Các bệnh ung thư có khối u đặc thường được phân loại giai đoạn theo hệ thống TNM. Vậy ung thư giai đoạn cuối là giai đoạn mấy? Có triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu qua chia sẻ của bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Chí Thanh, Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Ung thư giai đoạn cuối (hay giai đoạn IV) là tình trạng bệnh ung thư đã tiến triển đến mức độ di căn xa (metastasis), các tế bào ung thư đã lan từ khối u nguyên phát đến 1 hoặc nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Nhìn chung, tiên lượng sống của ung thư giai đoạn cuối thường thấp hơn các giai đoạn sớm, mục đích điều trị thường nhằm giảm nhẹ triệu chứng, kéo dài thời gian sống.
Hệ thống TNM đánh giá giai đoạn ung thư dựa trên 3 yếu tố: T (tumor – khối u), N (node – hạch bạch huyết) và M (di căn – metastasis). Nếu người bệnh có di căn xa (M1), người bệnh được xem như ung thư giai đoạn cuối.
Ngoài ra, một số bệnh ung thư không có khối u nên không thể phân chia theo hệ thống TNM (ví dụ ung thư máu), hay không có giai đoạn IV (ví dụ ung thư tinh hoàn chỉ được phân chia thành 3 giai đoạn).
Người bị ung thư giai đoạn cuối thường có những triệu chứng rất rõ ràng, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, tâm lý, chất lượng sống người bệnh. Ví dụ về triệu chứng ung thư giai đoạn cuối của một số bệnh phổ biến như:
Người mắc bệnh K giai đoạn cuối còn có triệu chứng tại cơ quan di căn, ví dụ ung thư vú giai đoạn cuối có thể di căn nhiều cơ quan như:
Ở giai đoạn cuối, người bệnh cũng mắc những triệu chứng toàn thân như sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, sốt…
Thời gian sống của người bệnh ung thư giai đoạn IV (di căn xa) không giống nhau giữa các loại ung thư và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: loại ung thư, vị trí di căn, thể trạng toàn thân, mức độ đáp ứng điều trị… Tỷ lệ sống sau 5 năm thường được dùng như thước đo tiêu chuẩn để đánh giá tiên lượng sống của người bệnh. Dưới đây là tỷ lệ sống sau 5 năm ở giai đoạn cuối của một số bệnh ung thư phổ biến: (1)
Việc xác định chính xác giai đoạn bệnh có vai trò quan trọng trong lựa chọn chiến lược điều trị, tiên lượng và chăm sóc giảm nhẹ. Để xác định ung thư giai đoạn cuối, bác sĩ thường chỉ định 1 hoặc kết hợp nhiều phương tiện chẩn đoán dưới đây:
Những phương pháp điều trị ung thư giai đoạn cuối thường giúp kéo dài thời gian sống, giảm nhẹ triệu chứng và cải thiện chất lượng sống của người bệnh. Việc lựa chọn phương pháp điều trị sẽ được cá thể hóa dựa trên từng loại ung thư, tình trạng di căn, thể trạng người bệnh và mức độ đáp ứng với các liệu pháp trước đó. Dưới đây là các phương pháp điều trị thường được chỉ định:
Ngoài ra, còn một số phương pháp khác như phẫu thuật để kiểm soát biến chứng (tắc ruột, chèn ép thần kinh…), liệu pháp nội tiết dùng trong một số bệnh như ung thư vú, tuyến tiền liệt…
Chăm sóc giảm nhẹ là phương pháp tiếp cận, chăm sóc y tế, nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống của những người bệnh nghiêm trọng (như ung thư) và gia đình. Chăm sóc giảm nhẹ nhấn mạnh vào giảm đau, kiểm soát các triệu chứng khác và căng thẳng do ung thư, đồng thời cải thiện sức khỏe tinh thần và hỗ trợ cảm xúc. Chăm sóc giảm nhẹ thường bắt đầu từ ngay khi người bệnh được chẩn đoán ung thư và tiếp tục song song với điều trị chuyên khoa, nhằm mang lại hiệu quả tối đa trong chữa bệnh. (2)
Xem thêm: Cách chăm sóc người bệnh ung thư giai đoạn cuối người nhà cần biết.
Ung thư giai đoạn 4 được xem như giai đoạn cuối theo hệ thống phân giai đoạn TNM, khi bệnh đã di căn đến một hoặc nhiều cơ quan xa so với vị trí khối u nguyên phát. Ở giai đoạn này, tiên lượng và tỷ lệ sống thường kém hơn so với các giai đoạn sớm, người bệnh có thể gặp nhiều triệu chứng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, nhiều trường hợp vẫn có thể kiểm soát bệnh trong thời gian dài nhờ các phương pháp điều trị hiện đại.
Phù chân ở người bệnh ung thư giai đoạn cuối có thể do:
Cảm giác đau trong ung thư giai đoạn cuối có thể rất đa dạng về mức độ và đặc điểm, phụ thuộc vào các yếu tố như:
Đau ở người bệnh ung thư giai đoạn cuối thường dai dẳng, liên tục, có thể kèm theo các triệu chứng khác như: mệt mỏi, chán ăn, mất ngủ, khó thở. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của chăm sóc giảm nhẹ và điều trị giảm đau đa mô thức, cơn đau có thể được kiểm soát hiệu quả.
Trong hầu hết các trường hợp, ung thư giai đoạn cuối không thể chữa khỏi hoàn toàn. Việc điều trị ở giai đoạn này tập trung vào việc kiểm soát triệu chứng (đau, khó thở, buồn nôn,…), giảm tốc độ tiến triển của bệnh, kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống. Các phương pháp điều trị thường được áp dụng gồm: hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch, điều trị nhắm trúng đích và chăm sóc giảm nhẹ. Tuy nhiên, quyết định điều trị cần dựa trên cá thể hóa theo nguyện vọng và mong muốn của người bệnh.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ khám và điều trị ung thư uy tín tại TP.HCM. Đặc biệt với những loại thuốc thế hệ mới trong liệu pháp nhắm trúng đích, miễn dịch, nội tiết… người bệnh ung thư giai đoạn cuối có thể được điều trị kiểm soát triệu chứng, tăng thời gian sống hiệu quả.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Ung thư giai đoạn cuối thường có tiên lượng không tốt, việc điều trị thường nhằm kéo dài thời gian, cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Do đó, nên tầm soát ung thư định kỳ để phát hiện bệnh từ sớm, giúp việc điều trị ung thư hiệu quả hơn.
