U máu dâu tây là gì? Giải pháp điều trị

U máu dâu tây (Strawberry Hemangiomas) – một loại u mạch máu thường xảy ra ở trẻ sơ sinh, gây lo lắng cho phụ huynh khi lần đầu phát hiện. Mặc dù phần lớn trường hợp có thể tự biến mất theo thời gian, nhưng cũng có trường hợp cần điều trị. Vậy, u máu dâu tây là gì và khi nào cần can thiệp chữa trị?

U máu dâu tây là gì?

U máu dâu tây (Strawberry Hemangiomas) hay bớt dâu tây là một dạng u mạch máu lành tính (không phải ung thư), thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Đây là khối u nhỏ hình thành do sự phát triển bất thường của các mạch máu nằm dưới da. Tên gọi “bớt dâu tây” xuất phát từ đặc điểm bên ngoài của khối u, với màu đỏ tươi, nổi lên trên bề mặt da và trông như một quả dâu tây chín. (1)

Ước tính khoảng 10% trẻ sơ sinh có thể mắc u máu, trong đó bớt dâu tây là dạng phổ biến. Thông thường, khối u không xuất hiện ngay khi trẻ vừa chào đời mà bắt đầu hình thành trong vài tuần đầu sau sinh. Bớt dâu tây có thể phát triển nhanh trong năm đầu tiên, sau đó bước vào giai đoạn thoái triển – nghĩa là tự thu nhỏ và nhạt màu dần theo thời gian.

Đây là loại u máu nông, hình thành ngay bên dưới lớp da trên cùng (biểu bì) và ít khi gây biến chứng. Tuy nhiên, nếu khối u xuất hiện ở những vị trí đặc biệt như gần mắt, miệng hoặc ảnh hưởng đến chức năng cơ thể, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định điều trị sớm.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây bệnh

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra u máu dâu tây vẫn chưa được xác định rõ. Loại u này không phải là hậu quả của hành động hay thói quen nào của người mẹ trong thai kỳ. Những quan niệm sai lầm như ăn uống không đúng cách, căng thẳng hay tác động môi trường gây ra u máu đều không có cơ sở khoa học.

Bớt dâu tây hình thành khi các mạch máu nhỏ và tế bào gần bề mặt da phát triển bất thường, kết tụ lại thành một khối u lành tính. Khối u này không phải ung thư và có thể biến mất theo thời gian.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ bao gồm:

• Giới tính, u máu phổ biến ở bé gái thường gấp 2-3 lần so với bé trai.
• Trẻ nhẹ cân khi sinh (dưới 2,5 kg).
• Sinh nhiều con (sinh đôi, sinh ba hoặc nhiều hơn).
• Sinh non (trước tuần thứ 37 của thai kỳ).
• Chủng tộc da trắng có tỷ lệ mắc cao hơn so với các chủng tộc khác.

Dấu hiệu u máu dâu tây

U máu dâu tây thường dễ nhận biết nhờ vào đặc điểm nổi bật về màu sắc và hình dạng. Các dấu hiệu có thể bao gồm:

• Màu sắc đặc trưng: Thường có màu đỏ tươi giống quả dâu tây, nhưng cũng có thể là màu tím hoặc nâu sẫm, đặc biệt ở trẻ có làn da tối màu.
• Hình dạng và kết cấu: Khối u thường nổi gồ trên da, có cảm giác chắc, dai như cao su khi sờ vào.
• Vị trí xuất hiện: Phổ biến là ở mặt, cổ, nhưng cũng có thể xuất hiện ở lưng, ngực, tay chân hoặc những vị trí ít thấy như bên trong miệng, hậu môn.

Bớt dâu tây phần lớn là lành tính và không gây đau, ngứa. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, chúng có thể dẫn đến biến chứng nếu:

• Hình thành gần mắt: U xuất hiện gần mắt có thể ảnh hưởng đến thị lực, làm tăng nguy cơ nhược thị hoặc tăng nhãn áp.
• Trong miệng hoặc cổ họng: Khối u tại những vị trí này có thể gây cản trở hô hấp, khó nuốt hoặc ảnh hưởng đến việc bú sữa ở trẻ sơ sinh.
• Dễ tổn thương: U máu nằm ở vùng dễ va chạm có nguy cơ bị trầy xước, rách da, lâu lành và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Ảnh hưởng tâm lý: U máu ở vị trí dễ nhìn thấy như mặt có thể khiến trẻ tự ti, lo âu, trầm cảm nếu bị bạn bè trêu chọc.

Khi thấy trẻ có bớt dâu tây, trong mọi trường hợp, phụ huynh nên đưa trẻ đến bác sĩ để được đánh giá và tư vấn điều trị phù hợp. (2)

Bớt dâu tây được chẩn đoán như thế nào?

U máu dâu tây thường được chẩn đoán dựa trên quan sát lâm sàng, tức là qua hình dạng và màu sắc đặc trưng của khối u. Hầu hết các trường hợp u máu xuất hiện trong tháng đầu sau sinh, đôi khi có thể thấy ngay lúc trẻ chào đời. Ban đầu, khối u có thể là một vết đỏ nhỏ hoặc hơi sưng nhẹ trên da, sau đó phát triển nhanh trong vài tháng đầu đời.

Thông thường, bác sĩ có thể xác định bớt dâu tây mà không cần thực hiện xét nghiệm hay chẩn đoán hình ảnh. Khi khối u ngừng phát triển (trước 1 tuổi), nó dần thu nhỏ lại và có thể chuyển sang màu trắng hoặc xám. Đa số trường hợp u máu tự biến mất trước năm 10 tuổi.

Phương pháp điều trị u máu dâu tây

U máu dâu tây ở trẻ em có thể không cần điều trị và thường tự biến mất. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, phụ huynh nên đưa con đi khám tại các bệnh viện uy tín, nhất là khi khối u gây ảnh hưởng đến chức năng cơ thể hoặc thẩm mỹ, bác sĩ có thể chỉ định điều trị. Các trường hợp cần điều trị có thể bao gồm (thông tin mang tính tham khảo):

• U máu ảnh hưởng đến các chức năng quan trọng như thị giác, thính giác, hô hấp hoặc ăn uống.
• U máu phát triển nhanh hoặc quá lớn.
• Ảnh hưởng đến ngoại hình hoặc sự tự tin của trẻ.

Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Thuốc chẹn beta đường uống hoặc bôi ngoài da, giúp làm giảm kích thước khối u.
• Điều trị bằng laser giúp thu nhỏ u máu, làm giảm màu sắc đỏ tươi.
• Phẫu thuật cắt bỏ có thể được bác sĩ cân nhắc thực hiện khi khối u phát triển lớn hoặc gây biến chứng.

Phần lớn bớt dâu tây có thể tự biến mất trước khi trẻ tròn 10 tuổi. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, khi u máu lớn co lại có thể khiến da bị chảy xệ, đổi màu hoặc để lại sẹo. Lúc này, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nhằm loại bỏ phần da thừa.

Tóm lại, u máu dâu tây là một khối u mạch máu lành tính ở trẻ sơ sinh. Nếu phụ huynh lo lắng u máu ảnh hưởng đến chức năng cơ thể hoặc thẩm mỹ…, thì nên đưa trẻ đi khám và có thể cần can thiệp điều trị. Việc theo dõi sát sao và thăm khám định kỳ giúp phát hiện sớm các biến chứng để kịp thời xử lý.