Mỡ bụng tạo ra tác động tiêu cực không chỉ về mặt ngoại hình mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể, gây ra nhiều hệ lụy nguy hiểm, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ rút ngắn tuổi thọ. Vậy loại mỡ này được hình thành như thế nào? Nguyên nhân do đâu? BSNT.CKI Lê Nguyễn Thủy Vy, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, BVĐK Tâm Anh TP.HCM sẽ thông tin đến quý độc giả qua bài viết sau.
Mỡ bụng (belly fat) là nhóm mô mỡ tích tụ ở vùng bụng, có thể là mỡ dưới da hoặc là mỡ nội tạng.
Mỡ nội tạng chính là lớp mỡ bao quanh những cơ quan nội tạng trong bụng, trong khi đó lớp mỡ dưới da là lớp mỡ nằm ngay dưới lớp da. Mỡ nội tạng nguy hiểm nhất vì về lâu dài nó có khả năng gây ra nhiều bệnh nguy hiểm như tim mạch, huyết áp, tiểu đường,… và thậm chí có thể dẫn đến tình trạng đột quỵ.
Nguyên nhân chính gây tích mỡ ở vùng bụng là ăn nhiều calo hơn mức cơ thể sử dụng. Thực phẩm được chuyển hóa thành năng lượng cung cấp cho mọi hoạt động sống của cơ thể. Khi năng lượng nạp vào nhiều hơn mức cơ thể cần, lượng dư thừa sẽ được tích lũy dưới dạng glycogen và mỡ.
Glycogen tồn tại chủ yếu trong gan và cơ bắp, trong khi mô mỡ có ở hầu hết mọi nơi trên cơ thể, đặc biệt nhiều ở một số vùng như bụng, mông, hông, đùi… Một số yếu tố như gen di truyền hay hormone cũng quy định việc mô mỡ tập trung nhiều hơn ở một số vùng trên cơ thể.
Có nhiều nguyên nhân tích tụ mỡ ở vùng bụng trong cơ thể:
Các loại thực phẩm phổ biến trong chế độ ăn uống có thể chứa nhiều đường bao gồm: bánh ngọt, thực phẩm đóng gói, đồ uống có đường và các loại thức ăn nhanh khác có liên quan đến việc tích mỡ và là cơ chế hình thành mỡ bụng (1). Để hạn chế tăng tích mỡ, nên uống nước lọc, cà phê/trà không đường và ăn chế độ ăn giàu thực phẩm nguyên chất, ít qua chế biến.
Khi tiêu thụ ở mức độ vừa phải, đặc biệt là rượu vang đỏ, sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim. Tuy nhiên, nếu lạm dụng đồ uống có cồn có thể dẫn đến tăng tình trạng viêm, tăng cân quá mức và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Ngoài ra, việc tiêu thụ quá nhiều rượu có liên quan đến việc tích tụ mỡ nhiều hơn và chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hơn.
Rượu góp phần làm tăng cảm giác thèm ăn và giảm ức chế, dẫn đến lượng calo nạp vào cơ thể cao hơn, làm thay đổi hormone liên quan đến cảm giác đói, no và làm tăng cortisol, thúc đẩy tích trữ mỡ.
Chất béo chuyển hóa nhân tạo thường được sử dụng trong các sản phẩm thức ăn nhanh và thực phẩm đóng gói như một chất thay thế rẻ tiền nhưng hiệu quả hơn cho bơ, mỡ lợn và các chất béo đắt tiền. Chất béo chuyển hóa nhân tạo đã được chứng minh là gây viêm, có thể dẫn đến kháng insulin, bệnh tim, tăng tích mỡ, một số loại ung thư và nhiều bệnh khác.
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo nên hạn chế nghiêm ngặt hoặc tránh hoàn toàn chất béo chuyển hóa nhân tạo. Nhiều quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ và Canada, đã cấm sử dụng chất béo chuyển hóa trong các sản phẩm thực phẩm do tác động xấu của chúng đối với sức khỏe.
Lối sống ít vận động có liên quan đến một số rủi ro sức khỏe, bao gồm tăng cân và tăng tích mỡ. Việc ngồi trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh hơn và tăng cân. Ngoài ra, nghiên cứu chỉ ra rằng phần lớn trẻ em và người lớn ít vận động đều có liên quan đến sự gia tăng trực tiếp cả mỡ nội tạng và mỡ thừa vùng bụng. Tham gia các hoạt động thể dục thường xuyên và hạn chế ngồi trong ngày có thể làm giảm nguy cơ béo bụng đồng thời hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
Tăng mỡ bụng trong thời kỳ mãn kinh là cực kỳ phổ biến. Vào khoảng thời gian mãn kinh, nồng độ estrogen giảm mạnh dẫn đến sự dịch chuyển mỡ dự trữ sang quanh bụng. Mặc dù mãn kinh là một phần hoàn toàn tự nhiên của quá trình lão hóa, nhưng các biện pháp can thiệp như liệu pháp estrogen có thể làm giảm nguy cơ tích trữ mỡ ở bụng và các rủi ro sức khỏe liên quan.
Cortisol là một loại hormone thiết yếu cho sự sống còn. Hormone này được tuyến thượng thận sản xuất và được gọi là “hormone căng thẳng” vì nó giúp cơ thể phản ứng với mối đe dọa hoặc tác nhân gây căng thẳng về thể chất hoặc tâm lý. Hầu hết mọi người đều trải qua các căng thẳng trong cuộc sống, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý nguy hiểm.
Căng thẳng lâu dài có thể dẫn đến tích tụ chất béo nội tạng vì nó có thể làm tăng sản xuất cortisol quá mức. Thực hành các hành vi lối sống lành mạnh là sẽ giúp kiểm soát căng thẳng và kiểm soát nồng độ cortisol.
Chế độ ăn ít chất xơ có thể làm tăng nguy cơ tăng cân và lượng mỡ cao hơn. Chất xơ cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe và kiểm soát cân nặng. Một số loại chất xơ có thể giúp no lâu, ổn định hormone gây đói và kiểm soát cơn đói.
Gen đóng vai trò chính trong nguy cơ phát triển bệnh béo phì. Một số gen nhất định có thể ảnh hưởng đến việc giải phóng và hoạt động của leptin – một loại hormone chịu trách nhiệm điều chỉnh sự thèm ăn và kiểm soát cân nặng.
Ngủ đủ giấc rất quan trọng đối với sức khỏe. Có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn gây tăng cân do thiếu ngủ, bao gồm tăng lượng thức ăn nạp vào để bù đắp cho việc thiếu năng lượng, thay đổi hormone gây đói, thiếu hoạt động thể chất do mệt mỏi.
Rối loạn giấc ngủ cũng có thể dẫn đến tăng cân. Thiếu ngủ hoặc giấc ngủ kém chất lượng có thể dẫn đến hình thành mỡ bụng và gây tăng cân.
Bất kể cân nặng tổng thể của một người là bao nhiêu, việc có nhiều mỡ vùng bụng sẽ làm tăng nguy cơ:
Mỡ phần bụng trở nên khó giảm do 1 số nguyên nhân như:
Dưới đây là một vài cách giảm mỡ bụng lành mạnh dễ dàng thực hiện:
Không nên quá chú trọng vào việc giảm mỡ thừa ở bụng bằng các phương pháp gây hại đến cơ thể như nhịn ăn thiếu khoa học hoặc dùng thuốc giảm cân khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Hạn chế ăn vặt vì thức ăn nhanh thường chứa nhiều dầu mỡ và đường. Khi có dấu hiệu thừa cân hoặc béo phì, bạn nên đến bệnh viện để được các bác sĩ và chuyên gia tư vấn khẩu phần ăn phù hợp nhất.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Mỡ bụng không chỉ tác động tiêu cực đến ngoại hình mà còn là tiềm ẩn nguy cơ gây hại đối với sức khỏe. Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, tập luyện thể dục thường xuyên và duy trì thói quen sinh hoạt điều độ sẽ giúp giảm nguy cơ tích trữ mỡ và tăng cường sức khỏe thể chất.
