Lần đầu tiên tại Việt Nam, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM được cấp phép phẫu thuật thay khớp bằng Robot trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ mới CUVIS-Joint, chủ động thực hiện nhiều công đoạn và thao tác với độ chuẩn xác vượt trội, gia tăng hiệu quả, an toàn cho người bệnh và hiệu suất làm việc của bác sĩ.

TS.BS.CKII Lê Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết CUVIS-Joint là hệ thống Robot thế hệ mới nhất chuyên phẫu thuật thay khớp gối và khớp háng chủ động hoàn toàn theo kế hoạch do bác sĩ phê duyệt, được chứng minh hiệu quả và độ an toàn vượt trội, đặc biệt là đảm bảo chất lượng ca mổ khi chuẩn hóa các thông số và thay thế bác sĩ trong những thao tác dễ sai sót và “tốn sức” nhất.

“Tại Hệ thống Bệnh viện Tâm Anh, mỗi năm chúng tôi thực hiện khoảng 1200 ca phẫu thuật thay khớp, với tỷ lệ thành công cao vượt trội. Tuy nhiên, với việc gia tăng nhanh chóng số lượng bệnh nhân có nhu cầu thay khớp, việc tiếp tục nâng cao hiệu quả, ‘công suất phẫu thuật’ khi đưa vào sử dụng Robot thế hệ mới này chính là ‘giấc mơ’ của đội ngũ bác sĩ phẫu thuật”, bác sĩ Tuấn nói.

Robot CUVIS-Joint trực tiếp thực hiện hoặc hỗ trợ bác sĩ trong nhiều công đoạn lên kế hoạch mổ và các thao tác cần có mức độ “siêu chính xác”, nhất là ở những khu vực hiểm hóc mà mắt người, tay người dù có tốt đến đâu cũng rất khó thực hiện tốt hoàn hảo. Robot cũng hơn hẳn con người ở khả năng “siêu chống rung” khi thực hiện các thao tác tinh vi, giảm tối đa nguy cơ biến chứng trong phẫu thuật. Và đặc biệt, robot còn hỗ trợ thay bác sĩ ở các công đoạn như tính toán, cắt xương, đặt khớp vốn rất “tốn sức” và gây căng thẳng cho bác sĩ. Do đó, một bác sĩ giỏi sẽ được “giải phóng sức lao động chân tay”, từ đó có thể tập trung trí tuệ, sức lực vào các vấn đề chuyên môn, đưa ra quyết định và chỉ đạo, giám sát Robot. “Robot giúp bác sĩ giỏi sẽ giỏi hơn, phẫu thuật hiệu quả, an toàn hơn. Người bệnh được phẫu thuật ít xâm lấn nhất, ít đau nhất và nhanh hồi phục hơn”, bác sĩ Tuấn nói.

Robot CUVIS-Joint đã được FDA (Hoa Kỳ) thông qua đưa vào sử dụng tại Mỹ và với việc được đưa vào sử dụng tại Bệnh viện Tâm Anh, Việt Nam là nước thứ 9 sở hữu hệ thống thiết bị phẫu thuật hiện đại này. Robot CUVIS-Joint đã được theo dõi, nghiên cứu và thống kê trong nhiều năm với hàng chục ngàn ca phẫu thuật, trong đó gây chú ý với đánh giá trên 35.000 ca phẫu thuật trên thế giới, tính đến nay chưa ghi nhận bất cứ biến chứng phẫu thuật nghiêm trọng nào, theo thông tin từ Hãng sản xuất CUREXO.

“Robot CUVIS-Joint không mâu thuẫn với các kỹ thuật mổ hiện tại vốn đã rất tân tiến tại Bệnh viện Tâm Anh trong nhiều năm qua, mà càng giúp nâng cao độ chính xác, công suất mổ và hiệu quả vượt trội cho người bệnh, đồng thời hạn chế tối đa biến chứng vì không bị tác động bởi các yếu tố mà con người khó có thể đạt tới sự hoàn hảo như khả năng tính toán các số liệu chính xác đến từng milimet hay lực tay mài xương, đặt khớp không ổn định, Robot khắc phục hoàn toàn các yếu tố này”, bác sĩ Tuấn nói.

Ngay sau khi được Sở Y tế TP.HCM cấp phép sử dụng, Bệnh viện Tâm Anh đã liên tiếp phẫu thuật gần 20 ca thay khớp gối bằng Robot AI này, mang lại hiệu quả vượt trội về mức độ chính xác trong thao tác phẫu thuật, người bệnh giảm đau tối đa và hồi phục nhanh. Hiện lịch mổ với Robot đang tiếp tục tăng lên nhanh chóng.

ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học, Trưởng Khoa Chấn thương Chỉnh hình Tổng quát, Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, Robot CUVIS-Joint giúp bác sĩ lập kế hoạch mổ “đo ni đóng giày” cho từng người bệnh, định vị chính xác kích thước và các mốc giải phẫu cần can thiệp trên khớp tự nhiên của người bệnh. Theo kế hoạch đã được bác sĩ phê duyệt, Robot chủ động cắt xương chuẩn xác từng milimet, hỗ trợ đặt khớp nhân tạo chính xác, tránh tối đa tổn thương mô mềm, mạch máu, thần kinh, tránh biến chứng lỏng khớp, trật khớp, lệch trục chi. Người bệnh ít đau, xuất viện sớm hơn, khôi phục trục chi tối ưu, cải thiện biên độ vận động như duỗi – gập khớp tự nhiên, ít cảm nhận có sự hiện diện của khớp nhân tạo.

“Thách thức lớn nhất của các ca phẫu thuật thay khớp là làm thế nào để khớp nhân tạo lắp vào vừa vặn hoàn hảo nhất với từng người bệnh. Robot giúp bác sĩ đạt được độ chính xác vượt trội và đều đặn trong các ca mổ, tránh những sai lệch chủ quan của con người”, bác sĩ Học nói.

Nếu trước đây, với phẫu thuật thay khớp truyền thống, việc xác định và cắt xương không chính xác sẽ làm ảnh hưởng tới độ sâu, độ mịn của mặt lát cắt xương, góc cắt xương và góc xoay, tổn thương mô mềm hoặc sai lệch trong thao tác đặt khớp nhân tạo (implant)… Điều này dẫn đến các nguy cơ sau phẫu thuật như trật khớp (trong thay khớp háng) hay lệch trục chi, lỏng gối, đặt khớp sai vị trí hoặc không tương thích hoàn toàn giữa bề mặt xương và khớp nhân tạo (trong thay khớp gối), nguy cơ tái phẫu thuật cao hơn.

Vài năm gần đây, các kỹ thuật thay khớp gối đã có nhiều bước tiến song độ chính xác và kết quả phẫu thuật còn phụ thuộc vào cảm nhận chủ quan của bác sĩ trong cưa xương và cân bằng phần mềm (mô mềm). Điều này trở thành thử thách lớn ở các ca khó như biến dạng trục chi nặng, người bệnh béo phì, chất lượng xương kém hoặc bác sĩ không đảm bảo lực tay cắt xương do tuổi tác. “Trong phẫu thuật thay khớp, một sai lệch nhỏ vài mm cũng có thể khiến người bệnh lỏng khớp, đau kéo dài, dáng đi lệch trục hoặc đối mặt nguy cơ mổ lại sau này”, Bác sĩ Tuấn cho biết.

Trong khi đó, Robot AI CUVIS-Joint sẽ giúp bác sĩ khắc phục tối đa các hạn chế nói trên, chuẩn hóa và nâng cao độ chính xác của phẫu thuật thay khớp vượt xa các kỹ thuật trước.

Đầu tiên, Robot CUVIS-Joint có khả năng phân tích hình ảnh CT khớp, dựng hình 3D cấu trúc khớp nhằm chuẩn xác các thông số về kích thước (như khớp vẹo bao nhiêu độ, kích thước lồi cầu đùi hay mâm chày, góc nghiêng hay xoay bao nhiêu, mất xương bao nhiêu…) và tái tạo hình ảnh giải phẫu chi tiết. Robot giúp chuẩn hóa những thông số này thành các chỉ số khách quan, tránh được sự khác biệt hay độ lệch chủ quan của bác sĩ. Tiếp đến, công nghệ AI của Robot giúp phân tích hình ảnh CT 3D, cho phép mô phỏng ca mổ chi tiết trên không gian ba chiều và cá thể hóa toàn bộ thông số phẫu thuật cho từng bệnh nhân, chọn kích thước, đặt vị trí khớp nhân tạo sao cho hoàn hảo nhất.

Bước vào ca mổ, bác sĩ tiến hành đối chiếu giải phẫu nhằm kiểm tra lần nữa về sự tương thích giữa kế hoạch mổ hoàn hảo đã xác lập với cơ thể thật của bệnh nhân. Bác sĩ tạo ra một bản đồ như GPS để Robot định vị chính xác từng milimet những điểm quan trọng trên bề mặt xương, tính toán độ căng thực tế của dây chằng, các mô mềm xung quanh… Hệ thống sẽ lập tức tinh chỉnh lại kế hoạch cắt xương, điều chỉnh đường cắt trên xương đùi và xương chày. Đây là sự kết hợp tuyệt vời giữa kế hoạch đã vạch ra và thực tế từ cơ thể bệnh nhân để đạt được sự cân bằng hoàn hảo. Sau khi thống nhất tất cả các thông số, phẫu thuật viên sẽ đặt lệnh cho Robot thực hiện quá trình cắt xương theo kế hoạch.

Khác với các hệ thống robot bán chủ động hay navigation trước đây chỉ đóng vai trò định hướng, Robot CUVIS-Joint trực tiếp thực hiện các lát cắt xương bằng cánh tay robot 6 trục theo đúng kế hoạch đã được tinh chỉnh. Khi tiến hành cắt xương, Robot thực hiện các lát cắt với độ chính xác đến từng mm, một sự chính xác mà tay người khó lòng đạt được, tránh các nguy cơ do bác sĩ run tay, yếu tay, cắt xương quá mức và tạo bề mặt cắt mịn, ngay cả trong phẫu trường hẹp. “Đây là yếu tố then chốt vì các lát cắt chính xác rất quan trọng đến vị trí đặt khớp và chức năng sau mổ”, ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học, Trưởng Khoa Chấn thương Chỉnh hình Tổng quát, Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho biết.

Trong quá trình phẫu thuật, hệ thống camera định vị quang học theo thời gian thực của Robot giúp giảm tối đa tổn thương mô mềm cho người bệnh. Robot sẽ ngừng hoạt động ngay lập tức khi xảy ra rung lắc (do va chạm…) hoặc lưỡi mài vượt ra khỏi ranh giới xương đã xác lập, tránh nguy cơ tổn thương mạch máu, thần kinh, dây chằng, mô mềm.

ThS.BSNT.CKI Trương Hữu Bảo, Trưởng Chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 (nay là phường Tân Hưng), cho biết Robot CUVIS-Joint có khả năng dự đoán chính xác kích thước khớp nhân tạo cho từng trường hợp người bệnh, với độ chính xác lên đến 100% đối với xương chày và 98,9% đối với xương đùi, giúp giảm nguy cơ sai lệch kích thước và tăng độ phù hợp của khớp sau mổ. Sai lệch kích thước là nguyên nhân thường gặp dẫn đến đau và giảm tuổi thọ khớp.

Robot còn tích hợp kỹ thuật thay khớp gối theo trục động học (Kinematic Alignment TKA), tái lập khớp gần với giải phẫu tự nhiên của từng người bệnh, giúp giảm đau rõ rệt, giảm nhu cầu dùng thuốc giảm đau sớm và phục hồi nhanh hơn. Đặc biệt, khả năng căn chỉnh trục chi chính xác giúp cải thiện dáng đi, phục hồi tối ưu tầm vận động và các thang điểm chức năng, giảm nguy cơ phẫu thuật lại trong tương lai.

Một điểm đáng chú ý khác của CUVIS-Joint là sở hữu nền tảng mở (Open Platform), cho phép tương thích với hàng chục loại khớp nhân tạo cao cấp từ các quốc gia khác nhau như Mỹ, Hàn Quốc, Pháp, Đức, Nhật, Ý, Ấn Độ… và có thể mở rộng hơn. Bác sĩ không bị phụ thuộc vào một hãng khớp nhân tạo cố định, từ đó có thể lựa chọn cấu trúc, kích thước và vật liệu khớp phù hợp nhất với giải phẫu, bệnh lý và điều kiện kinh tế của từng người bệnh, tiết kiệm chi phí.

Trung bình một ca phẫu thuật thay khớp bằng Robot kéo dài 60-90 phút. Hiện Bệnh viện Tâm Anh ứng dụng Robot phẫu thuật thay khớp rộng rãi, hiệu quả với cả những trường hợp khó như người bệnh béo phì nặng (phẫu trường khó quan sát) hoặc bệnh nhân có biến dạng trục chi phức tạp như đầu gối vẹo nặng, thoái hóa khớp nặng, viêm dính khớp, hoại tử xương, biến dạng khớp, không còn các mốc giải phẫu rõ ràng.

Như trường hợp bà Hà, 74 tuổi, là ca thay khớp đầu tiên bằng Robot AI CUVIS-Joint tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Bà Hà bị đau nhức khớp gối cả 2 chân hơn 20 năm, đi lại vô cùng khó khăn, điều trị tiêm khớp, tập vật lý trị liệu, đắp thảo dược nhưng bệnh ngày càng nghiêm trọng. Kết quả chụp X-quang tại Bệnh viện Tâm Anh cho thấy bà Hà bị thoái hóa khớp độ 4, lớp sụn gần như không còn, hai đầu xương va chạm vào nhau gây biến dạng khớp gối, trục chi vẹo trong hơn 10 độ. Bà được chỉ định thay khớp gối bằng Robot thế hệ mới CUVIS-Joint.

Ngày đầu tiên sau mổ, bà Hà thẳng chân ra được, giảm đau đáng kể, tự thực hiện các sinh hoạt cá nhân. Chỉ 3 ngày sau phẫu thuật, bà Hà dự định kế hoạch thay khớp gối ở chân còn lại trong thời gian sắp tới.