Phình động mạch ngoại biên là bệnh lý mạch máu nguy hiểm nhưng thường ít được chú ý do các triệu chứng ban đầu không rõ rệt. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, phình động mạch ngoại biên có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí là tính mạng của người bệnh. Vậy đâu là nguyên nhân gây ra phình động mạch ngoại biên và điều trị như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết bên dưới.
Phình động mạch ngoại biên là tình trạng giãn nở bất thường của một đoạn động mạch ngoài động mạch chủ, động mạch lớn nhất trong cơ thể. Phình động mạch ngoại biên thường gặp nhất ở động mạch khoeo, nằm ở phần dưới đùi và đầu gối. Tuy nhiên, những vị trí khác cũng có thể bị ảnh hưởng như:
Phình động mạch ngoại biên có thể xảy ra ở nhiều vị trí khác nhau trong cơ thể, gây ra những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Dưới đây là các loại phình ở động mạch ngoại biên phổ biến, bao gồm:
Xuất hiện trong các động mạch cung cấp máu cho các cơ quan trong bụng như lá lách, gan hoặc động mạch tạng, nhưng không phải ở động mạch chủ.
Xảy ra trong động mạch cung cấp máu cho thận, có thể gây ảnh hưởng đến chức năng thận.
Xuất hiện ở động mạch đùi, vùng bẹn, đây là một dạng phình động mạch ít gặp nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Xảy ra trong động mạch cảnh ở cổ, cung cấp máu cho não, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ nếu không được điều trị kịp thời.
Là dạng phình động mạch phổ biến nhất ở chân, xảy ra trong động mạch khoeo ở phía sau chân, dễ dẫn đến các vấn đề tuần hoàn nếu không can thiệp sớm.
Tìm hiểu thêm: Các bệnh động mạch ngoài biên
Phình động mạch ngoại biên (PAA) bắt đầu từ sự suy yếu của thành động mạch, sau đó có thể giãn ra thành vùng không ổn định, phồng lên dưới áp lực dòng máu. Quá trình phát triển của phình động mạch có thể nhanh chóng hoặc kéo dài trong nhiều năm.
Động mạch ngoại biên bị phình thường được điều trị khi có kích thước lớn hơn 2 cm, nhưng có thể được can thiệp sớm hơn nếu ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân. So với phình động mạch chủ (phình động mạch chủ bụng – AAA và phình động mạch chủ ngực – TAA), bệnh cần được điều trị sớm hơn do kích thước của nó thường nhỏ hơn.
Phình động mạch ngoại biên có thể xảy ra ở nhiều đối tượng, không phân biệt giới tính do các nguyên nhân chính bao gồm: (1)
Bên cạnh đó, phình động mạch ngoại biên có thể tiến triển do một số yếu tố nguy cơ, bao gồm:
Việc nắm thông tin về các nguyên nhân cũng như yếu tố nguy cơ là rất quan trọng trong công tác phòng ngừa và điều trị bệnh.
Hầu hết các trường hợp phình động mạch ngoại biên, đặc biệt khi kích thước còn nhỏ, không gây ra triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, các dấu hiệu cảnh báo có thể xuất hiện tùy thuộc vào vị trí và kích thước của phình động mạch, bao gồm: (2)
Người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế để kiểm tra và điều trị kịp thời nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ phình động mạch ngoại biên. Đặc biệt, cần lưu ý khi cảm nhận được khối phồng đập theo nhịp mạch ở phía sau đầu gối, vùng bẹn hoặc xuất hiện cơn đau dai dẳng,….
Ngoài ra, những người thuộc nhóm nguy cơ cao như có tiền sử gia đình mắc bệnh, hút thuốc lá lâu năm, hoặc đang mắc các bệnh lý nền như tăng huyết áp,… Người bệnh nên chủ động thăm khám định kỳ để tầm soát và điều trị bệnh sớm, từ đó ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Phình động mạch ngoại biên có thể gây ra nhiều nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Ban đầu, bệnh có thể không có triệu chứng hoặc chỉ có các dấu hiệu nhẹ. Tuy nhiên, khi phình động mạch phát triển hoặc vỡ, chúng có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như tắc mạch, hoại tử mô và thậm chí là đột quỵ.
Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị tình trạng động mạch ngoại biên bị phình là rất quan trọng nhằm tránh các biến chứng nguy hiểm, từ đó giúp bảo vệ sức khỏe và tính mạng của bệnh nhân.
Để chẩn đoán bệnh lý phình động mạch ngoại biên, bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng, hỏi thăm về tiền sử bệnh, triệu chứng,… Sau đó, bác sĩ có thể kết hợp thực hiện một số chẩn đoán chuyên sâu hơn, chẳng hạn như:
Đây là phương pháp sử dụng tia X kết hợp với thuốc cản quang để hiển thị chi tiết hình ảnh của các mạch máu, từ đó giúp bác sĩ xác định sự tắc nghẽn hoặc tình trạng tổn thương của các động mạch.
Chụp CT tạo ra hình ảnh cắt lớp chi tiết của mạch máu thông qua tia X. Đây là phương pháp hiệu quả cho phép bác sĩ đánh giá chính xác kích thước và vị trí của tình trạng phình động mạch ngoại biên.
Siêu âm Duplex sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh của các động mạch và đo lưu lượng máu chảy qua mạch. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc kiểm tra tình trạng phình động mạch ở chân.
MRI sử dụng từ trường và sóng radio để tạo ra hình ảnh chi tiết của mạch máu. Phương pháp này thường được áp dụng để đánh giá tình trạng các mạch máu lớn và những trường hợp cần độ chính xác cao.
Phình động mạch ngoại biên thường cần can thiệp phẫu thuật để ngăn ngừa nguy cơ tắc mạch đột ngột hoặc cục máu đông di chuyển gây cản trở lưu thông máu. Nếu phình động mạch có kích thước nhỏ và không gây triệu chứng, bác sĩ có thể theo dõi định kỳ để xác định thời điểm can thiệp phù hợp.
Các phương pháp điều trị chính bao gồm:
Có hai phương pháp điều trị ngoại khoa chính được áp dụng để điều trị phình động mạch:
Phương pháp này sử dụng ống thông (catheter) để đưa stent qua các vết rạch nhỏ ở vùng bẹn. Stent được đặt vào vị trí động mạch bị phình, tạo thành lớp bảo vệ từ bên trong và ngăn máu tiếp tục làm phình mạch.
Được áp dụng khi cấu trúc phình động mạch không phù hợp với can thiệp nội mạch. Trong phẫu thuật này, phần động mạch bị tổn thương sẽ được loại bỏ và thay thế bằng tĩnh mạch tự thân hoặc một ống ghép (graft) nhằm khôi phục lưu thông máu.
Bác sĩ tại BVĐK Tâm Anh tiến hành phẫu thuật điều trị cho bệnh nhân
Phòng ngừa phình động mạch ngoại biên tập trung vào việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ và duy trì sức khỏe mạch máu. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa hiệu quả, bao gồm:
Những biện pháp trên không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc phình động mạch ngoại biên mà còn nâng cao sức khỏe tim mạch toàn diện.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Khoa Ngoại Lồng ngực Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Phình động mạch ngoại biên là một bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Sự phát triển của y học hiện đại mang đến nhiều phương pháp chẩn đoán và can thiệp hiệu quả, giúp người bệnh giảm nguy cơ biến chứng, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống tốt hơn.
