Cách giảm cân cho người trầm cảm hiệu quả và an toàn sức khỏe

Trầm cảm có mối liên hệ mật thiết với cân nặng, kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu những cách giảm cân cho người trầm cảm hiệu quả và an toàn qua chia sẻ của thạc sĩ bác sĩ chuyên khoa I Hà Thị Ngọc Bích, Bệnh viện Tâm Anh.

Vì sao người trầm cảm dễ béo phì?

Đã có nhiều nghiên cứu cho thấy trầm cảm có liên hệ và ảnh hưởng tới cân nặng, cụ thể, người mắc trầm cảm có nguy cơ tăng cân hoặc giảm cân do thay đổi lối sống, hành vi, thói quen ăn uống… Ở hướng ngược lại, người bị béo phì và thừa cân cũng có nguy cơ mắc trầm cảm cao hơn.

Dựa vào ảnh hưởng đến tâm lý và sức khỏe, các nhà nghiên cứu chia làm 2 loại trầm cảm chính liên quan đến thay đổi hành vi ăn uống [1]:

• Loại 1: chán ăn, không có cảm giác thèm ăn, giảm cân, mất ngủ, có suy nghĩ tự tử.
• Loại 2: tăng cảm giác thèm ăn, gây tăng cân, cảm giác cơ thể nặng nề, thường xuyên buồn ngủ vào ban ngày và trao đổi chất kém.

Bài viết này chủ yếu sẽ đề cập đến dạng thứ 2, khiến cơ thể tăng cân, tích mỡ, tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm.

1. Nguyên nhân do tâm lý

Trầm cảm có thể khiến người bệnh thay đổi hành vi, ví dụ, lười vận động hơn, không muốn giao tiếp với người khác, muốn ăn uống nhiều hơn, thèm ngủ nhiều… từ đó dẫn đến tăng cân. Dó đó, tâm lý triệu liệu, can thiệp hành vi là một trong những phương pháp quan trọng được Bộ Y tế hướng dẫn trong tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh béo phì”.

2. Nguyên nhân do nội tiết

Chế độ sinh hoạt, vận động không điều độ có thể gây rối loạn nhiều hormone trong cơ thể và gây tăng cân. Ví dụ, hormone ghrelin tăng cao có thể làm tăng cảm giác đói và thèm ăn, trong khi giảm hormone leptin sẽ khiến cơ thể không cảm thấy no, dẫn đến việc ăn quá nhiều so với nhu cầu năng lượng của cơ thể [2].

3. Nguyên nhân do thuốc

Nhiều loại thuốc điều trị trầm cảm có tác dụng phụ khiến cơ thể dễ tăng cân, tích mỡ hơn. Ví dụ amitriptyline, amoxapine, doxepin, phenelzine, paroxetine… Ngoài ra, thuốc điều trị dị ứng, kháng sinh, huyết áp… cũng có thể gây tăng cân. Các tác dụng phụ gây tăng cân của thuốc rất đa dạng, có thể gây thèm ăn, làm chậm quá trình trao đổi chất, tăng tích trữ chất béo, gây mệt mỏi dẫn đến lười vận động hay tích nước dẫn đến tăng cân.

4. Nguyên nhân do chế độ ăn uống

Chế độ ăn uống không lành mạnh cùng cảm giác thèm ăn khó kiểm soát là nguyên nhân hàng đầu gây tăng cân, đặc biệt thói quen ăn thực phẩm ngọt (có đường). Khi ăn đường, cơ thể tiết ra dopamine (hormone hưng phấn), khiến tâm lý cải thiện, từ đó dẫn đến việc cơ thể nghiện đường hơn. Ngoài ra, chế độ ăn uống nhiều dầu mỡ, carbohydrate tinh chế dễ dẫn đến thừa cân, béo phì hơn.

5. Nguyên nhân khác

Ngoài các nguyên nhân trên, một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng tăng cân như stress, thiếu ngủ dẫn đến rối loạn nội tiết. Ngoài ra, các bác sĩ đã tìm ra nhiều gene quyết định khả năng tích mỡ, thèm ăn của cơ thể, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.

>> Tìm hiểu thêm về: Béo phì gây ra những bệnh gì?

Hướng dẫn cách giảm cân cho người trầm cảm an toàn và hiệu quả

Song song với việc điều trị trầm cảm, dưới đây là một số cách giảm cân cho người trầm cảm hiệu quả, hạn chế nguy cơ mắc các bệnh mạn tính nguy hiểm:

1. Bổ sung đủ nước cho cơ thể

Uống đủ nước (khoảng 2 lít mỗi ngày) giúp cơ thể duy trì trao đổi chất ổn định (hô hấp, tiêu hóa, lưu thông máu…), tăng cảm giác no, hạn chế thực phẩm ăn vào, hỗ trợ quá trình giảm cân hiệu quả hơn. Ngoài ra, uống đủ nước còn mang lại nhiều lợi ích như tăng khả năng đào thải độc tố, duy trì cân bằng điện giải, điều hòa thân nhiệt…

2. Tập luyện thể dục thường xuyên

Tập thể dục là cách giảm cân cho người trầm cảm giúp cái thiện sức khỏe, tâm trạng và giảm cân. Khi cơ thể dùng nhiều calo hơn mức nạp vào, mỡ sẽ dần được phân giải để tạo năng lượng, dẫn đến giảm cân an toàn, lành mạnh. Ngoài ra, tập luyện còn giúp tăng khả năng trao đổi chất, xây dựng cơ bắp, cải thiện sức khỏe, sức bền…

3. Áp dụng những phương pháp giảm căng thẳng

Căng thẳng kéo dài là một trong những nguyên nhân gây tăng cân. Khi căng thẳng, hormone cortisol tăng cao, làm chậm quá trình tiêu hóa, tăng cảm giác thèm ăn và khả năng tích mỡ. Những hoạt động như tập thể thao (đá bóng, bơi lội, đạp xe…), đọc sách, giải trí, ngồi thiền… có thể là cách hỗ trợ quá trình giảm cân cho người trầm cảm hiệu quả hơn.

4. Quản lý các tác dụng phụ của thuốc

Nên tham khảo, tư vấn trước với bác sĩ về các tác dụng phụ của thuốc điều trị trầm cảm và các bệnh khác nếu có. Nếu thuốc có tác dụng phụ gây tăng cân, nên kiểm soát nghiêm ngặt hơn chế độ ăn uống ,tăng cường vận động, chơi thể thao, uống nhiều nước…

5. Tuân thủ chế độ ăn giảm cân cho người trầm cảm

Một số nghiên cứu đã chỉ ra việc áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh có thể góp phần cải thiện tình trạng trầm cảm. Dưới đây là một số thực phẩm nên bổ sung cho người trầm cảm:

• Thực phẩm giàu selenium (selen): một số nguồn nghiên cứu cho rằng selenium có tác dụng giảm lo lắng, căng thẳng. Ngoài ra, selenium còn là chất chống oxy hóa mạnh, giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm, tim mạch, chống lão hóa…
• Thực phẩm giàu vitamin D: có nhiều trong dầu cá béo, trứng, ngũ cốc… giúp tăng sức khỏe xương khớp cũng như hỗ trợ cải thiện tâm trạng.
• Thực phẩm giàu omega-3: có nhiều trong các loại cá béo, hạt, dầu olive… giúp cải thiện da, xương khớp, kháng viêm, bảo vệ tim mạch. Omega 3 giảm nguy cơ rối loạn tâm trạng bằng cách tăng cường chức năng não, bảo vệ vỏ myelin bọc các tế bào thần kinh.
• Vitamin nhóm B: các vitamin nhóm B, đặc biệt B9 và B12 giúp cải thiện sức khỏe thần kinh, có nhiều trong trứng, thịt, các loại cá, hải sản, sữa, rau xanh sẫm màu, các hoạt hạt, ngũ cốc, đậu…
• Kẽm: giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ cải thiện tinh thần, có nhiều trong ngũ cốc nguyên cám, hải sản, đậu…

Ngoài ra, chế độ ăn cần cung cấp đủ carbohydrate, lipid, protein và các dưỡng chất vi lượng thiết yếu như vitamin A, D, E… để duy trì sức khỏe và chức năng của các cơ quan trong cơ thể ổn định.

6. Sử dụng thuốc theo chỉ định

Nên lưu ý dùng thuốc theo đúng liều lượng, thời gian được bác sĩ chỉ định để tăng cường hiệu quả điều trị, tránh những tác dụng phụ không mong muốn.

7. Nghỉ ngơi đầy đủ và sinh hoạt lành mạnh

Nghỉ ngơi, đặc biệt ngủ đầy đủ là chìa khóa cải thiện sức khỏe cũng như giúp tinh thần minh mẫn, tích cực hơn. Ngủ giúp cơ thể trao đổi chất tốt hơn, bên cạnh đó giúp giảm căng thẳng, mệt mỏi. Ngoài ra, nên duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh như không ăn thực phẩm chế biến sẵn, không hút thuốc, hạn chế thức uống có cồn và đường… để bảo vệ sức khỏe cũng như giảm cân hiệu quả hơn.

8. Tìm kiếm sự tư vấn từ bác sĩ chuyên môn

Việc giảm cân thông thường đã khó, việc giảm cân cho người trầm cảm càng khó khăn hơn. Do người trầm cảm cần điều trị trầm cảm song song với việc giảm cân, có thể yêu cầu kiểm soát và theo dõi tình trạng sức khỏe chặt chẽ hơn. Bác sĩ có thể kê một số loại thuốc chuyển hóa đã được Bộ Y tế cấp phép giúp người bệnh giảm cân đơn giản, hiệu quả hơn.

9. Giải pháp phẫu thuật

Trong một số trường hợp, ví dụ người bệnh có BMI quá cao hoặc gặp biến chứng nguy hiểm do béo phì, người bệnh có thể được chỉ định phẫu thuật để giảm cân hiệu quả hơn. Các phương pháp phẫu thuật thường hướng đến việc thu nhỏ thể tích dạ dày để hạn chế lượng thức ăn nạp vào cơ thể.

10. Ứng dụng các giải pháp công nghệ cao

Các phương pháp công nghệ cao như đông hủy mỡ, sóng RF, laser giúp giảm mỡ cục bộ dưới da hiệu quả. Ví dụ, phương pháp đông hủy mỡ dùng nhiệt độ từ -5 đến -10 độ C để đưa các tế bào mỡ vào trạng thái phân hủy tự nhiên, hoàn toàn không xâm lấn.

Một số lưu ý khi thực hiện phương pháp giảm cân cho người trầm cảm

1. Tập trung vào những thay đổi nhỏ nhất

Người mới giảm cân thường đặt mục tiêu rất cao và dễ chán nản nếu không đạt kết quả trong thời gian ngắn. Để giảm cân lành mạnh, hiệu quả, nên đặt mục tiêu dễ thực hiện (ví dụ 0,5kg trong 1 tuần), chú ý vào những thay đổi nhỏ trên cơ thể để duy trì động lực giảm cân hiệu quả hơn.

2. Cần sự hỗ trợ từ người thân

Người trầm cảm cần sự động viên, theo dõi của người thân trên hành trình giảm cân. Việc san sẻ, giúp đỡ trong tập luyện có thể giúp người mắc trầm cảm cải thiện mối liên kết với các thành viên trong gia đình bên cạnh việc hỗ trợ giảm cân hiệu quả hơn.

3. Duy trì việc tập thể dục

Duy trì tập luyện thể dục đều đặn trong thời gian dài là việc không hề dễ dàng với người mới bắt đầu giảm cân. Để giảm cân, cần tạo kỷ luật cho bản thân trong thời gian dài để thấy được hiệu quả.

Nếu cảm thấy việc giảm cân quá khó khăn, khách hàng có thể đến Tâm Anh để được các bác sĩ, chuyên gia hỗ trợ. Tại đây áp dụng nhiều phương pháp giảm cân như dinh dưỡng, vận động, tâm lý trị liệu, điều trị nội khoa (bằng thuốc), hủy mỡ bằng công nghệ cao, thậm chí cả phẫu thuật nếu cần thiết.

Nơi đây có nhiều bác sĩ, chuyên gia từ nhiều lĩnh vực như nội tiết, dinh dưỡng, vận động, tâm lý… cùng phối hợp thiết kế phác đồ điều trị cá nhân hóa cho mỗi khách hàng riêng biệt, ví dụ phác đồ giảm cân cho người trầm cảm, tiểu đường, cao huyết áp… Do đó, khách hàng sẽ có quá trình giảm cân tối ưu, đơn giản, dễ thực hiện, hiệu quả, phù hợp với tình trạng sức khỏe, công việc, thói quen sinh hoạt của bản thân.

Trên đây là một số cách giảm cân cho người trầm cảm hiệu quả và an toàn cho sức khỏe. Việc giảm cân cho người mắc trầm cảm nên có sự phối hợp giữ chuyên gia, người thân bằng nhiều phương pháp để đạt hiệu quả và không ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thể chất, tâm lý người bệnh. Nếu cần tư vấn, điều trị giảm cân, khách hàng có thể đến Tâm Anh hoặc liên hệ hotline, website, hệ thống các trang mạng xã hội của hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được hỗ trợ.