Vỡ mâm chày là một chấn thương hiếm gặp, thường xảy ra khi đầu gối chịu va chạm mạnh, như trong tai nạn giao thông hoặc chấn thương thể thao nghiêm trọng. Vậy vỡ mâm chày là gì? Mức độ nguy hiểm ra sao? Và đâu là những phương pháp điều trị an toàn, hiệu quả cho tình trạng này?
Vỡ mâm chày (gãy mâm chày) là tình trạng mâm chày – phần đầu của xương chày bị vỡ do va đập mạnh hoặc do bệnh lý gây nên. Theo nghiên cứu, gãy mâm chày chiếm khoảng 1,2% trên tổng số ca gãy xương ở người lớn. Tình trạng này gây đau đớn và tổn thương xương khớp nghiêm trọng, khiến người bệnh gặp khó khăn trong công việc và sinh hoạt hằng ngày. (1)
Vỡ mâm chày được phân loại theo nhiều cách thức khác nhau. Tuy nhiên, Schatzker được xem là cách phân loại phổ biến nhất, cụ thể: (2)
Gãy tách mâm chày ngoài, mức độ lún hoặc di lệch dưới 4 mm. Đây là phân loại ít nghiêm trọng nhất, thường xuất hiện ở người trẻ, người có hệ thống nội cơ xương khớp khỏe mạnh.
Schatzker II là phân loại bổ biến nhất, được nhận biết thông qua dấu hiệu gãy tách mâm chày ngoài, phần mặt khớp bị lún vào hành xương.
Đặc trưng bởi tình trạng lún trung tâm mâm chày ngoài, trong khi bờ xương còn nguyên vẹn. Không giống các phân loại khác, Schatzker III thường đến từ chấn thương năng lượng thấp ở người bị loãng xương, thoái hóa xương khớp hoặc các vấn đề sức khỏe liên quan.
Được chia thành 2 phân loại chính là gãy tách hoặc gãy lún mâm chày trong, có ảnh hưởng đến mô mềm (da, cơ, thần kinh, dây chằng, mạch máu) xung quanh.
Gãy tách mâm chày hai lồi cầu (trong và ngoài).
Gãy tách mâm chày với xương chày, có thể gây chấn thương đáng kể các mô mềm quanh đầu gối. Đây được coi là mức độ nặng nhất của vỡ mâm chày.
Dưới đây là một số hình ảnh vỡ xương mâm chày:
Một số triệu chứng thường gặp khi gãy mâm chày gồm:
Như đã đề cập, mâm chày bị vỡ có thể đến từ nhiều nguyên nhân, dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến mà bạn cần lưu ý:
Tai nạn giao thông là nguyên nhân thường gặp gây vỡ mâm chày. Khi bị té ngã hoặc va đập mạnh do tai nạn giao thông, đầu gối phải chịu một lực tác động mạnh, vượt qua khả năng chịu đựng của mâm chày, khiến mâm chày bị nứt vỡ hoặc lún xuống.
Các môn thể thao vận động mạnh như trượt tuyết, đá bóng, cưỡi ngựa… thường yêu cầu di chuyển liên tục, nhảy cao hoặc đổi hướng đột ngột. Điều này khiến cầu thủ dễ bị va chạm, té ngã, từ đó dẫn đến gãy mâm chày khớp gối.
Té ngã hoặc chịu lực tác động mạnh khi sinh hoạt, làm việc cũng có thể gây vỡ mâm chày. Do đó, người dân cần chú ý trong quá trình sinh hoạt cũng như làm các công việc đặc thù như vận hành máy móc, xây dựng, khiêng vác…
Ngoài ra, vỡ mâm chày còn có thể đến từ các chấn thương nhẹ ở những người bị loãng xương, ung thư, nhiễm trùng hoặc mắc một số bệnh xương khớp khác.
Có! Vỡ mâm chày có thể tác động tiêu cực đến xương và các mô mềm xung quanh. Nếu không điều trị sớm có thể ảnh hưởng đến chức năng vận động, từ đó gây khó khăn cho người bệnh trong các sinh hoạt thường ngày. Lâu dần có thể ảnh hưởng đến tâm sinh lý của người bệnh.
Nếu không được can thiệp y tế kịp thời, vỡ mâm chày có thể dẫn đến: (3)
Trước khi chỉ định điều trị, bác sĩ cần xác định chính xác nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng và khả năng đáp ứng điều trị của người bệnh bằng các phương pháp sau:
Mục tiêu điều trị gãy mâm chày là giúp đầu gối ổn định, phục hồi bề mặt khớp, cải thiện chức năng vận động đầu gối. Tùy thuộc vào phân loại, mức độ nghiêm trọng mà bác sĩ thường sẽ chỉ định điều trị bằng các phương pháp sau:
Để mâm chày phục hồi tốt sau gãy, người bệnh cần lưu ý:
Để ngăn ngừa tình trạng vỡ mâm chày, bạn cần lưu ý:
Dưới đây là một số thắc mắc chung liên quan đến vỡ mâm chày:
Vỡ mâm chày có phải mổ không còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố. Trường hợp vết gãy nhỏ, không di lệch hoặc vết gãy có sự liên kết tổng thể tốt thì thường không cần can thiệp phẫu thuật. Ngoài ra, điều trị bảo tồn cũng được khuyến khích ở các nhóm đối tượng đặc biệt như: người già, người bị nhiễm trùng mạn tính, người mắc nhiều bệnh nền…
Ngược lại, trường hợp vỡ mâm chày mức độ nặng, các mảnh xương có dấu hiệu di lệch hoặc nhô ra khỏi da, nguy cơ hoại tử da… người bệnh cần phẫu thuật nhằm đảm bảo chức năng đầu gối bằng cách sắp xếp và cố định lại các phần xương bị gãy, sửa chữa dây chằng hoặc sụn chêm, thay khớp gối…
Nếu mâm chày bị vỡ mức độ nhẹ, không di lệch, không cần can thiệp phẫu thuật, người bệnh thường có thể đi lại với nẹp sau khoảng 4 – 6 tuần. Trường hợp có phẫu thuật, người bệnh thường mất khoảng 6 – 10 tuần để đi lại bình thường.
Tuy nhiên, việc bao lâu thì hồi phục và đi lại sau điều trị vỡ mâm chày còn tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Người bệnh có thể trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được giải đáp chi tiết, cụ thể.
Để được tư vấn bệnh và đặt lịch khám trước tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ qua thông tin hotline/fanpage dưới đây:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, bài viết đã giải đáp các vấn đề liên quan đến vỡ mâm chày. Thực tế, bất kỳ vấn đề xương khớp nào cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lý của một người. Vì vậy, ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường về sức khỏe cơ xương khớp, người dân nên đến trực tiếp bệnh viện uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
