Thoái hoá dịch kính là tình trạng phổ biến, thường xảy ra ở những người trên 50 tuổi [1]. Mặc dù tình trạng này không trực tiếp dẫn đến mất thị lực, nhưng đôi khi các sợi kéo võng mạc có thể gây nên bong, rách võng mạc và lỗ hoàng điểm… Vậy thoái hoá dịch kính là gì? Cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách điều trị qua bài viết.
Thoái hóa dịch kính (Vitreous Degeneration) là sự thay đổi xảy ra ở dịch kính trong mắt, khi dịch kính chuyển từ dạng gel thủy tinh đặc sang dạng chất lỏng mỏng. Bình thường, dịch kính là dạng gel trong suốt giúp tăng độ rõ nét của thị lực và duy trì hình dạng của mắt.
Khi gặp các vấn đề về thị lực hoặc tuổi ngày càng cao, dịch kính có thể bắt đầu co lại và trở nên loãng hơn và không còn có thể lấp đầy không gian của mắt. Khi này, các sợi kết nối dịch kính với võng mạc sẽ bắt đầu kéo ra, dịch kính bị tách dần khỏi võng mạc và dây thần kinh thị giác.
Giai đoạn cuối cùng của thoái hóa dịch kính phát triển khi dịch kính tách hoàn toàn khỏi võng mạc, được gọi là bong dịch kính sau hoặc PVD. Tuy nhiên, nếu lực tách quá mạnh hoặc nếu có sự kết dính bất thường giữa gel dịch kính và võng mạc, nó có thể gây rách võng mạc.
Nguyên nhân phổ biến nhất gây thoái hóa dịch kính là tuổi tác cao, những người trên 50 tuổi thường là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất, mặc dù tình trạng này có thể xảy ra ở những người trẻ tuổi hơn, những người có nguy cơ tiềm ẩn.
Thoái hoá dịch kính nguyên nhân cũng có thể là do cận thị [2]. Ở những trường hợp cận thị nặng, thoái hoá dịch kính khởi phát sớm hơn nhiều so với những người không cận thị hoặc cận thị nhẹ.
Khi cận thị, khoảng cách từ giác mạc đến võng mạc (trục nhãn cầu) sẽ tăng lên và nhãn cầu dài ra, mắt sẽ bị kéo căng. Khi này, dịch kính có nhiều khả năng bị phá vỡ và các sợi nhỏ bên trong dịch kính bắt đầu kéo võng mạc.
Ở bệnh cận thị, đặc biệt là cận thị nặng, khi dịch kính bị phá vỡ và các sợi dịch kính kết tụ và kéo võng mạc, các vật thể nhỏ có thể bắt đầu xuất hiện (Hiện tượng này có thể xuất hiện rất sớm ở người trẻ tuổi có độ cận cao mà không cần chờ đến tuổi 50). Quá trình này có thể xảy ra dần dần hoặc trong một số trường hợp, đột ngột.
Ở cận thị nặng, dịch kính có nhiều khả năng tách khỏi võng mạc. Cận thị càng cao và mắt càng dài thì khả năng xảy ra tình trạng thoái hoá dịch kính càng lớn.
Thoái hoá dịch kính cũng có thể xảy ra do hậu quả của các chấn thương như: Sự va đập mạnh quanh vùng mắt, bỏng mắt, vật xuyên thủng…
Nhiều biến đổi về dịch kính xảy ra trong quá trình phẫu thuật mắt, bao gồm phẫu thuật lấy thủy tinh thể và đặt thấu kính nội nhãn, LASIK (laser in situ keratomileusis) và các phẫu thuật khác. Những biến đổi này có thể liên quan đến sự phát triển của bong dịch kính sau phẫu thuật.
Các biến đổi về dịch kính sau phẫu thuật đục thủy tinh thể bao gồm độ nhớt cao hơn của dịch kính gần võng mạc so với dịch kính trước (ngược lại với tình trạng bình thường), proteome dịch kính thay đổi, thể kính mất ổn định, PVD bất thường và những thay đổi về lưu biến của dịch kính mà không có sự tách biệt rõ ràng giữa dịch kính và võng mạc.
Thoái hoá dịch kính có thể gây ra những thay đổi về thị lực. Một số triệu chứng thoái hoá dịch kính thường xảy ra bao gồm:
Thoái hóa dịch kính là tình trạng không nguy hiểm, xảy ra bình thường ở mọi người theo tuổi tác. Ban đầu, với tình trạng thoái hóa dịch kính nhẹ, triệu chứng phổ biến nhất là các đốm dịch kính, trông giống như mạng nhện nhỏ trong trường nhìn.
Ở các trường hợp bị thoái hóa nặng, có thể xảy ra tình trạng bong dịch kính sau (PVD). Bong dịch kính sau là tình trạng bong hoàn toàn dịch kính khỏi võng mạc. Mặc dù bong dịch kính sau hiếm khi dẫn đến mất thị lực, nhưng nó có thể dẫn đến hiện tượng chớp sáng và tăng lượng ruồi bay ở mắt.
Bong dịch kính sau cũng có thể dẫn đến tình trạng mạch máu bị rách gây xuất huyết dịch kính (máu trong khoang dịch kính). Xuất huyết dịch kính sẽ khiến bệnh nhân nhìn thấy chớp sáng, ruồi bay và có thể gây mất thị lực.
Các biến chứng khác có thể xảy ra với thoái hóa dịch kính bao gồm rách võng mạc, bong võng mạc, lỗ hoàng điểm và nếp nhăn ở hoàng điểm. Võng mạc bị rách có thể xảy ra khi các sợi trên dịch kính kéo ra khỏi võng mạc. Hiện tượng chớp sáng và ruồi bay tăng đột ngột có thể là dấu hiệu của tình trạng rách hoặc bong võng mạc. Nếu võng mạc bị rách không được điều trị kịp thời, võng mạc có thể bị bong hoàn toàn gây suy giảm thị lực, thậm chí là mất thị lực vĩnh viễn.
Việc thăm khám định kỳ ngay cả khi không có triệu chứng hay vấn đề gì về mắt có thể giúp phát hiện sớm các vấn đề như thoái hoá dịch kính và bảo vệ thị lực.
Để chẩn đoán tình trạng thoái hoá dịch kính bác sĩ có thể sử dụng thuốc nhỏ mắt để làm cho đồng tử (lỗ ở giữa mắt) to hơn và sử dụng đèn khe để tìm dấu hiệu của thoái hoá dịch kính. Thăm khám này cũng có thể cho biết liệu thoái hoá dịch kính có gây chảy máu, rách võng mạc hay các vấn đề khác có thể gây hại cho thị lực hay không.
Bác sĩ cũng có thể thực hiện thăm dò chức năng khác để xác định tình trạng bong dịch kính, bong võng mạc. Các xét nghiệm này bao gồm:
Không có phương pháp điều trị cụ thể nào cho thoái hóa dịch kính. Thông thường khi bị thoái hoá dịch kính bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật cắt dịch kính bằng laser để cải thiện tình trạng vật thể trôi nổi, chấm đen… trong dịch kính.
Thoái hóa dịch kính là một quá trình bình thường xảy ra theo tuổi tác ở hầu hết mọi người. Gel dịch kính sẽ co lại và trở nên lỏng hơn gây nên tình trạng vật thể trôi nổi nhỏ giống như mạng nhện và thường không gây sự khó chịu. Khi thoái hoá dịch kính xảy ra cần thăm khám định kỳ để kiểm soát tình trạng bệnh và những biến chứng có thể xảy ra như bong võng mạc, xuất huyết dịch kính, rách võng mạc và bong võng mạc… để điều trị kịp thời và hiệu quả.
Tình trạng thoái hoá dịch kính sẽ không tự hết nhưng tình trạng đốm đen và chớp sáng sẽ dần cải thiện theo thời gian. Thoái hoá dịch kính thường phát triển ở mắt còn lại trong một hoặc hai năm sau lần chẩn đoán đầu tiên. Nếu gặp phải bất kỳ triệu chứng gì cần đi thăm khám để chắc chắn không có vết rách võng mạc hoặc bong dịch kính xảy ra.
Không. Khi thoái hoá dịch kính phát triển thành bong dịch kính, đây là sự thay đổi vĩnh viễn đối với cấu trúc của mắt. Dịch kính sẽ duy trì trạng thái lỏng mới, mỏng hơn,… nhưng vẫn tách khỏi đỉnh võng mạc và dây thần kinh thị giác.
Nếu có thêm bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến thoái hoá dịch kính hay gặp phải bất cứ vấn đề gì về thị lực vui lòng liên hệ đến Trung tâm Mắt công nghệ cao BVĐK Tâm Anh qua phương thức:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bên trên là những thông tin về nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị thoái hoá dịch kính. Hy vọng, những nội dung này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh và kiểm soát hiệu quả tình trạng thoái hoá dịch kính. Khi gặp bất cứ biểu hiện gì bất thường của thoái hoá dịch kính có thể liên hệ đến BVĐK Tâm Anh để được chuyên gia nhãn khoa đầu ngành tư vấn và trợ giúp.
