5 thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em các bậc cha mẹ nên biết

Đối với cha mẹ có trẻ bị hen phế quản, việc hiểu rõ về các loại thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em sẽ giúp kiểm soát tốt tình trạng bệnh, tránh những biến chứng có thể xảy ra khi điều trị không đúng cách. Hen phế quản là một bệnh lý viêm mạn tính của đường hô hấp, đặc trưng bởi tình trạng tắc nghẽn đường thở có hồi phục và tăng đáp ứng phế quản. Bệnh biểu hiện qua các triệu chứng như ho, khò khè, khó thở và tức ngực, thường xuất hiện theo từng cơn và nặng lên khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích.

Cùng tìm hiểu rõ hơn về các loại thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em và cách sử dụng hiệu quả trong từng trường hợp cụ thể qua bài viết.

Hen phế quản ở trẻ em có chữa khỏi được không?

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi triệt để bệnh hen phế quản. Nhưng hầu hết trẻ em có thể được kiểm soát bệnh hen phế quản bằng các phương pháp điều trị và phòng ngừa phù hợp. Hen phế quản đôi khi có thể khỏi hoặc cải thiện trong những năm thiếu niên, nhưng có thể tái phát sau này.

Hầu hết, trẻ hen phế quản sẽ có cuộc sống bình thường và có thể tham gia tất cả các hoạt động thể chất, mặc dù vẫn có một số trẻ bị hen phế quản nặng có thể gặp các vấn đề, biến chứng dai dẳng khi không được điều trị kịp thời và đúng cách.

Các thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em kiểm soát cơn cấp tính

Cơn hen phế quản cấp tính hình thành khi các triệu chứng của hen phế quản thông thường trở nên tồi tệ hơn. Nếu không được kiểm soát tốt cơn hen phế quản cấp tính có thể chuyển biến nặng, đe dọa đến tính mạng. Một số loại thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em kiểm soát cơn cấp tính bác sĩ thường dùng bao gồm:

1. Thuốc cường beta

Thuốc cường beta là nhóm thuốc cắt cơn hen cho trẻ hoạt động bằng cách kích thích các thụ thể beta-2 trên cơ trơn của đường hô hấp, giúp giãn phế quản và cải thiện luồng không khí. Trong điều trị hen phế quản ở trẻ em, các thuốc này được chia thành hai nhóm chính:

• Thuốc cường beta tác dụng ngắn (SABA – Short-Acting Beta-Agonists) giúp cắt cơn hen cấp tính nhanh chóng. Giãn cơ trơn phế quản ngay lập tức (tác dụng sau 5-10 phút, kéo dài khoảng 4-6 giờ). Thuốc dùng dưới dạng đường uống, khí dung hay xịt định liều.
• Thuốc cường beta tác dụng kéo dài (LABA – Long-Acting Beta-Agonists) giúp phòng ngừa cơn hen về đêm và kéo dài, tác dụng từ 12-24 giờ. Thuốc cường beta tác dụng kéo dài không dùng đơn độc, cần phải kết hợp với corticosteroid dạng hít (ICS) để kiểm soát viêm đường thở.

2. Thuốc kháng cholinergic tác dụng ngắn

Ipratropium là thuốc kháng cholinergic được sử dụng để ngăn ngừa và kiểm soát các triệu chứng liên quan đến co thắt phế quản ở bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) bao gồm hen phế quản và khí phế thũng. Thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em Ipratropium chỉ sử dụng khi được bác sĩ kê đơn với liều lượng cụ thể.

3. Corticosteroid đường uống hoặc tiêm

Corticosteroid đường uống được dùng dưới dạng viên hoặc đôi khi là tiêm tĩnh mạch để điều trị các triệu chứng hen phế quản nghiêm trọng hoặc đợt cấp. Hầu hết, thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em Corticosteroid đường uống chỉ được sử dụng trong thời gian ngắn để cải thiện tình trạng viêm cấp tính đường hô hấp.

4. Magnesi sulfat (tiêm tĩnh mạch)

Magnesi sulfat tiêm tĩnh mạch được sử dụng để kiểm soát, điều trị các cơn hen phế quản cấp tính có thể đe dọa đến tính mạng ở trẻ em. Magie sulfat giúp cải thiện chức năng phổi bằng cách làm giãn cơ phế quản, mở rộng đường thở, cho phép quá trình hít vào thở ra diễn ra dễ dàng hơn.

5. Oxy liệu pháp

Oxy liệu pháp là phương pháp điều trị chính cho bệnh hen phế quản cấp tính nặng hoặc đe dọa tính mạng ở trẻ. Liệu pháp oxy hoạt động bằng cách cung cấp thêm oxy cho phổi khi nồng độ oxy thấp. Mỗi trẻ có thể sẽ cần mỗi mức oxy khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng bệnh.

Các thuốc điều trị dự phòng hen phế quản ở trẻ em

Điều trị dự phòng hen phế quản ở trẻ em tập trung vào việc kiểm soát viêm đường hô hấp và ngăn ngừa các cơn hen cấp. Dưới đây là các nhóm thuốc thường được sử dụng:

1. Corticosteroid dạng hít

Một trong những thuốc dự phòng hen phế quản ở trẻ em thường được sử dụng là Corticosteroid dạng hít (ICS). Corticosteroid dạng hít (ICS) là phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho trẻ em bị hen dai dẳng . Mặc dù điều trị bằng ICS thường được coi là an toàn ở trẻ em, nhưng các tác dụng phụ tiềm ẩn của những loại thuốc này đối với sự phát triển vẫn là vấn đề đáng lo ngại. Do đó, khi sử dụng thuốc Corticosteroid dạng hít cần tuân theo chỉ định của bác sĩ. (1)

2. Thuốc giãn phế quản tác dụng dài

Thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài có tác dụng trong 12-24 giờ. Tuy nhiên, để thuốc này phát huy tác dụng có thể mất đến 30 phút. Chúng bao gồm thuốc chủ vận beta tác dụng kéo dài (LABA) và thuốc đối kháng muscarinic tác dụng kéo dài (LAMA) với các bình xịt chứa sự kết hợp của thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài. Sử dụng thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài thường xuyên giúp giữ cho đường thở của trẻ luôn mở. (2)

3. Thuốc đối kháng thụ thể leukotriene

Thuốc điều biến leukotriene, còn gọi là thuốc đối kháng thụ thể leukotriene hoặc thuốc ức chế tổng hợp leukotriene, là thuốc ngăn chặn tác dụng của leukotriene hoặc ngăn cơ thể sản xuất chúng. Thuốc giúp ngăn ngừa các vấn đề về hô hấp liên quan đến dị ứng, hen phế quản ở trẻ. (3)

4. Một số liệu pháp điều trị khác

Để kiểm soát tình trạng hen phế quản ở trẻ, bác sĩ cũng có thể sử dụng một số liệu pháp khác như:

• Thuốc hít kết hợp: Thuốc này chứa hai loại thuốc là corticosteroid dạng hít và thuốc giãn phế quản, được gọi là thuốc chủ vận beta tác dụng kéo dài (LABA). Thuốc hít kết hợp bao gồm các thuốc kết hợp fluticasone-salmeterol (Advair Diskus), budesonide-formoterol (Symbicort), fluticasone-vilanterol (Breo Ellipta) và mometasone-formoterol (Dulera). Trong một số trường hợp, thuốc chủ vận beta tác dụng kéo dài có liên quan đến các cơn hen suyễn nghiêm trọng.
  Thuốc LABA chỉ nên dùng cho trẻ em khi kết hợp với corticosteroid trong bình xịt kết hợp. Điều này làm giảm nguy cơ lên ​​cơn hen suyễn nghiêm trọng.
• Thuốc sinh học: Các thuốc như omalizumab (Xolair) được sử dụng cho trẻ em từ 6 tuổi trở lên bị hen phế quản dị ứng từ trung bình đến nặng. Thuốc được tiêm dưới da mỗi 2 đến 4 tuần và hoạt động bằng cách thay đổi hệ miễn dịch.

Các dạng bào chế thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em

Để phù hợp với từng lứa tuổi và tình trạng bệnh, thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em được bào chế thành rất nhiều dạng để đáp ứng nhu cầu sử dụng, từ đó việc kiểm soát bệnh hen phế quản ở trẻ cũng dễ dàng hơn. Một số dạng bào chế của thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em bao gồm:

• Thuốc hen phế quản dạng uống thường được sử dụng như: Prednisolone, LTRA (Montelukast).
• Thuốc hen phế quản dạng tiêm hoặc truyền tĩnh mạch thường được sử dụng như:  Magnesi sulfat, methylprednisolone.
• Thuốc hen phế quản dạng bình xịt định liều bột khô thường được sử dụng như: SAMA (Ipratropium bromide), ICS (budesonide), SABA (salbutamol)…
• Thuốc cho trẻ  bị hen phế quản dạng bình hít định liều bột khô thường được sử dụng như: Flixotide Evohaler, Symbicort Rapihaler, Ventolin Inhaler, Seretide Evohaler
• Thuốc hen phế quản bình hít dạng hạt mịn Respimat Soft Mist™ Inhaler, thuốc này thường ít được bác sĩ sử dụng cho trẻ em.

Khi nào nên đưa trẻ bị hen phế quản đến cơ sở y tế?

Nếu trẻ bị hen phế quản, việc kiểm soát tốt tình trạng bệnh có thể giúp hạn chế đến các cơ sở y tế để điều trị. Nhưng cha mẹ cũng cần phân biệt được các tình trạng có thể điều trị ở nhà và tình trạng cần tìm kiếm sự giúp đỡ y tế. Đôi khi, trẻ em bị hen phế quản cần được chăm sóc y tế rất nhanh chóng. Nếu cha mẹ thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây ở trẻ, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức:

• Trẻ liên tục thở khò khè, nhịp thở gấp và khó
• Trẻ khó khăn trong khi nói, không thể nói rõ, nói ngắt quãng… do gặp vấn đề về đường thở
• Trẻ đã sử dụng thuốc giảm nhanh các triệu chứng nhưng không cải thiện hoặc tái phát đợt hen tiếp theo trong thời gian ngắn.
• Trẻ bị tức ngực và cố gắng thở đến mức bụng bị hóp lại khi hít thở.

Ngay cả khi trẻ chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh hen phế quản, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu nhận thấy trẻ có vấn đề về hô hấp. Mặc dù các cơn hen phế quản có mức độ nghiêm trọng khác nhau, các cơn hen phế quản có thể bắt đầu bằng ho, sau đó tiến triển thành thở khò khè và khó thở.

Nếu có thêm những thắc mắc liên quan đến các loại thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em hoặc trẻ gặp phải các vấn đề hô hấp khác cần được hỗ trợ, giúp đỡ có thể liên hệ đến BVĐK Tâm Anh theo phương thức:

Bên trên là thông tin về các loại thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em và thuốc điều trị hen phế quản cấp tính cùng một số lưu ý khi sử dụng thuốc hen phế quản cho trẻ. Hy vọng, qua những nội dung được chia sẻ trong bài có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về cách sử dụng hiệu quả các loại thuốc hen phế quản ở trẻ theo tình trạng cụ thể. Hạn chế tối đa những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra khi bệnh hen phế quản ở trẻ không được kiểm soát tốt.