Mổ lấy thai tác động không nhỏ đến hệ vi sinh đường ruột của trẻ, khi tỷ lệ sinh mổ ngày càng tăng, cần có những giải pháp dinh dưỡng phù hợp giúp trẻ sinh mổ tăng cường đề kháng và phát triển trí não.
Thông tin được chia sẻ tại Hội thảo “Khoa học và chiến lược can thiệp dinh dưỡng cho trẻ sinh mổ” diễn ra ngày 16/2, tại Viện nghiên cứu Tâm Anh (TAMRI). Chương trình do Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và TAMRI phối hợp tổ chức, quy tụ hơn 50 chuyên gia về Sản khoa, Nhi khoa, Sơ sinh, Tiêu hóa, Dinh dưỡng cùng chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận các hậu quả liên quan đến trẻ sinh mổ và các giải pháp dinh dưỡng đầu đời giúp cải thiện sức khỏe ngắn hạn cũng như lâu dài của trẻ.
Tại hội thảo, BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đã trình bày báo cáo “Chiến lược can thiệp dinh dưỡng cho trẻ sinh mổ”. Bác sĩ đã cập nhật thông tin mới nhất về lợi ích nuôi con sữa mẹ, báo động tình hình sinh mổ gia tăng ở Việt Nam và toàn cầu và đưa ra các giải pháp can thiệp dinh dưỡng cho trẻ sinh mổ.
Bác sĩ Mỹ Nhi cho biết, trong sữa mẹ có nồng độ dinh dưỡng cao, các dưỡng chất có hoạt tính sinh học giúp tham gia điều hoà quá trình kích thích: phát triển ruột, trưởng thành hệ miễn dịch, thiết lập hệ sinh thái vi khuẩn.
Năm 2022, Học viện nhi khoa Hoa Kỳ khuyến khích nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ đến 6 tháng tuổi và tiếp tục đến 12 tháng tuổi và duy trì bú mẹ đến 2 tuổi. Hiện chưa có thực phẩm nào có thể thay thế sữa mẹ vì trong sữa mẹ có hệ sinh thái, hệ miễn dịch tại ruột giúp trẻ phát triển tốt nhất. Hơn 200 cấu trúc Oligosaccharide có trong sữa mẹ được xác định có tác động trực tiếp lên các tế bào miễn dịch và ngăn chặn sự xâm nhập của mầm bệnh để giảm nhiễm trùng.
Ngoài ra, trong sữa mẹ có vi khuẩn và hợp chất từ vi khuẩn, hỗ trợ hệ tiêu hóa và miễn dịch khỏe mạnh ngay từ đầu; các axit béo, các cấu trúc quan trọng giúp phát triển não bộ; Nucleotide, vitamin, khoáng chất, vi chất dinh dưỡng cần thiết, chất béo, tế bào miễn dịch, và Protein cần thiết cho sự phát triển và tăng trưởng.
Theo bác sĩ Mỹ Nhi, hệ vi sinh đường ruột của trẻ sơ sinh chịu sự tác động của nhiều yếu tố trong quá trình mang thai và sinh con: sử dụng kháng sinh, tuổi thai, cách sinh và tác động môi trường. Trong đó, cách sinh tác động lên hệ vi sinh và chức năng đường ruột của trẻ. Nếu sinh thường, vi khuẩn có lợi trong âm đạo người mẹ sẽ tiếp xúc với cơ thể bé. Ngược lại, với trường hợp sinh mổ, trẻ chỉ tiếp xúc với vi khuẩn trên da.
Bên cạnh đó, mặc dù việc nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ được khuyến khích, tuy nhiên, các áp lực trong quá trình sinh mổ có thể ảnh hưởng đến việc tiết sữa của mẹ, ví dụ như hậu phẫu kéo dài, nguy cơ mất máu trong lúc mổ, sức khỏe sản phụ lâu hồi phục hơn so với sinh thường… Sản phụ sinh mổ không thể cho con bú trong những giờ đầu sau sinh gây ảnh hưởng đến sự tiết sữa, dẫn tới việc có thể không có sữa cho con bú trong vài ngày đầu sau sinh.
Trẻ sinh mổ tăng tỷ lệ nhiễm trùng, nhất là nhiễm trùng đường hô hấp, trẻ có nguy cơ cao phải nhập viện sớm so với trẻ sinh thường. Quá trình trưởng thành không hoàn thiện của hệ vi sinh đường ruột có thể gây rối loạn trục ruột – não, phổi, da. Do đó, mổ lấy thai làm tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến chuyển hóa.
Dự báo đến năm 2030, tỷ lệ mổ lấy thai toàn cầu tiếp tục tăng cao, bình quân thế giới sẽ vượt mức 40%, các nước châu Á có thể vượt 60%.
“Trước xu hướng mổ lấy thai gia tăng tại Việt Nam và toàn cầu, cần có chiến lược can thiệp ngay để bảo vệ sức khỏe trẻ, chúng ta cần giải pháp hỗ trợ nhằm cải thiện các bất lợi mà trẻ sinh mổ phải đối diện là rất cần thiết”, bác sĩ Mỹ Nhi nhấn mạnh.
Hệ vi sinh đường ruột của trẻ được hình thành ngay sau khi sinh và có nhiều vai trò quan trọng đối với sức khỏe, đặc biệt đối với trẻ sơ sinh. Trong đó, trẻ sinh mổ thường dễ bị loạn khuẩn gây nhiều tác hại đến sức khỏe của trẻ. Tại hội thảo, các chuyên gia đã phân tích, đặt ra bài toán phải có giải pháp phục hồi hệ vi sinh đường ruột cho trẻ sinh mổ.
Theo bác sĩ Mỹ Nhi, hiện thế giới có hai phương pháp: can thiệp không dinh dưỡng và can thiệp dinh dưỡng. Ở phương pháp can thiệp không dinh dưỡng, các nhà khoa học chọn gieo cấy vi khuẩn âm đạo, giúp trẻ sinh mổ tiếp xúc với vi khuẩn như việc sinh nở tự nhiên. Tuy nhiên, cách này chưa được khuyến khích sử dụng hoặc không được ủng hộ vì nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn có hại.
Ở phương pháp can thiệp dinh dưỡng, các nhà khoa học đã sử dụng chế phẩm bổ sung prebiotic ở trẻ nhũ nhi không được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn… Phương pháp bổ sung sớm synbiotic giúp khôi phục sự định cư của vi khuẩn Bifidobacterium ở trẻ sinh mổ. Các nghiên cứu cho thấy synbiotic phục hồi Bifidobacterium trong vòng 3 ngày ở trẻ sinh mổ.
Do đó, các trường hợp không có sữa mẹ, hỗ trợ sữa công thức có thành phần gần giống sữa mẹ là một giải pháp giúp phục hồi hệ vi sinh đường ruột và hỗ trợ trục ruột – miễn dịch – não.
Theo bác sĩ Mỹ Nhi, việc cập nhật thường xuyên các khuyến cáo y khoa trong chăm sóc trẻ sinh mổ, can thiệp dinh dưỡng ngay khi trẻ lọt lòng giúp các bé phát triển tốt, giảm nguy cơ mắc bệnh. Đây là chiến lược cần được sự quan tâm của bác sĩ Sản khoa, Nhi khoa và cộng đồng.
Cũng tại hội thảo, TS Tâm lý Tô Nhi A đã chia sẻ giải pháp “Thấu hiểu tâm lý để làm việc hiệu quả” dành cho nhân viên y tế.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
