Trong khi nhà nhà tất bật sắm sửa cuối năm, người đang chạy thận cũng hối hả lên kế hoạch lọc máu xuyên Tết để đón năm mới khỏe mạnh, trọn vẹn.

Đầu năm 2025, ông Nam, 85 tuổi, đi khám sức khỏe tại một bệnh viện bất ngờ phát hiện suy thận độ 5, được mổ cầu tay và chạy thận. Sau một thời gian, sợ cảnh chật chội, chờ đợi lâu, ông đăng ký chạy thận tại Đơn vị Nội thận – Lọc máu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7. Từ đó đến nay, ông tuân thủ lời dặn của bác sĩ, ăn uống điều độ và lọc máu định kỳ nên vẫn khỏe mạnh.

Tết năm nay ông vinh dự được trao tặng Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng nên về quê ở Thành phố Vinh để nhận. Trước tết hai tháng, ông đã liên hệ các bệnh viện địa phương và khu vực lân cận đăng ký lọc máu, song tất cả đều không còn chỗ trống bởi máy lọc thận đều ưu tiên cho bệnh nhân chạy tại chỗ.

Trao đổi với BS.CKII Hồ Tấn Thông, Đơn vị Nội thận – Lọc máu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, ông được hỗ trợ kết nối với khoa Nội thận – Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội và đăng ký lọc máu. Do cùng hệ thống, hồ sơ của ông Nam được tiếp nhận và xử lý nhanh chóng. Ông vui mừng gọi điện về quê, đặt xe để sáng sớm mùng 3 Tết ra Hà Nội lọc máu và về trong ngày. Mùng 5 Tết, ông sẽ quay lại TP.HCM và tiếp tục liệu trình định kỳ tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7.

“Nhờ được kết nối điều trị trong Hệ thống Bệnh viện Tâm Anh, tôi vẫn duy trì lịch lọc máu định kỳ, lại có thể đón Tết trọn vẹn bên gia đình”, ông Nam phấn khởi chia sẻ.

Bác sĩ Thông cho biết dù đã lớn tuổi và suy thận giai đoạn cuối kèm tăng huyết áp, tiểu đường, song ông Nam vẫn duy trì được sức khỏe tốt, chỉ số eGFR (độ lọc cầu thận) ổn định trong khoảng 11.4 – 11.7 mL/phút/1.73 m2 (ở người suy thận độ 5, mức ổn định là trên 10).

Hơn 10 năm kinh nghiệm “chạy thận xuyên Tết”, ông Trung, 60 tuổi, ở Đắk Lắk, coi máy lọc máu là “món” thân thuộc, quan trọng không kém bánh chưng, dưa hành ngày Tết.

Năm 2012, ông bị sưng, đau khớp, nghĩ bệnh khớp thông thường nên tự mua thuốc trên mạng và bốc thuốc bắc uống. Ông uống triền miên 4 năm liền đến khi đi khám bàng hoàng nhận kết quả suy thận độ 5. Ông được mổ cầu tay và chạy thận ở bệnh viện địa phương, sau đó duy trì lọc máu 3 buổi/tuần. Tuy cứu được thận nhưng tay chân ông sưng phù, ngứa ngáy khó chịu, người luôn cáu gắt và mệt mỏi. “Có lúc tôi thấy mình như đang cầm cự qua ngày, cố gắng sống vì con cháu”, ông chia sẻ.

Đầu năm 2025, biết Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 có máy chạy thận HDF online nên ông đăng ký, sau đó đều đặn mỗi thứ 4 hàng tuần, ông ngồi xe khách gần 400 km từ Đắk Lắk xuống TP HCM để chạy thận, kết hợp hai buổi ở bệnh viện địa phương vào thứ 2 và thứ 6, tổng 3 buổi mỗi tuần.

BS.CKI Đỗ Thị Hằng, Trưởng Đơn vị Nội thận – Lọc máu, cho biết ông Trung đến khám trong tình trạng tăng huyết áp không kiểm soát, xơ vữa mạch máu, ngứa nhiều, đau mỏi toàn thân, ăn ngủ kém và thể trạng suy kiệt. Kết quả xét nghiệm ghi nhận bệnh nhân thiếu máu nặng với nồng độ hemoglobin giảm sâu, β2-microglobulin tăng cao, phospho máu và PTH đều tăng, kèm theo rối loạn lipid máu.

Bên cạnh đó, chỉ số β2-microglobulin của bệnh nhân tăng rất cao (>20.000 mg/L), gây đau mỏi toàn thân. Phospho máu tăng cao là nguyên nhân dẫn đến ngứa nhiều, xuất hiện các đốm sạm/đồi mồi trên da ở bệnh nhân chạy thận lâu năm. Nguyên nhân chính là do lọc máu thường quy (HD) không loại bỏ hiệu quả các phân tử trung bình – lớn như β2-microglobulin. Khi các chất này tích tụ kéo dài và lắng đọng tại xương, khớp và da, sẽ gây hội chứng amyloidosis do lọc máu (thoái hóa bột), ảnh hưởng nghiêm trọng đến vận động và chất lượng sống của người bệnh.

Bệnh nhân đã chạy thận nhân tạo nhiều năm, tuy nhiên chưa từng được tư vấn đầy đủ và bài bản về chế độ dinh dưỡng phù hợp, các biến chứng có thể gặp trong quá trình lọc máu, phương pháp điều trị tối ưu, cách sử dụng thuốc đúng và đủ, theo dõi sức khỏe trong và sau mỗi lần chạy thận.

Sau hơn hai tháng lọc máu bằng hệ thống HDF Online, ông Trung khỏe hơn, ít mệt, có thể làm việc nhà, đỡ sưng ngứa. Đặc biệt tinh thần tươi trẻ khiến ông ăn ngon, cười nhiều hơn, được khen “trẻ ra”. Vì vậy, dù bác sĩ tư vấn có thể duy trì chạy thận bằng máy thường ở địa phương trong dịp Tết, song ông Trung vẫn quyết thuê xe xuống TP HCM đêm giao thừa để chạy thận vào mùng 1, sau đó về nhà trong ngày.

Bác sĩ Hằng lý giải, máy HDF Online là phương pháp lọc máu tiên tiến, không chỉ nâng cao hiệu quả lọc máu mà còn giúp loại bỏ tốt phosphat và các chất độc có trọng lượng phân tử trung bình – những yếu tố liên quan chặt chẽ đến nguy cơ tim mạch, tình trạng viêm mạn và suy dinh dưỡng ở bệnh nhân chạy thận. Bên cạnh đó, phương pháp này góp phần ổn định huyết động và kiểm soát dịch hiệu quả hơn. Người bệnh điều trị bằng HDF Online thường giảm tình trạng quá tải dịch, hạn chế phì đại thất trái, cải thiện chức năng nội mô động mạch và làm chậm quá trình vôi hóa mạch máu – những biến chứng thường gặp và có ảnh hưởng lâu dài đến tiên lượng.

Nhiều bệnh nhân ghi nhận giảm các biểu hiện khó chịu kéo dài như hội chứng chân không yên, bệnh lý đa dây thần kinh hay ngứa mạn tính, ăn ngon miệng hơn, ít mệt mỏi, giảm viêm, hạn chế toan chuyển hóa và nguy cơ suy dinh dưỡng, từ đó tác động tích cực đến thời gian sống còn của người bệnh suy thận mạn.

Ông Trung và ông Nam là hai trong số những bệnh nhân đang chạy thận định kỳ tại Đơn vị Nội thận – Lọc máu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7. Trung bình mỗi tháng đơn vị tiếp nhận hơn 400 lượt chạy thận, với 11 máy lọc máu chu kỳ (HD) và 3 máy lọc máu thẩm tách siêu lọc trực tuyến (HDF Online). Các ngày lễ, tết, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng vẫn luôn túc trực đồng hành, đảm bảo người bệnh được chạy thận đúng lịch.

Theo thống kê, cả nước hiện có hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính, trong đó 800.000 người cần phải chạy thận lọc máu, chiếm 0,1% dân số. Tuy nhiên, chỉ có 5.500 máy chạy thận phục vụ 33.000 bệnh nhân.

Bác sĩ Hằng khuyến cáo, dù nghỉ Tết, người đang chạy thận tuyệt đối không được tự ý bỏ bất kỳ buổi lọc máu nào. Trường hợp bệnh nhân về quê, hay đi du lịch cách xa TP HCM, bác sĩ Hằng và êkip tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 chuẩn bị hồ sơ liệt kê đầy đủ, chi tiết các thông tin quan trọng của từng người bệnh như cần lưu ý gì khi chạy thận, có truyền đạm, có sử dụng thuốc tạo máu, xét nghiệm viêm gan, HIV… hay không, đặc biệt là thông tin về thông số máy (tốc độ máu, mức rút nước, loại màng lọc) để đơn vị chạy thận nơi khác tiếp nhận nhanh chóng. Người bệnh cần liên hệ với các đơn vị chạy thận ở địa phương để đón tết an toàn, đảm bảo sức khỏe. Đồng thời mang theo sổ chạy thận, kết quả xét nghiệm gần nhất, đơn thuốc đang uống để được hỗ trợ tốt nhất.

Người bệnh cần kiểm soát chỉ số kali, muối và phospho trong thực đơn ngày Tết. Tránh ăn kẹo mứt, các loại hạt, bánh chưng, bánh tét, dưa hành, giò chả, bia rượu, nước ngọt có ga… Đặc biệt uống nước với liều lượng chỉ định, nghỉ ngơi hợp lý, bảo vệ cầu tay, mang thuốc dự phòng.

Nếu có dấu hiệu cân nặng tăng vọt, mệt, ngất xỉu, khó thở khi nằm, nặng mi mắt, chuột rút liên tục, tim đập nhanh hoặc bỏ nhịp… cần nhập viện ngay.

*Tên nhân vật đã được thay đổi.