Omeprazole: Chỉ định và chống chỉ định trong bệnh dạ dày

Là 1 trong những thuốc chủ lực trong điều trị các bệnh tiêu hóa, Omeprazole có tác dụng chính là giảm sản xuất acid dạ dày. Thuộc nhóm ức chế bơm proton (PPI), thuốc hoạt động bằng cách ngăn chặn enzyme cuối cùng tạo ra acid, từ đó giúp kiểm soát hiệu quả các triệu chứng khó chịu.

Omeprazole là thuốc gì?

Omeprazole là thuốc ức chế bơm proton giúp giảm tiết acid dạ dày, thường dùng trong điều trị trào ngược, loét dạ dày – tá tràng và hỗ trợ tiệt trừ H. pylori. Thuốc được sử dụng theo liều chuẩn và theo dõi phù hợp để bảo đảm hiệu quả và an toàn.

Thuốc được sử dụng rộng rãi để điều trị các bệnh liên quan đến acid như trào ngược dạ dày thực quản (GERD), loét dạ dày tá tràng và hội chứng Zollinger-Ellison.

Tên khác	Omeprazol Losec Omez
Tên thương mại (Common Brand Name)	Prilosec Losec Omez Omepral
Tên gọi chung (Common Generic Name)	Omeprazole
Nhóm thuốc (Drug Classes)	Thuốc ức chế bơm proton (Proton Pump Inhibitors – PPIs)
Danh mục (Availability)	Thuốc kê đơn (Prescription Only Medicine)
Dạng bào chế	Viên nang phóng thích chậm (Delayed-Release Capsules) Viên nén phóng thích chậm (Delayed-Release Tablets) Bột pha hỗn dịch uống (Oral Suspension) Dung dịch tiêm tĩnh mạch (Intravenous Solution)
Cách sử dụng	Uống hoặc tiêm tĩnh mạch
MedlinePlus	MedlinePlus
Công thức hóa học	C17​H19​N3​O3​S
Khối lượng phân tử	345,42 g/mol
Danh mục cho thai kỳ	Loại C (Cần thận trọng khi sử dụng, chỉ dùng khi lợi ích vượt trội so với nguy cơ)
ID CAS	73590-58-4 (số nhận dạng cho các hợp chất hóa học)
Mã ATC	A02BC01 (dùng để phân loại thuốc theo hệ thống phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới)

Dược lực học của Omeprazole

Dược lực học của Omeprazole:

• Mục tiêu tác dụng: Omeprazole có mục tiêu tác dụng là enzyme bơm proton (H+/K+ ATPase) nằm trên tế bào thành của dạ dày.
• Cơ chế hoạt động: thuốc hoạt động bằng cách gắn kết và vô hiệu hóa không hồi phục enzyme này. Do bơm proton là bước cuối cùng trong quá trình sản xuất acid, việc ức chế bơm proton sẽ làm giảm đáng kể lượng acid tiết ra trong dạ dày.
• Tác dụng kéo dài: Omeprazole gắn kết vĩnh viễn với enzyme, hiệu quả giảm acid của nó kéo dài, thường lên tới hơn 24 giờ chỉ với 1 liều.

Omeprazole có tác dụng gì?

Omeprazole có tác dụng chính là giảm sản xuất acid dạ dày. Thuốc thuộc nhóm ức chế bơm proton (PPI) và được sử dụng để điều trị nhiều bệnh liên quan đến việc tiết acid quá mức, bao gồm:

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD).
• Viêm loét dạ dày tá tràng.
• Tiêu diệt vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori).
• Điều trị hội chứng Zollinger-Ellison.
• Phòng ngừa viêm loét dạ dày tá tràng do thuốc chống viêm không steroid.

Dược động học của Omeprazole

1. Hấp thu

Omeprazol được bào chế dưới dạng các hạt bao tan trong ruột rồi đóng vào nang hoặc dập thành viên nén để tránh sự phá hủy của acid dạ dày. Thuốc được hấp thu nhanh chóng sau khi đi vào ruột non. Mức độ và tốc độ hấp thu của omeprazol phụ thuộc vào dạng bào chế. Sự hấp thu không bị ảnh hưởng đáng kể bởi thức ăn. Ngoài ra, sinh khả dụng của thuốc sẽ cao hơn nếu dùng trong thời gian dài. Sinh khả dụng (tỷ lệ thuốc đi vào tuần hoàn chung) của Omeprazole là khoảng 80%.

2. Phân phối

Ước tính có khoảng 95% Omeprazole gắn kết với protein huyết tương. Thuốc được phân bố rộng khắp các mô trong cơ thể, đặc biệt là các tế bào thành dạ dày.

3. Chuyển hóa

Omeprazole được chuyển hóa gần như hoàn toàn tại gan, chủ yếu bởi các enzyme Cytochrome P450, đặc biệt là CYP2C19 và CYP3A4.

4. Bài tiết (Thải trừ)

Các chất chuyển hóa của Omeprazol được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu và một phần qua phân.

5. Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương của thuốc tương đối ngắn, khoảng 0,5 – 3 giờ, sau 3 – 4 gần như thuốc đã biến mất hoàn toàn. Tuy nhiên, tác dụng ức chế tiết acid lại kéo dài rất lâu (hơn 24 giờ) do thuốc gắn kết vĩnh viễn với enzyme bơm proton.

Chỉ định của Omeprazole

Omeprazol được chỉ định để điều trị và phòng ngừa các bệnh liên quan đến tiết acid dạ dày, bao gồm:

• Loét dạ dày – tá tràng. Phối hợp với kháng sinh để điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori ở bệnh nhân loét dạ dày tá tràng.
• Điều trị và dự phòng loét do thuốc chống viêm không steroid.
• Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản.
• Hội chứng Zollinger – Ellison.
• Khó tiêu do tăng tiết acid.

Chống chỉ định Omeprazole

Chống chỉ định sử dụng Omeprazole đối với người có tiền sử dị ứng với Omeprazole hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.

Ngoài ra, cần thận trọng khi sử dụng Omeprazole cho phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú, người mắc bệnh gan nặng hoặc có các triệu chứng không rõ ràng (như sụt cân, nôn ra máu) do nghi ngờ các bệnh ác tính.

Liều lượng và cách dùng Omeprazole

Liều lượng và cách dùng của Omeprazol phụ thuộc vào tình trạng bệnh và mục đích điều trị. Bạn cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Cách dùng thuốc: uống thuốc trước bữa ăn 30 phút

Không tự ý tăng hoặc giảm liều mà không có chỉ định của bác sĩ.

Quá liều và quên liều thuốc Omeprazol

1. Quá liều và xử lý

Dùng Omeprazole quá liều thường không gây ra triệu chứng nguy hiểm đến tính mạng, nhưng có thể dẫn đến một số tác dụng phụ không mong muốn, như:

• Buồn nôn, nôn mửa.
• Đau bụng, tiêu chảy.
• Chóng mặt, đau đầu.
• Nhìn mờ hoặc mệt mỏi.

Xử lý: gọi ngay cho bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn. Chuẩn bị sẵn thông tin về liều lượng thuốc đã uống và thời gian uống để giúp các bác sĩ đưa ra phác đồ xử lý phù hợp.

2. Quên liều và xử lý

Nếu quên liều Omeprazole cần xử lý như sau:

• Hãy uống ngay liều đã quên ngay khi nhớ ra. Sau đó, tiếp tục lịch trình dùng thuốc như bình thường.
• Bỏ qua liều đã quên và uống liều tiếp theo đúng theo lịch trình.
• Tuyệt đối không uống gấp đôi liều để bù liều đã quên.

Tác dụng phụ của Omeprazol

1. Thường gặp

Các tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng Omeprazole gồm:

• Đau bụng, táo bón hoặc tiêu chảy, buồn nôn, đầy hơi.
• Đau đầu hoặc chóng mặt sau khi uống thuốc.
• Cảm giác mệt mỏi hoặc buồn ngủ.

2. Hiếm gặp

Mặc dù hiếm, một số tác dụng phụ nghiêm trọng hơn có thể xảy ra:

• Tổn thương gan: gây các triệu chứng như vàng da, mệt mỏi bất thường, và nước tiểu sẫm màu.
• Thiếu vitamin B12: sử dụng Omeprazole lâu dài (hơn 3 năm) có thể làm giảm hấp thu vitamin B12, dẫn đến thiếu hụt.
• Giảm magie trong máu: làm giảm nồng độ magie, gây mệt mỏi, co giật, hoặc nhịp tim bất thường.
• Tăng nguy cơ gãy xương: một số nghiên cứu cho thấy dùng PPI lâu dài có thể làm tăng nguy cơ gãy xương hông, cổ tay và cột sống, đặc biệt ở liều cao.
• Viêm thận kẽ cấp tính: mặc dù rất hiếm, nhưng đây là một tác dụng phụ nghiêm trọng, có thể gây tổn thương thận.

Xử lý: nếu gặp phải bất kỳ tác dụng phụ nào, đặc biệt là các triệu chứng nghiêm trọng, hãy thông báo ngay cho bác sĩ để được tư vấn và xử lý kịp thời.

Tương tác thuốc Omeprazole

Khi dùng Omeprazol, bạn cần cẩn thận với một số tương tác thuốc quan trọng:

• Omeprazol có thể làm giảm tác dụng của thuốc chống kết tập tiểu cầu Clopidogrel, tăng nguy cơ biến cố tim mạch.
• Làm giảm nồng độ của các thuốc như Nelfinavir và Atazanavir (điều trị HIV).
• Giảm hấp thu các thuốc có mức độ hấp thu phụ thuộc vào acid dạ dày như Ketoconazole.
• Omeprazol có thể làm tăng nồng độ của các thuốc Diazepam, Phenytoin, Warfarin trong máu.

Bảo quản thuốc Omeprazol

Để đảm bảo hiệu quả và an toàn của Omeprazole, bạn cần tuân thủ các hướng dẫn bảo quản sau:

• Bảo quản thuốc ở nhiệt độ phòng 15°C – 30°C.
• Luôn giữ thuốc trong bao bì kín, nguyên vẹn của nhà sản xuất (hộp, vỉ thuốc).
• Không để thuốc ở nơi có nhiệt độ cao hoặc độ ẩm cao.
• Luôn kiểm tra kỹ hạn sử dụng trên bao bì trước khi dùng.
• Không sử dụng thuốc đã hết hạn.
• Vứt bỏ thuốc đúng cách theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc cơ sở y tế địa phương.

Cảnh báo và thận trọng khi dùng thuốc

Khi sử dụng Omeprazol cần chú ý các cảnh báo an toàn và thận trọng sau:

• Omeprazol có thể làm giảm các triệu chứng của ung thư dạ dày hoặc thực quản. Do đó, nếu bạn có các dấu hiệu như sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn mửa liên tục, khó nuốt, nôn ra máu, hoặc đại tiện phân đen, hãy báo ngay cho bác sĩ trước khi bắt đầu điều trị. Bác sĩ sẽ cần loại trừ khả năng ung thư trước khi kê đơn (thuốc có thể che lấp các triệu chứng, do đó làm muộn chẩn đoán).
• Dùng Omeprazol trong thời gian dài (từ 1 năm trở lên) có thể làm tăng nguy cơ mệt mỏi, co giật, nhịp tim bất thường, giảm khả năng hấp thụ calci, tăng nguy cơ gãy xương.
• Sử dụng Omeprazol có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột do làm thay đổi môi trường acid trong dạ dày.
• Thận trọng khi sử dụng cho người bệnh suy gan, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú.
• Omeprazol tương tác với nhiều loại thuốc (như Clopidogrel, thuốc điều trị HIV), làm giảm hiệu quả và tăng nguy cơ xảy ra các biến cố.

Omeprazole là thuốc thuộc nhóm ức chế bơm proton (PPI) có vai trò quan trọng trong điều trị các bệnh liên quan đến acid dạ dày. Với cơ chế giảm tiết acid hiệu quả, thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng của trào ngược, làm lành các vết loét và hỗ trợ diệt vi khuẩn H. pylori.

Omeprazole giúp kiểm soát triệu chứng trào ngược và loét dạ dày hiệu quả, đồng thời giảm gánh nặng acid lên niêm mạc. Khi được đánh giá đúng tình trạng, hoạt chất này trở thành giải pháp an toàn hơn nhờ phác đồ cá thể hóa. Để được bác sĩ tiêu hoá xác định liệu trình tối ưu, bạn có thể đặt lịch tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Để đặt lịch khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:

Việc sử dụng Omeprazole cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ. Người bệnh cần lưu ý các tác dụng phụ và tương tác thuốc tiềm ẩn, đặc biệt khi sử dụng kéo dài. Tuân thủ đúng hướng dẫn về liều lượng, cách dùng và bảo quản thuốc sẽ đảm bảo hiệu quả điều trị cao nhất và giảm thiểu rủi ro.