Nướu răng là phần mô bao xung quanh chân răng, che phủ xương ổ và cổ răng. Nướu răng bảo vệ và giữ chân răng ở đúng vị trí. Ngoài ra, nướu răng còn đảm nhận một số chức năng quan trọng như ổn định và liên kết các răng, bám dính, bảo vệ răng khỏi vi khuẩn,… Vậy nướu răng được cấu tạo như thế nào để thực hiện các chức năng trên? Những vấn đề thường gặp của nướu răng là gì?
Nướu (tiếng anh là gingiva, cọi gọi là lợi, nú răng) là lớp mô mềm bao quanh và nâng đỡ chân răng, kéo dài từ cổ răng đến đáy hành lang miệng. Nướu bao bọc và bảo vệ răng. Bệnh viêm nướu và viêm nha chu tiến triển có thể gây mất răng.
Cấu tạo của nướu răng bao gồm 7 phần là: nướu rời (nướu tự do), nướu dính, khe nướu, nướu sừng hóa, đường tiếp nối nướu – niêm mạc, gai nướu và lõm nướu.
Nướu rời hay nướu tự do là phần mô màu hồng bao xung quanh chân răng, có thể dùng cây thăm dò, tách ra khỏi bề mặt răng. Nướu răng này được giới hạn từ đường viền đỉnh nướu đến rãnh nướu, có viền phủ lên men răng, bờ nướu cách cổ răng 0.5 – 2mm.
Nướu dính được giới hạn từ đường rãnh nướu đến phần tiếp giáp giữa nướu và niêm mạc. Phần nướu dính ở khẩu cái (vòm miệng) không có ranh giới rõ ràng giữa nướu và niêm mạc.
Nướu dính không có mô liên kết, ít sợi collagen, nhiều sợi đàn hồi nên dính chặt vào răng và xương bên dưới răng. Bề mặt nướu răng có chấm nhỏ li ti (lấm tấm) da cam, đặc điểm dễ quan sát hơn ở người lớn. Một số người hoặc một vài vùng của nướu không xuất hiện những chấm nhỏ này.
Nướu khỏe có nhiều lấm tấm da cam, khi những chấm nhỏ này giảm dần hoặc biến mất là dấu hiệu của các bệnh về nướu. Đặc điểm này có liên quan đến mức độ sừng hóa của biểu mô. Cấu tạo của nướu khiến chúng chịu lực tốt, giúp bạn nhai dễ hơn.
Nướu dính có chiều cao tăng lên theo độ tuổi, từ 1 – 9mm. So với nướu tự do, nướu dính chiếm nhiều diện tích chiều cao chân răng nhất ở vùng răng cửa, giảm dần về các vùng răng nanh và răng sau, ngắn nhất ở vùng răng cối. Dù răng sữa hay răng vĩnh viễn, sự thay đổi về chiều cao ở nướu dính là như nhau.
Khe nướu là giới hạn giữa răng và nướu tự do, đáy khe nướu gồm nhiều biểu mô kết nối răng và nướu. Khe lợi khỏe mạnh không vượt quá 2mm, độ sâu khe nướu đo được khi quan sát trên mẫu mô học và đo trực tiếp bằng cây đo túi có thể khác nhau.
Nướu sừng trải dài từ bờ viền nướu đến đường tiếp nối giữa nướu và niêm mạc, bao gồm cả phần nướu rời và nướu dính. Nướu sừng hóa có chiều cao từ 1 – 9mm và tăng dần theo độ tuổi.
Với những răng lệch ra ngoài như răng khểnh, răng nanh, răng cối thường có nướu sừng hóa ngắn. Nếu không có nướu sừng hóa và nướu dính, cử động của môi hoặc má kéo căng viền nướu, làm tăng nguy cơ tụt nướu. Nướu sừng hóa là bộ phận cần thiết để giữa viền nướu đúng vị trí và trạng thái khỏe mạnh của răng lợi.
Đường tiếp nối nướu và niêm mạc là một đường cong hình vỏ sò, phân chia nướu sừng hóa và niêm mạc xương ổ. Bạn dễ dàng nhận biết đường tiếp nối này bằng một số cách đơn giản:
Gai nướu là phần nướu ở giữa các khe chân răng, lấp đầy khoảng trống giữa các răng. Gai nướu có 2 loại là gai nướu ngoài và trong, chúng được liên kết với nhau bằng yên nướu.
Lõm nướu là các rãnh dọc nướu răng, nằm giữa các răng trong vùng nướu dính.
Nướu răng bình thường có màu hồng san hô. Các màu khác như đỏ, trắng và xanh lam có thể biểu thị tình trạng viêm (viêm nướu) hoặc bệnh lý. Sử dụng thuốc lá hoặc ma túy gây thay đổi màu nướu. Tùy cơ địa mỗi người, nướu răng cũng có thể thay đổi màu sắc dựa vào các yếu tố như: độ dày và mức độ sừng hóa của biểu mô, lưu lượng máu đến nướu, sắc tố tự nhiên của da, ảnh hưởng của các bệnh liên quan, tác dụng phụ của thuốc.
Lắng đọng quá mức của melanin có thể gây ra các đốm hoặc mảng đen trên nướu (tăng sắc tố nướu melanin), đặc biệt ở gai nướu. Khử sắc tố nướu (hay còn gọi là tẩy trắng nướu) là một quy trình được sử dụng trong nha khoa thẩm mỹ để loại bỏ những vết đổi màu này.
Nướu khỏe mạnh có hình cong hoặc hình vỏ sò, ôm sát xung quanh mỗi chiếc răng. Chúng lấp đầy và vừa khít với từng khoảng trống giữa các răng, bám chặt vào từng chiếc răng, phần tiếp giáp giữa rìa nướu tự do và răng thu hẹp đến mức mỏng như “cạnh dao”. Khi đánh răng hoặc thăm dò nha chu, nướu khỏe không có bất kỳ phản ứng nào như chảy máu, đau.
Viêm nướu là giai đoạn đầu của bệnh nha chu. Nó phát triển khi mảng bám, cao răng và vi khuẩn tích tụ trên răng, khiến nướu bị đỏ, sưng và chảy máu. Viêm nướu có biểu hiện như sau:
Bên cạnh vi khuẩn và các mảng bám trên răng, viêm nướu răng còn có nguyên nhân xuất phát từ căng thẳng, sử dụng thuốc lá, chất gây nghiện, sự thay đổi về nội tiết tố khi mang thai, ở tuổi dậy dậy, nhiễm HIV,… Viêm lợi giai đoạn đầu có thể chữa trị tại nhà bằng cách chăm sóc sức khỏe răng miệng tốt, đúng cách, dùng thêm chỉ nha khoa hoặc nước súc miệng diệt khuẩn. Với tình trạng nặng hơn, khiến răng bị lung lay bạn nên đến gặp bác sĩ.
Viêm nha chu (periodontitis), là một bệnh nhiễm trùng nướu nghiêm trọng làm tổn thương mô mềm, xương và mô nâng đỡ xung quanh răng. Nếu không điều trị, viêm nha chu có thể phá hủy xương, khiến răng bị lung lay, dẫn đến mất răng.
Các triệu chứng của viêm nha chu có thể bao gồm:
Bệnh viêm nha chu cần được điều trị càng sớm càng tốt. Bệnh cũng có thể ngăn ngừa được bằng cách vệ sinh răng miệng sạch, đúng cách.
Đánh răng ít nhất 2 lần/ngày và dùng chỉ nha khoa trước khi đi ngủ. Nếu bạn có cầu răng, răng cấy ghép hoặc khoảng cách giữa các răng rộng, có thể sử dụng bàn chải kẽ răng để làm sạch thức ăn bị mắc kẹt.
Đánh răng với bàn chải lông mềm, đánh nhẹ từ trong xoay tròn ra ngoài. Xoay bàn chải đủ 3 mặt để vệ sinh toàn bộ bề mặt răng. Đặt bàn chải ở góc 45 độ để làm sạch đường viền nướu.
Người hút thuốc lá mỗi ngày có nguy cơ bị viêm nha chu cao gần gấp 3 lần so với những người không hút thuốc; những người hút hơn một gói rưỡi thuốc lá mỗi ngày có nguy cơ cao gần gấp 6 lần.
Một chế độ ăn nhiều rau và dầu thực vật, trái cây, các loại đậu, quả hạch và cá không chỉ cung cấp tất cả các chất dinh dưỡng thiết yếu mà còn giúp giảm viêm. Những người có chế độ ăn giàu axit béo omega-3, được tìm thấy trong cá, giảm nguy cơ mắc bệnh nha chu.
Nha sĩ có thể khám, phát hiện và loại bỏ mảng bám- vôi răng. Xử lí từ những dấu hiệu đầu tiên sẽ kiểm soát tốt bệnh nha chu.
Nướu bị sưng, chảy máu; túi mủ hoặc nướu tụt ra khỏi răng là những dấu hiệu nghiêm trọng nhất của bệnh nha chu. Những thay đổi nhỏ hơn, chẳng hạn như khoảng cách giữa các răng giãn ra, cầu răng hoặc một phần răng giả không vừa khít như trước, cũng là dấu hiệu của bệnh viêm nha chu. Các phương pháp điều trị bệnh nha chu sẽ loại bỏ vi khuẩn gây bệnh bằng thuốc kháng sinh, cạo vôi răng và xử lí mặt gốc răng.
Nếu gặp bất kỳ vấn đề gì về nướu răng và cần hỗ trợ can thiệp điều trị hãy đến ngay khoa Răng – Hàm – Mặt, BVĐK Tâm Anh TP.HCM có nhiều chuyên gia đầu ngành, bác sĩ giàu kinh nghiệm trong khám, chẩn đoán, điều trị các vấn đề về sức khỏe răng, hàm, mặt. Dịch vụ chất lượng, trang thiết bị hiện đại sẽ giúp bạn có nhanh chóng phục hồi sức khỏe nướu răng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Nướu răng là bộ phận rất quan trọng vì chúng giúp giữ cho răng ở đúng vị trí. Bạn có thể bị mất răng do bệnh nha chu làm tổn thương nướu. Vệ sinh răng miệng tốt – đánh răng 2 lần một ngày và dùng chỉ nha khoa loại bỏ mảng bám, loại bỏ vi khuẩn có thể gây các bệnh nướu răng. Đến gặp nha sĩ nếu bạn có vấn đề về nướu như chảy máu hoặc sưng tấy bất thường, đây có thể là triệu chứng của bệnh nướu răng giai đoạn đầu.
