Vú chứa một mạng lưới ống dẫn sữa, mang sữa từ mô vú đến núm vú. Sữa có thể ứ đọng trong ống dẫn sữa nếu có bất kỳ điều gì chèn ép ống dẫn sữa. Vậy điều trị viêm tắc tuyến sữa như thế nào? Chăm sóc và phòng ngừa ra sao? Bài viết sau của bác sĩ CKI Đỗ Anh Tuấn, Khoa Ngoại Vú, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp chi tiết tình trạng này.
Viêm tắc tuyến sữa là tình trạng xảy ra trong thời kỳ cho con bú, khi ống dẫn sữa bị tắc nghẽn, ngăn sữa mẹ chảy đến núm vú. Bệnh thường biểu hiện bằng khối u đỏ, mềm và gây đau ở vú, có thể dẫn đến nhiễm trùng. Điều quan trọng là nhận biết sớm các dấu hiệu viêm tắc tuyến sữa và điều trị đúng cách.
Viêm tắc tuyến sữa hoàn toàn chữa được, hầu hết trường hợp có thể điều trị tại nhà trong vòng 2 ngày. Tiếp tục cho con bú sữa mẹ hoặc hút sữa theo nhu cầu của bé. Không cho con bú hoặc hút sữa nhiều hơn bình thường vì có thể gây thêm áp lực lên các ống dẫn sữa và gây viêm nặng hơn. [2]
Trong trường hợp đã áp dụng các biện pháp tại nhà nhưng bệnh không thuyên giảm, người bệnh nên đến khoa Ngoại Vú để khám và điều trị kịp thời.
Các cách chữa viêm tuyến sữa tại nhà có thể cho kết quả chỉ sau 24 giờ, bao gồm:
Massage phù hợp với các mẹ thường xuyên bị viêm tắc tuyến sữa, giúp giảm đau ngắn hạn, mang lại giải pháp lâu dài trong một số trường hợp. Massage ngực giảm thiểu cơn đau ngay cả khi mẹ mới sinh, không phải đối mặt với tình trạng tắc nghẽn.
Lúc đầu, việc xoa bóp có thể khiến người bệnh cảm thấy không thoải mái. Bắt đầu chậm rãi ở gần mép ngoài của vú trước khi di chuyển về phía vị trí tắc. Chuyển động nhào là kỹ thuật hiệu quả nhất.
Một kỹ thuật hữu ích khác là đặt ngón cái hoặc các ngón khác ngay sau chỗ tắc và ấn về phía núm vú. Ngâm mình trong bồn nước ấm hoặc vừa tắm vừa massage cũng giúp giảm khó chịu.
Người mẹ chỉ cần hút sữa hoặc con bú thường xuyên hơn, hoặc sử dụng kết hợp cả 2 kỹ thuật để cho con bú hiệu quả hơn. Một số trường hợp hút sữa thành công bằng phương pháp nghiêng người về phía trước để trọng lực giúp hút sữa dễ hơn.
Mặc áo lót cho con bú vừa vặn và tránh dùng áo lót có gọng hoặc dây buộc quá chặt.
Để sữa chảy ra và giảm khó chịu, người bệnh nên sử dụng miếng đệm sưởi ấm, gạc ấm hoặc tắm nước nóng (để nước ấm chảy qua vùng bị tắc) giúp giảm đau nhanh chóng, điều trị viêm tắc tuyến sữa.
Để thông tắc nghẽn, người bệnh nên thử các tư thế khác nhau khi cho con bú. Tìm những vị trí mà trọng lực giúp sữa thoát ra dễ hơn và cho bé hướng về phía vị trí gần ống dẫn bị tắc để tăng lực hút.
Chườm nóng lên vú trước khi cho con bú để làm sạch vú tốt hơn, áp dụng bằng cách đổ đầy nước ấm vào tã dùng một lần, vắt bớt nước thừa và đặt lên vú.
Chườm đá hoặc gel lên ngực trong 10 phút/giờ giúp giảm viêm và sưng. Lưu ý không chườm đá trực tiếp lên da.
Ibuprofen an toàn khi sử dụng cho con bú, giúp giảm viêm và khó chịu. Acetaminophen cũng an toàn cho con bú và được dùng để xử lý ống dẫn sữa bị tắc.
Tìm hiểu ngay: Tắc tia sữa uống thuốc gì?
Cần điều trị y tế trong trường hợp viêm tắc tuyến sữa không biến mất mặc dù đã điều trị tại nhà trong vài ngày. Theo dõi các dấu hiệu viêm vú như:
Căng thẳng, mệt mỏi, thiếu máu và hệ thống miễn dịch suy yếu là các nguyên nhân gây viêm tắc tuyến sữa. Nguyên nhân chính là tình trạng viêm ở mô và mạch máu xung quanh ống dẫn sữa, xảy ra vì nhiều lý do:
Điều này xảy ra do ngậm bắt vú kém, đau núm vú, trẻ buồn ngủ, líu lưỡi hoặc không phối hợp được giữa bú và nuốt. Các ống dẫn sữa bị tắc có thể xảy ra do khoảng thời gian giữa các lần bú kéo dài, khi trẻ bắt đầu ngủ trong thời gian dài hơn, cai sữa đột ngột, sử dụng núm vú giả quá mức, bé bú quá vội vàng hoặc mẹ cho con ăn nhiều.
Có thể do ngón tay trong lúc cho con bú, quần áo bó quanh trên ngực, áo ngực có gọng và áp lực từ việc mang ví…
Ống dẫn sữa ở vú mở rộng và thành ống dẫn sữa dày lên. Điều này có thể làm ống dẫn sữa bị tắc nghẽn và chất lỏng tích tụ.
Viêm vú có thể do bất kỳ yếu tố nguy cơ nào, việc núm vú bị nứt hoặc chảy máu có thể là điểm xâm nhập của nhiễm trùng và dẫn đến thời gian nằm viện kéo dài. Phụ nữ có tiền sử tắc ống dẫn sữa hoặc viêm vú cũng có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn trong tương lai.
Các triệu chứng viêm tắc tuyến sữa phổ biến:
Một trong những dấu hiệu điển hình của viêm tắc tuyến sữa là có cục cứng trên vú, gây đau hoặc rát khi chạm vào. Khối u có thể có màu đỏ hoặc đủ lớn để nhìn thấy nếu nhìn trong gương.
Người bệnh sẽ cảm thấy nguồn sữa hay lượng sữa giảm đáng kể.
Cảm giác ngực căng do sữa không thoát ra đúng cách.
Khi áp lực tích tụ tại vị trí tắc nghẽn, sữa sẽ đặc lại và có dấu hiệu vón cục.
Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi và đau nhức cơ thể kèm cảm giác đau là những dấu hiệu thường gặp. Bên cạnh đó, người có thể nhận thấy vệt đỏ trên ngực.
Dựa trên thông tin cung cấp cho bác sĩ và kết quả khám sức khỏe, người bệnh có thể làm thêm các xét nghiệm bổ sung, bao gồm:
Chăm sóc và phòng ngừa viêm tắc tuyến sữa bằng các phương pháp sau [2]:
Khám, điều trị viêm tắc tuyến sữa tại khoa Ngoại Vú, BVĐK Tâm Anh với hệ thống trang thiết bị hiện đại, đội ngũ chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong việc khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tuyến vú, làm việc phối hợp đa chuyên khoa như Ngoại Vú, Chẩn đoán hình ảnh – Giải phẫu bệnh – Nội khoa Ung thư.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Ống dẫn sữa bị tắc là bệnh thường gặp trong thời kỳ cho con bú, gây khó chịu, đau và nhiễm trùng. Điều quan trọng là xử lý ống dẫn sữa bị tắc ngay khi phát hiện. Người bệnh có thể điều trị viêm tắc tuyến sữa tại nhà, tiếp tục cho bé bú hoặc hút sữa với thể tích phù hợp.
