Bệnh xẹp phổi có lây không và có di truyền không là thắc mắc chung của rất nhiều người. Tình trạng xẹp phổi xảy ra khi nhu mô phổi bị xẹp và giảm thể tích. Xẹp phổi có thể hình thành do chấn thương hoặc các mụn nước ở phổi (bọt khí) vỡ ra… Tùy theo nguyên nhân gây bệnh mà xẹp phổi có thể lây hoặc di truyền. Cùng tìm hiểu rõ hơn về vấn đề xẹp phổi có lây không qua bài viết sau đây!
Xẹp phổi không phải là một bệnh mà là hậu quả của nhiều nguyên nhân, các nguyên nhân gây xẹp phổi phổ biến nhất bao gồm:
Đường thở bị tắc nghẽn nguyên nhân có thể từ dị vật, khối u, nút đờm…
Đường thở bị chèn ép từ tác nhân bên ngoài, có thể là do khối u, hạch lympho,…
Xẹp phổi có thể hình thành do tần suất thở bị giảm hoặc ho nguyên nhân từ gây mê, quá liều thuốc an thần, đau…
Những bệnh nhân béo phì, tim to nằm ngửa nhiều.
Mô phổi bị chèn ép hoặc xẹp do tràn dịch màng phổi lớn, tràn khí màng phổi… (1)
Phẫu thuật bụng và ngực do sử dụng opioid, gây mê.
Đặt ống nội khí quản sai vị trí.
Các nguyên nhân khác ít phổ biến hơn bao gồm rối loạn chất surfactant và sẹo nhu mô phổi hoặc khối u.
Bệnh xẹp phổi có lây không?
Thông thường, bệnh xẹp phổi sẽ không lây. Nhưng nếu nguyên nhân gây xẹp phổi do các tác nhân truyền nhiễm như vi khuẩn lao gây các tổn thương tắc nghẽn đường thở (chèn ép hoặc tạo nút đờm hoặc chít hẹp đường thở do thâm nhiễm…), thì có thể sẽ lây cho người khác.
Xẹp phổi không phải một bệnh mà là hậu quả của nhiều nguyên nhân khác nhau.
Bệnh xẹp phổi có di truyền không?
Bác sĩ Đợi thuộc Hệ thống website Tâm Anh cho biết, xẹp phổi không phải lúc nào cũng có yếu tố di truyền, tuy nhiên trong một số trường hợp cụ thể, di truyền có thể đóng vai trò nhất định. Cụ thể, tình trạng tràn khí màng phổi tự phát nguyên phát có thể liên quan đến yếu tố di truyền trong gia đình.
Yếu tố nguy cơ mắc bệnh xẹp phổi
Đường thở bị tắc có thể gây xẹp phổi, trường hợp này được gọi là xẹp phổi tắc nghẽn. Áp lực từ bên ngoài phổi cũng có thể gây xẹp phổi, điều này được gọi là xẹp phổi không tắc nghẽn.
1. Yếu tố gây mắc bệnh xẹp phổi do tắc nghẽn
Bị xẹp phổi do tắc nghẽn xảy ra khi có thứ gì đó gây bít tắc đường thở dẫn đến vùng phổi mà phế quản đó chi phối sẽ bị xẹp. Một số nguyên nhân gây xẹp phổi do tắc nghẽn như:
Dị vật: Xương, hạt hồng xiêm, hạt lạc…
Nút nhầy: Do ứ đọng các chất tiết đường thở (đờm, mủ), là hậu quả của nhiều bệnh lý như sau phẫu thuật, đặt ống nội khí quản, viêm phổi bệnh viện, bệnh nhân nằm lâu, tình trạng giảm hoặc mất khả năng ho khạc. (2)
Khối u: Một khối u có thể gây chít hẹp hoàn toàn đường thở hoặc đè ép đường thở từ ngoài gây bít tắc đường thở.
Cục máu đông: Khi phổi bị chảy máu với số lượng lớn có thể sẽ dẫn tới tình trạng tích tụ và gây ra cục máu đông. Cục máu đông có thể chặn đường thở và cắt đứt dòng oxy, làm xẹp thùy hoặc xẹp phổi.
Hẹp đường thở: Khi mắc các bệnh về hô hấp, sự tiến triển của bệnh có thể dẫn đến việc thu hẹp đường thở, cuối cùng gây suy sụp. Nhiễm trùng mãn tính cũng là một trong những nguyên nhân gây viêm và sẹo, làm tắc nghẽn đường hô hấp chính.
2. Yếu tố gây xẹp phổi không do tắc nghẽn
Xẹp phổi không phải do tắc nghẽn xảy ra khi có những tác nhân gây áp lực lên phổi. Các tác nhân có thể gây áp lực lên phổi và khiến phổi khó lấp đầy bao gồm:
Gây mê: Việc sử dụng thuốc gây mê trong khi phẫu thuật có thể gây ra tình trạng xẹp phổi. Gây mê làm thay đổi kiểu thở thông thường của một người, khi này việc trao đổi khí thông thường trong cơ thể cũng bị ảnh hưởng. Sự kết hợp này có thể dẫn đến xẹp phế nang.
Tràn dịch màng phổi: Chất lỏng dư thừa có thể tích tụ trong khoang giữa phổi và ngực hoặc khoang màng phổi. Điều này có thể gây áp lực quá lớn lên phổi, khiến nó bị xẹp.
Nhiễm trùng phổi: Các bệnh nhiễm trùng có thể gây xẹp phổi do viêm.
Mô sẹo: Sẹo trong phổi có thể là do phẫu thuật, bệnh phổi hoặc hít phải hóa chất độc hại. Mô sẹo có thể làm tổn thương phổi vĩnh viễn và có thể dẫn đến xẹp phổi.
Chấn thương: Khi bị chấn thương ngực do một số trường hợp như tai nạn sẽ dẫn đến tình trạng khó thở và chèn ép phổi gây xẹp phổi.
Tràn khí màng phổi: Không khí lọt vào khoang màng phổi có thể gây áp lực lên phổi, khiến phổi khó phồng lên. Áp lực này có thể dẫn đến sự suy sụp của một hoặc nhiều thùy.
Các yếu tố nguy cơ phổ biến có thể làm tăng khả năng mắc xẹp phổi.
Cách phòng tránh bệnh xẹp phổi hiệu quả
Ngoài việc quan tâm đến bệnh xẹp phổi có lây không chúng ta cần biết cách phòng tránh bệnh xẹp phổi hiệu quả. Bởi nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, xẹp phổi có thể gây nên các biến chứng nguy hiểm như thiếu oxy, suy hô hấp,… Một số thói quen sinh hoạt lành mạnh giúp phòng tránh bệnh xẹp phổi hiệu quả như:
Tập luyện nâng cao sức khỏe, thực hiện các bài tập thở và sử dụng phế dung kế được bác sĩ khuyên dùng sau phẫu thuật.
Nếu nhận thấy có bất kỳ tình trạng nào của bệnh lý tiềm ẩn gây xẹp phổi, hãy thăm khám để có phương pháp điều trị phù hợp.
Cần ngừng hút thuốc và không tiếp xúc với khói thuốc.
Trẻ em có thể có nguy cơ cao bị xẹp phổi do tắc nghẽn khi hít phải những vật nhỏ. Có thể ngăn ngừa tình trạng này bằng cách không để trẻ vui chơi và tiếp xúc với những đồ có kích thước nhỏ.
Những người phải nằm trên giường trong thời gian dài nên cố gắng di chuyển thường xuyên và tập hít thở sâu.
Khi ra đường cần hạn chế tiếp xúc với các khí độc hại bằng cách đeo khẩu trang.
Thăm khám sức khỏe định kỳ để biết tình trạng sức khỏe phổi và sự tiến triển khi bị mắc xẹp phổi.
Ngừng hút và tiếp xúc với khói từ thuốc lá là cách phòng bệnh xẹp phổi.
Khi gặp các vấn đề liên quan đến bệnh xẹp phổi cần tư vấn hay hỗ trợ đặt lịch Quý khách có thể liên hệ đến Khoa Hô hấp BVĐK Tâm Anh qua:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Vậy là với thắc mắc “Bệnh xẹp phổi có lây không? Có di truyền không?” đã được giải đáp. Qua những phân tích ở trên, có thể thấy rằng xẹp phổi không phải là bệnh truyền nhiễm thông thường, nhưng vẫn có nguy cơ lây lan hoặc di truyền trong một số trường hợp đặc biệt. Việc nhận biết sớm các triệu chứng, hiểu rõ cơ chế bệnh sinh và lựa chọn địa chỉ thăm khám uy tín sẽ giúp người bệnh được điều trị kịp thời, giảm thiểu biến chứng nguy hiểm.
Cập nhật lần cuối: 16:12 19/05/2025
Chia sẻ:
Nguồn tham khảo
Atelectasis – Symptoms and causes. (n.d.). Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/atelectasis/symptoms-causes/syc-20369684
Atelectasis. (2025, March 19). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17699-atelectasis
