Gan nhiễm mỡ sau sinh đang là vấn đề được nhiều người quan tâm bởi đây là bệnh lý nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến mẹ và bé. Vậy mẹ sau sinh bị gan nhiễm mỡ do đâu và làm sao để phát hiện?
Gan nhiễm mỡ sau sinh là tình trạng gan bị tích tụ mỡ quá mức sau sinh, thường là giai đoạn muộn của gan bị nhiễm mỡ cấp tính trong thai kỳ (Acute fatty liver of pregnancy – AFLP). Phần lớn trường hợp gan nhiễm mỡ thai kỳ được chẩn đoán trong tam cá nguyệt thứ 3 hoặc đầu thời kỳ hậu sản.
Nguyên nhân gây ra bệnh lý này chưa được làm rõ, tuy nhiên nó có thể liên quan đến một số yếu tố như thay đổi nội tiết tố, giảm cân hoặc tăng cân quá nhanh, chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học, ảnh hưởng của bệnh nền như tiểu đường hoặc rối loạn chuyển hóa…(1)
Triệu chứng của gan nhiễm mỡ phụ nữ sau sinh thường không đặc hiệu, rất khó để nhận biết. Ở giai đoạn này, thai phụ rất nhạy cảm, vì thế bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cũng cần được lưu tâm, đặc biệt là các triệu chứng liên quan sau: (2)
Một số phương pháp giúp chẩn đoán, theo dõi gan nhiễm mỡ sau khi sinh thường được bác sĩ chỉ định có thể bao gồm:
Khám lâm sàng là bước đầu trong chẩn đoán bất kỳ bệnh lý nào, bao gồm gan bị nhiễm mỡ sau sinh. Bác sĩ sẽ đánh giá các biểu hiện liên quan đến chức năng gan như đau bụng ̣ tình trang đau tức hoặc đau âm ỉ hạ sươn phải- vàng da hoặc mắt, chán ăn, mệt mỏi…
Phương pháp này giúp đánh giá chức năng gan, bao gồm tình trạng hoại tử, ứ mật, chức năng tổng hợp tế bào gan và các chỉ số lipid máu, chỉ số đường huyết, dấu ấn của virus viêm gan… từ đó hỗ trợ bác sĩ xác định tình trạng cụ thể ở phụ nữ sau sinh bị gan nhiễm mỡ.
Giúp bác sĩ quan sát cấu trúc gan, nhằm đánh giá kích thước, độ dày, phát hiện các dấu hiệu bất thường bên trong gan, bao gồm sự tích tụ mỡ gan. Đây là phương pháp an toàn, không xâm lấn, thường được ứng dụng trong chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa, gan mật. Bên cạnh siêu âm ổ bụng một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác có thể được cân nhắc thực hiện như đo độ đàn hồi gan xác đinh mức độ xơ hoá cũng như mức độ nhiễm mỡ gan, chụp CT, chụp MRI, chụp MRE… để đưa ra kết quả chẩn đoán chính xác.
Gan nhiễm mỡ sau sinh là bệnh lý hiếm gặp nhưng mức độ nguy hiểm cao, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí tính mạng. Nếu không được phát hiện và xử lý nhanh chóng, đúng cách có thể dẫn đến các biến chứng như viêm gan mạn xơ hoá, xơ gan, suy gan…
Sau khi có kết quả chẩn đoán, tùy vào trường hợp cụ thể mà bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, có thể bao gồm:
Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ cải thiện tình trạng gan bị nhiễm mỡ. Tốt nhất người bệnh nên tham vấn bác sĩ để được tư vấn xây dựng thực đơn ăn uống phù hợp. Dưới đây là một số lưu ý về chế độ dinh dưỡng mà người bị gan nhiễm mỡ sau đẻ cần lưu tâm:
Người bệnh cần đảm bảo bổ sung đủ chất đạm, chất béo lành mạnh, chất xơ, vitamin, chất chống oxy hóa từ các thực phẩm tốt cho sức khỏe như cá hồi, quả óc chó, hạt lanh, bông cải xanh, cải bó xôi, đậu lăng, đậu xanh, đậu Hà Lan, lúa mạch, kiều mạch, gạo lứt, hạt điều, hạt dẻ, hạt mắc ca…
Bên cạnh bổ sung thực phẩm tốt cho sức khỏe, người bệnh cần tránh thực phẩm chứa nhiều cholesterol xấu (thịt đỏ, xúc xích, nội tạng động vật…), thực phẩm chứa nhiều transfat (bánh ngọt, mì tôm, chuối chiên, bánh rán, xúc xích, pizza…), thức ăn chế biến sẵn, thực phẩm nhiều đường (kem, nước ngọt, nước trái cây…), rượu bia…
Tập thể dục thường xuyên có thể hỗ trợ giảm mỡ gan, tuy nhiên cần lưu ý sau sinh cơ thể phụ nữ có thể chưa phục hồi hoàn toàn, vì thế cần chọn các bài tập nhẹ nhàng, phù hợp thể trạng. Mẹ nên tham vấn bác sĩ hay huấn luyện viên để được hướng dẫn chế độ tập luyện phù hợp.
Người mắc gan nhiễm mỡ sau khi sinh cần tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn điều trị, chăm sóc sau điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Đồng thời, cần theo dõi y tế định kỳ để được phát hiện và can thiệp sớm các bất thường như rối loạn đông máu, chảy máu bất thường hay các biến chứng tiềm ẩn như viêm tụy, nhiễm trùng thứ phát, chảy máu sau phúc mạc… Người bệnh cũng cần lưu ý, không tự ý dùng bất kỳ loại thuốc điều trị nào khi chưa có sự cho phép, hướng dẫn từ bác sĩ để tránh các tác dụng phụ, rủi ro không mong muốn.
Ở giai đoạn nhẹ, gan nhiễm mỡ ở phụ nữ sau sinh có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm, bệnh chưa ảnh hưởng nhiều đến chức năng gan. Lúc này, sức khỏe gan có thể hồi phục tốt khi người bệnh điều chỉnh thói quen ăn uống, vận động, nghỉ ngơi cùng các hướng dẫn khác từ bác sĩ.
Tuy nhiên, với phụ nữ sau sinh, việc mắc bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được can thiệp nhanh chóng với phác đồ phù hợp. Vì thế, người bệnh không nên chủ quan khi nghi ngờ hoặc phát hiện gan nhiễm mỡ. Thay vào đó, hãy chủ động tới cơ sở y tế, bệnh viện uy tín để được chẩn đoán và điều trị theo hướng cá nhân hóa.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là thông tin liên quan đến bệnh lý gan nhiễm mỡ sau sinh. Như đã đề cập, mặc dù hiếm gặp nhưng đây là bệnh lý nguy hiểm, để đảm bảo an toàn, trong quá trình mang thai và sau khi sinh, cần chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe, thông báo ngay với bác sĩ chuyên khoa nếu xuất hiện dấu hiệu, triệu chứng bất thường liên quan đến sức khỏe gan.
