa cũng khỏe hơn, hạn chế các vấn đề về đường ruột gây đau bụng hoặc đầy hơi.
Ba mẹ có thể chủ động bổ sung sữa chua, phô mai kefir vào bữa ăn của trẻ. Tuy nhiên, với các dạng chế phẩm Probiotic, ba mẹ cần tư vấn bác sĩ trước khi sử dụng cho trẻ.
Men vi sinh có nhiều loại, tồn tại ở dạng bào tử ngủ đông, có một lớp màng bảo vệ giúp các bào tử chống lại acid tiêu hóa, dễ dàng đi vào đường ruột. Có 3 loại men vi sinh phổ biến bao gồm: (2)
Người khỏe mạnh, không mắc các vấn đề về đường ruột hay đang điều trị thuốc kháng sinh kéo dài không nhất thiết phải bổ sung Probiotic mỗi ngày. Có thể bổ sung qua thực phẩm, kết hợp với chế độ dinh dưỡng cân bằng các nhóm chất để phát huy tối đa công dụng của men vi sinh.
Bổ sung sữa chua, hoặc các thực phẩm lên men lành mạnh vào mỗi bữa ăn giúp đa dạng dinh dưỡng, tăng hiệu quả hấp thụ.
Ai cũng nên bổ sung men vi sinh nhưng cần chú ý lượng phù hợp. Người khỏe mạnh thu nhận Probiotic trong các thực phẩm như sữa chua, trà kombucha, súp miso… để tăng cường sức đề kháng và chức năng của hệ tiêu hóa.
Người đang mắc các bệnh lý đường tiêu hóa, đặc biệt là các bệnh nhiễm trùng gây mất cân bằng hệ vi sinh vật trong cơ thể, bác sĩ có thể bổ sung Probiotic vào phác đồ điều trị để cải thiện các triệu chứng lâm sàng.
Lưu ý: Người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng chế phẩm Probiotic khi chưa có chỉ định của bác sĩ để tránh các tác dụng phụ không mong muốn.
Men vi sinh cần bổ sung khi cơ thể đang mắc các bệnh nhiễm trùng, suy nhược sức khỏe và các tình trạng rối loạn tiêu hóa như dị ứng thức ăn, hội chứng ruột kích thích, chướng bụng đầy hơi… Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ/ dược sĩ trước khi sử dụng.
Không nên uống men vi sinh khi dạ dày đang trống. Nên uống trước khi bữa ăn chính 30 – 60 phút để tránh làm giảm tác dụng. Đặc biệt cẩn trọng khi dùng men vi sinh cho trẻ bị nôn trớ vì sẽ gây ra tình trạng quá tải cho dạ dày.
Với chế phẩm men vi sinh, nên uống trực tiếp, không pha loãng hay đun sôi vì sẽ làm chết các lợi khuẩn bên trong. Probiotic cũng không nên để ra ngoài quá lâu khi chưa uống vì ảnh hưởng đến hiệu quả của nó.
Người bệnh được chỉ định sử dụng men vi sinh trong điều trị cần tuân theo đúng liều lượng và thời gian uống mà bác sĩ đề ra. Đối với người khỏe mạnh, bổ sung Probiotic như một cách nâng cao sức khỏe, có thể dùng bất cứ khi nào.
Cách thức hoạt động của những chủng lợi khuẩn không giống nhau. Nếu sử dụng Probiotic để hỗ trợ tuyên giảm triệu chứng, điều trị bệnh lý, cần hỏi bác sĩ về loại men vi sinh phù hợp với thể trạng.
Ngoài ra, men vi sinh không phải là thuốc được quản lý bởi FDA, chính vì vậy, người dùng cần kiểm tra độ uy tín của các thương hiệu khi mua để đảm bảo an toàn sức khỏe khi sử dụng. (3)
Men vi sinh nếu sử dụng quá nhiều sẽ gây mất cân bằng hệ vi sinh vật trong cơ thể. Nghiêm trọng hơn, người bệnh có thể gặp các biến chứng khi dư thừa Probiotic, bao gồm: dị ứng, nhiễm trùng, phát ban…
Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi bổ sung men vi sinh dạng chế phẩm, hoặc dùng theo chỉ định. Người khỏe mạnh nên bổ sung Probiotic từ đa dạng nguồn thực phẩm và kết hợp với chế độ dinh dưỡng cân bằng, xây dựng các thói quen tốt cho sức khỏe.
Bạn cần đọc kỹ bảng thành phần của các thực phẩm chứa men vi sinh, đồng thời biết được thể trạng của bé cần bổ sung chủng Probiotic nào. Cần lưu ý kiểm tra độ uy tín của thương hiệu thực phẩm, không cho bé dùng các thực phẩm không rõ nguồn gốc sản xuất.
Men vi sinh là nhóm vi khuẩn sống và nấm men đem lại nhiều lợi cho sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe đường ruột. Nó được sản xuất thành chế phẩm sinh học, có trong các thực phẩm lên men, giúp người dùng cân bằng hệ vi sinh vật, phòng tránh các bệnh lý liên quan đến nhiễm trùng, rối loạn đường tiêu hóa.
Để đặt lịch thăm khám và điều trị các bệnh lý đường tiêu hóa với các chuyên gia bác sĩ về Tiêu hóa của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, xin vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Men vi sinh cũng được sử dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh lý về gan, tim mạch, đái tháo đường type 2… Tuy nhiên, lạm dụng hoặc sử dụng sai cách sẽ gây ra những tác dụng phụ không mong muốn. Cần tham vấn với bác sĩ trước khi sử dụng men vi sinh để đạt được lợi ích sức khỏe tối đa.
