Chỉ sau nửa tháng xuất hiện triệu chứng da nhợt nhạt, mệt mỏi, mất ngủ, chị Liên, 46 tuổi, Tây Ninh ngỡ ngàng phát hiện mắc ung thư não.

“Khối u ác tính lớn lên âm thầm, chỉ khi bằng quả trứng gà mới gây ra các dấu hiệu đầu tiên, nhưng cũng rất mơ hồ”, BS.CKII Phạm Thị Thanh Tâm, Trưởng đơn vị Nội Tổng quát, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ) nói.

Chị Liên cho biết cơ thể gần như không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nên chị nghĩ biểu hiện mệt mỏi, mất ngủ do đang trong giai đoạn mãn kinh. Sau 2 tuần, chị đi khám sức khỏe tổng quát công nghệ cao tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM cho yên tâm.

Tuy nhiên, các kết quả xét nghiệm máu ban đầu cho thấy nhiều bất thường, trong đó có thiếu máu. Trong khi Hemoglobin (protein vận chuyển oxy trong máu) và Hematocrit (tỉ lệ thể tích hồng cầu trong thể tích máu toàn phần) giảm sâu, chỉ còn 8,2 g/dL và 26,5%, tức giảm hơn một nửa mức thông thường. Kết hợp với dấu hiệu người bệnh nói chuyện lắp bắp, không rõ tiếng, bác sĩ Tâm nghi ngờ có bất thường ở não nên chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) công nghệ cao.

Kết quả cho thấy một khối u kích thước 3x3x4cm nằm sâu trong não phải, chèn ép lên hệ thống não thất, gây lệch đường giữa, xung quanh u phù não lan rộng. Hội chẩn với bác sĩ khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống và chẩn đoán đây là u thần kinh đệm.

Tương tự, một trường hợp khác là anh Duy (43 tuổi) bắt đầu xuất hiện triệu chứng rối loạn tiêu hóa, chán ăn, tiêu chảy, sụt cân, mệt mỏi về chiều từ hơn 5 tháng trước. Anh tới một bệnh viện khác tại TP.HCM khám, làm xét nghiệm máu và siêu âm, được chẩn đoán viêm xung huyết hang môn vị và viêm đại trực tràng. Trong 3 tháng sau đó, dù đã điều chỉnh và thay đổi toa thuốc 3 lần, tình trạng không cải thiện, sụt hơn 10kg còn 57kg.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, khi hỏi kỹ bệnh, bác sĩ Tâm phát hiện anh Duy không bị tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa nếu chỉ ăn cháo trắng, nghi do tổn thương ở tụy. Bác sĩ Tâm giải thích tụy giữ vai trò tiết các men tiêu hoá. Khi chức năng này bị ảnh hưởng, cơ thể gặp khó khăn trong việc tiêu hoá và hấp thu các thành phần phức tạp của thức ăn, nhất là chất béo và đạm, gây tiêu chảy, đầy bụng, rối loạn tiêu hoá. Cháo trắng là dạng thức ăn đơn giản, chủ yếu gồm tinh bột đã được nấu nhừ, ít chất béo, ít đạm và gần như không chứa chất xơ thô. Món này dễ tiêu nên tụy không cần phải làm việc “cật lực” trong khi đang suy yếu.

Người bệnh được siêu âm tụy và chụp CT Scan với hệ thống Somatom Force VB30 (Đức) hơn 100.000 lát cắt, phát hiện thân tụy có khối u 3,5x4x5cm, có nhiều mạch máu tăng sinh xung quanh nuôi u. U to gần bằng tụy đã chèn ép và làm giãn ống tụy, xâm lấn các cơ quan lân cận. Hình ảnh từ CT Scan phổi liều thấp cũng ghi nhận nhiều nốt nhỏ vài mm rải rác hai bên phổi, bụng nhiều dịch tự do, dày thành ruột non và có nang gan, nghi ngờ là các tổn thương thứ phát – tức ung thư tụy di căn ổ bụng và phổi.

Chị Liên, anh Duy được chuyển điều trị chuyên sâu tại Trung tâm Ung bướu, tuy nhiên u thần kinh đệm ác tính và ung thư tụy di căn có tiên lượng khá dè dặt.

“Nhiều người bệnh thường nhầm lẫn hoặc bỏ qua các dấu hiệu sớm của ung thư như rối loạn tiêu hóa, mất ngủ, mệt mỏi, đau đầu… vì tưởng đó là bệnh do tuổi tác hoặc stress, khi có triệu chứng nặng hơn thì bệnh đã nặng nề, điều trị khó khăn, phức tạp và tốn kém hơn”, bác sĩ Tâm nói, thêm rằng tế bào ung thư có khả năng “thích nghi sinh học”, như kích thích hình thành mạch máu mới để nuôi khối u, thay đổi chuyển hóa năng lượng, do đó, né tránh hệ miễn dịch và xâm lấn, di căn. Những biến đổi sinh học âm thầm và tích lũy theo thời gian này khiến ung thư tồn tại trong giai đoạn dài trong cơ thể mà không gây ra các triệu chứng đáng kể.

Theo Globocan 2022, ung thư tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, với hơn 180.000 ca mắc mới và hơn 120.000 ca tử vong mỗi năm, đứng thứ hai trong các nguyên nhân tử vong hàng đầu. Việt Nam hiện xếp vị trí 90/185 quốc gia về tỷ lệ mắc mới. Các loại phổ biến bao gồm ung thư gan, phổi, vú, dạ dày và đại trực tràng. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) dự kiến, đến năm 2040, số ca mắc mới ung thư tại Việt Nam tăng khoảng 59,4%, số ca tử vong do ung thư tăng khoảng 70,3%.

Do đó, bác sĩ Tâm khuyến cáo người dân không chỉ đi khám khi đã đau hoặc đã thấy rõ các bất thường. Nhiều loại ung thư có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ đã được xác định. Việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế thuốc lá và rượu bia, ăn uống cân bằng, tăng cường vận động thể lực, kiểm soát cân nặng, tiêm phòng các bệnh nhiễm trùng liên quan đến ung thư như viêm gan B hay HPV, cùng với khám sức khỏe định kỳ và tầm soát theo độ tuổi giúp can thiệp khi tổn thương còn khu trú, từ đó cải thiện đáng kể hiệu quả điều trị và tiên lượng sống, bác sĩ Tâm nhấn mạnh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi