Khô khớp ngón tay: Nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa

“Khô khớp ngón tay” không phải là một thuật ngữ y khoa chính thức, thường hay sử dụng trong dân gian để chỉ tình trạng cứng khớp và thiếu sự linh hoạt các khớp ngón tay, các triệu chứng này là biểu hiện chung của nhiều bệnh về khớp, một số nguyên nhân có thể kể đến là thoái hóa khớp, thiếu hụt dinh dưỡng, mắc các bệnh lý viêm khớp… Tùy vào từng trường hợp, bác sĩ sẽ tư vấn các biện pháp điều trị thích hợp

Khô khớp ngón tay là gì?

Thuật ngữ “khô khớp ngón tay” không phải là một thuật ngữ y khoa chính thức, nhưng nó có thể được sử dụng trong ngữ cảnh phổ thông để chỉ tình trạng khớp ngón tay cảm thấy cứng và thiếu sự linh hoạt, có thể do thiếu dịch khớp hoặc viêm khớp.

Tuy nhiên, trong y học, tình trạng này thường được mô tả bằng các thuật ngữ cụ thể hơn như:

1. Cứng khớp: Đây là triệu chứng thường gặp trong các vấn đề về khớp, đặc biệt khi có sự thiếu hụt dịch khớp hoặc do viêm.
2. Vận động khớp kêu lục cục hay răng rắc.
3. Đau khi vận động khớp.

Nguyên nhân gây ra khô khớp ngón tay

Nguyên nhân gây khô khớp ngón tay có thể xuất phát từ các yếu tố, tình trạng bệnh lý sau đây: (1)

1. Thoái hóa khớp

Thoái hóa khớp có thể làm cho các khớp bị đau, hạn chế hoạt động. Nguyên nhân do sụn khớp bị bào mòn, hoạt động thiếu trơn tru, linh hoạt và cọ xát vào nhau. Ngoài ra, thoái hóa khớp cũng có thể gây tổn thương gân, dây chằng, làm suy yếu các mô liên kết các khớp, từ đó gây ra tác động tương tự.

2. Viêm khớp và các bệnh lý liên quan

Viêm khớp làm tổn thương trực tiếp các mô của khớp, lớp lót của khớp hoặc sụn và lớp phủ ở đầu xương. Tình trạng này phá vỡ sụn, làm cho đầu xương lộ ra, cọ xát vào nhau và bị bào mòn theo thời gian. Đây là bệnh lý xảy ra phổ biến ở các khớp ngón tay, gây đau, sưng, cứng, thậm chí là biến dạng khớp. Ở giai đoạn tiến triển, người bệnh thậm chí còn không thể sử dụng ngón tay linh hoạt trong các hoạt động đơn giản hàng ngày, kể cả khép/ mở ngón tay. (2)

3. Chấn thương khớp

Chấn thương khớp, đặc biệt các gãy xương có phạm khớp gây tổn thương nghiêm trọng đến các cấu trúc khớp, biến chứng lâu dài làm thoái hoá khớp sớm.

4. Các nguyên nhân khác

Ngoài ra, tình trạng khô khớp cũng có thể do các nguyên nhân khác như:

• Ít vận động: Các khớp ngón tay ít vận động có thể gây cứng, khô khớp, thường gặp ở những người bệnh phải nằm trên giường lâu ngày.
• Thiếu hụt chất dinh dưỡng đẩy nhanh quá trình lão hoá nói chung và thoái hoá khớp nói riêng, trong đó dịch khớp được sản sinh bởi màng hoạt dịch trong khớp. Thành phần chính của dịch khớp là nước, collagen, acid hyaluronic và protein. Để có thể liên tục sản sinh ra những thành phần này, cơ thể cần được bổ sung đầy đủ canxi, phốt pho, vitamin D, acid béo không no… Trong trường hợp chế độ dinh dưỡng không đảm bảo, nguy cơ bị khô khớp rất cao, bao gồm cả khớp ngón tay.
• Các bệnh lý khác: Các bệnh lý như viêm bao hoạt dịch, ung thư xương… đều có thể gây cứng, khô khớp…

Các triệu chứng của tình trạng khô khớp ngón tay

Tình trạng khô khớp ngón tay có thể biểu hiện với các triệu chứng như sau:

1. Đau khớp

Tính chất cơn đau tuỳ theo nguyên nhân gây bệnh, nếu do thoái hoá khớp thường liên quan đến vận động, nếu do viêm thì đau theo từng đợt liên tục, ít thuyên giảm khi nghỉ ngơi.

2. Cứng khớp

Khô khớp có thể biểu hiện là triệu chứng cứng khớp ngón tay, khó co duỗi ngón tay, đặc biệt là vào buổi sáng hoặc sau khi ngủ dậy. (3)

3. Sưng tấy

Có thể là một tình trạng viêm khớp, lúc này khớp có biểu hiện sưng tấy, đỏ tại vùng khớp bị tổn thương.

4. Biến dạng khớp

 Ở một số bệnh như viêm khớp dạng thấp, viêm khớp gout… khi tình trạng viêm không được kiểm soát, về lâu dài sẽ làm phá huỷ cấu trúc khớp gây nên biến dạng khớp.

Tiếp cận tình trạng khô khớp ngón tay

Một bệnh nhân đến khám than phiền tình trạng khô khớp ngón tay sẽ được thăm khám như sau:

1. Khám lâm sàng

Dựa trên triệu chứng than phiền chính của bạn, bác sĩ sẽ hỏi bệnh để xác định tính chất, hoàn cảnh, xác minh lại triệu chứng của bạn, các biện pháp điều trị đã áp dụng, mức độ hiệu quả. Sau đó bác sĩ tiến hành thăm khám toàn thân cũng như khớp bị ảnh hưởng.

2. Xét nghiệm hình ảnh

Dựa trên bệnh sử và thăm khám ban đầu, bác sĩ chỉ định thêm các xét nghiệm hình ảnh như X-Quang, CT hoặc MRI để kiểm chứng chẩn đoán cũng như đánh giá mức độ biến dạng của khớp.

3. Xét nghiệm máu và dịch khớp

Một số bệnh lí viêm khớp liên quan đến tự miễn cần làm thêm xét nghiệm máu đặc hiệu để xác minh chẩn đoán, hoặc bệnh lí viêm khớp nhiễm trùng cần để đánh giá mức độ viêm nhiễm tại chỗ hay có ảnh hưởng toàn thân. Ngoài ra một số ít trường hợp cần lấy mẫu dịch khớp hoặc mẫu bao khớp, xương để sinh thiết giúp chẩn đoán các nguyên nhân bệnh lý.

Cách điều trị khô khớp ngón tay

Tùy theo từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị tình trạng khô khớp ngón tay phù hợp, các bạn có thể tham khảo thêm từng bệnh lí riêng biệt.

Một số biện pháp nâng cao sức khoẻ cho khớp ngón tay

Dưới đây là một số biện pháp nâng cao sức khoẻ cho khớp ngón tay, giảm nguy cơ mắc các bệnh về khớp ngón tay

1. Tập thể dục đều đặn

Các hoạt động thể thao chung như đi bộ, bơi lội và đạp xe có thể giúp tăng cường sức mạnh cho khớp. Ngoài ra, các bạn có thể tập một số bài tập dưới đây để tăng sức khoẻ và độ linh hoạt cho khớp ngón tay.

2. Tập nắm tay nhẹ

Bài tập này giúp tăng khả năng hoạt động của bàn tay. Thứ tự các động tác như sau:

1. Mở rộng lòng bàn tay, xoè các ngón tay càng xa càng tốt
2. Nắm nhẹ tay lại, làm động tác nắm đấm với ngón cái nằm trên các ngón khác
3. Không nắm quá chặt, giữ tư thế này trong 45 giây
4. Lặp lại động tác 5 lần/ngày

Bài tập đúng sẽ không gây đau các khớp ngón tay, giúp các khớp vận động dễ dàng và cảm giác nhẹ bàn tay hơn.

3. Gập các ngón tay

Hỗ trợ hoạt động của gân và cơ ở bàn tay. Thứ tự thực hiện:

1. Đặt bàn tay lên bàn, lòng bàn tay hướng lên trời
2. Giữ cổ tay thẳng, mu bàn tay sát mặt bàn, từ từ  gập các ngón tay hướng phía cổ tay
3. Từ từ duỗi các ngón tay đến khi các ngón tay nằm sát mặt bàn
4. Lặp lại động tác 10 lần

4. Chạm ngón cái

Hỗ trợ hoạt động của gân cơ và khớp ngón cái. Thứ tự thực hiện:

1. Đặt lòng bàn tay hướng lên, hướng các ngón tay dựng đứng lên
2. Gập ngón cái vào lòng bàn tay, chạm đầu ngón cái vào gốc ngón út, giữ 5 giây
3. Trả ngón cái về tư thế bình thường
4. Lặp lại động tác ngón cái chạm vào gốc các ngón tay khác, giữ 5 giây
5. Lặp lại toàn bộ các động tác 5 lần

5. Kéo dãn các ngón tay

Bài tập này giúp kéo dãn tất cả các ngón tay, cải thiện tầm vận động khớp. Thứ tự:

1. Đặt tay lên bàn, lòng bàn tay hướng xuống
2. Ấn nhẹ lực bàn tay xuống mặt bàn để các ngón tay duỗi thẳng hết sức trên mặt bàn. Lưu ý không ấn quá mạnh, gây đau
3. Giữ tư thế 60 giây, sau đó trả lại vị trí ban đầu
4. Lặp lại động tác 5 lần mỗi ngày

6. Kéo dãn các đầu ngón

Hỗ trợ vận động các đầu ngón tay. Thứ tự:

1. Giữ bàn tay vuông góc với mặt đất, hướng lòng bàn tay vào thân mình
2. Gập các ngón tay từ từ sau cho đầu ngón tay chạm vào phần xa nhất của lòng bàn tay
3. Giữ tư thế 30 giây, rồi trả lại tư thế ban đầu
4. Lặp lại động tác 5 lần mỗi ngày

7. Tập mạnh động tác nắm và kẹp

Sử dụng một bóng cao su mềm để hỗ trợ kháng lực nhẹ cho động tác nắm và kẹp. Một số lưu ý khi tập:

• Bóp bóng vào lòng bàn tay từ từ, bóp chặt nhưng dưới ngưỡng đau
• Giữ tư thế trong 5 giây rồi thả lỏng
• Thực hiện 10-15 lần mỗi ngày. Mỗi ngày tập một tay để tay còn lại có thời gian nghỉ ngơi
• Nếu tập động tác kẹp bóng thì đặt bóng giữa các kẽ ngón tay rồi từ từ khép ngón tay ép vào bóng, giữ tư thế 30 giây, thả lỏng rồi lặp lại 15 lần mỗi ngày

8. Duy trì chế độ ăn uống khoa học

Chế độ dinh dưỡng góp phần quan trọng trong bảo vệ và nâng cao sức khỏe của mỗi người. Để hạn chế nguy cơ sáng ngủ dậy ngón tay bị cứng khớp, bạn cần xây dựng thực đơn dinh dưỡng khoa học, cân bằng và đa dạng các nhóm chất bao gồm: protein, carbs, chất béo tốt, vitamin, khoáng chất. (4)

Đồng thời, ưu tiên các thực phẩm tốt cho xương khớp như thịt (thịt gà, thịt lợn nạc, thịt bò), sản phẩm từ sữa (sữa tươi, sữa chua, phô mai), rau lá xanh (cải bó xôi, cải thìa, cải xoăn), cá béo (cá hồi, cá ngừ, cá thu), các loại hạt (óc chó, hạnh nhân, hạt điều), trái cây (cam, quýt, sung, nho, dâu tây, việt quất), ngũ cốc (yến mạch, diêm mạch, lúa mạch)…

9. Xây dựng lối sống lành mạnh

Xây dựng lối sống lành mạnh cũng góp phần cải thiện sức khỏe xương khớp và giảm nguy cơ khô khớp. Biện pháp cụ thể là ngủ nghỉ đúng giờ, vận động thường xuyên, kiểm soát cân nặng ổn định và không để stress kéo dài.

Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là phần giải đáp một số thắc mắc thường gặp về tình trạng khô khớp:

1. Khô khớp ngón tay có nguy hiểm không?

Khô khớp ngón tay có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nguy hiểm như: ung thư xương, viêm khớp dạng thấp… hoặc cũng có thể là triệu chứng của bệnh thoái hoá khớp. Do đó, ngay khi có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đi khám sớm để điều trị kịp thời.

2. Nên làm gì nếu bị khô khớp ngón tay?

Bạn nên lên lịch khám với bác sĩ chuyên khoa nếu bạn đột nhiên bị đau và cứng khớp.

Bạn cũng nên đến gặp bác sĩ chăm sóc sức khỏe nếu bị cứng và sưng mãn tính ở các khớp trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng để xác định nguyên nhân cơ bản và được điều trị thích hợp.

3. Khô khớp ngón tay có thể tái phát không?

Khô khớp ngón tay sau khi điều trị thành công vẫn có thể tái phát trong tương lai. Tình trạng này xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, do đó, cần được theo dõi để phát hiện.

Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, Quý khách vui lòng liên hệ:

Bài viết trên đây đã tổng hợp thông tin chi tiết về tình trạng khô khớp ngón tay, nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị hiệu quả. Bên cạnh can thiệp điều trị bằng y tế, người bệnh cũng cần chủ động thay đổi lối sống, chế độ dinh dưỡng lành mạnh để tăng khả năng phục hồi.