Dấu hiệu bà bầu bị ngộ độc thực phẩm cần lưu ý và cách phòng ngừa

Bà bầu bị ngộ độc thực phẩm là tình trạng bệnh lý quan trọng vì có thể ảnh hưởng đến của thai nhi. Vậy, dấu hiệu là gì? Bà bầu khi bị nhẹ cần lưu ý gì để đảm bảo an toàn?

Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm khi mang thai

Khi mang thai, hệ miễn dịch của người mẹ dễ bị suy yếu. Nguyên nhân do sự thay đổi hormone khi mang thai và phần lớn năng lượng đã tập trung vào việc nuôi dưỡng thai nhi. Lúc này, cơ thể khó chống lại các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, ký sinh trùng, virus, một số loại hóa chất, từ đó dễ dẫn đến ngộ độc thực phẩm.

Một số loại vi khuẩn, virus có nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm khi mang thai, bao gồm: (1)

• Listeria: Thường có trong thịt chế biến sẵn (xúc xích, jambon, thịt nguội, cá hun khói), thịt gia cầm, hải sản, các sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng… Vi khuẩn này có thể phát triển kể cả khi thực phẩm đã được bảo quản trong môi trường tủ lạnh.
• Escherichia coli (E. coli): Loại vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong ruột người, tuy nhiên một số chủng E. coli có thể gây bệnh. Nguy cơ nhiễm bệnh thường do mẹ bầu ăn phải rau quả, thịt chưa chín kỹ, sữa, nước trái cây nhiễm bẩn.
• Salmonella: Nguy cơ mắc bệnh nhiễm khuẩn Salmonella khi ăn trứng, sữa, nước ép, trái cây, rau sống, thịt … nhiễm khuẩn. Loại vi khuẩn này có thể được truyền từ đất hoặc phân động vật nhiễm bệnh sang thực phẩm.
• Campylobacter: Vi khuẩn có trong thịt gia cầm sống, sữa chưa tiệt trùng, nước bị ô nhiễm…
• Norovirus: Là 1 trong những nguyên nhân lớn gây bệnh ngộ độc. Virus này lây nhanh qua thức ăn nhiễm mầm bệnh như: rau lá xanh, động vật có vỏ (như hàu sống), nước bị ô nhiễm; hoặc lây lan khi người khỏe mạnh tiếp xúc với người bị nhiễm bệnh, vô tình chạm vào bề mặt có vi-rút.

Dấu hiệu bà bầu bị ngộ độc thực phẩm

Dấu hiệu bà bầu bị ngộ độc thực phẩm thường gặp như:

• Tình trạng khó chịu ở bụng, đau bụng
• Buồn nôn
• Nôn
• Tiêu chảy
• Sốt

Thời gian xuất hiện các triệu chứng có thể khác nhau tùy thuộc vào thời điểm thai phụ ăn phải thức ăn nhiễm khuẩn và loại vi khuẩn gây ngộ độc. (2)

Các loại ngộ độc khác nhau có thể gây ra các triệu chứng khác nhau. Theo CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ), một số loại trúng thực sau đây có các triệu chứng điển hình:

Ngộ độc Listeria

Phụ nữ mang thai có nguy cơ nhiễm Listeria cao gấp 10 lần so với người bình thường. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ 1 tuần đến 1 tháng. Triệu chứng thường gặp:

• Sốt
• Mệt mỏi
• Đau cơ
• Tiêu chảy
• Đau đầu
• Cứng cổ, mất thăng bằng, co giật

Ngộ độc Salmonella

Các triệu chứng do vi khuẩn Salmonella có thể xuất hiện từ 6 giờ đến 6 ngày sau khi tiếp xúc với thực phẩm nhiễm khuẩn, gồm:

• Đau bụng
• Nôn
• Tiêu chảy
• Buồn nôn
• Sốt

Ngộ độc Norovirus

Triệu chứng do Norovirus thường bắt đầu từ 12 đến 48 giờ sau khi ăn hoặc uống thực phẩm, đồ uống bị nhiễm khuẩn. Các triệu chứng này bao gồm:

• Đau bụng
• Tiêu chảy
• Nôn
• Buồn nôn

Ngộ độc E. coli (Escherichia coli)

Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng E. coli 3 đến 4 ngày sau khi ăn hoặc uống thực phẩm, đồ uống bị nhiễm khuẩn. Một số triệu chứng điển hình như:

• Đau bụng
• Nôn
• Tiêu chảy

Ngộ độc Campylobacter

Triệu chứng xuất hiện từ 2 – 5 ngày, gồm:

• Tiêu chảy (thường có máu)
• Sốt
• Đau bụng

Ngộ độc tụ cầu (Staphylococcus aureus)

Các triệu chứng do vi khuẩn tụ cầu có thể khởi phát nhanh, chỉ từ 30 phút đến 8 giờ sau khi ăn phải thực phẩm bị nhiễm khuẩn:

• Buồn nôn
• Nôn
• Đau bụng
• Tiêu chảy
• Sốt

Mẹ bầu bị ngộ độc thực phẩm có nguy hiểm không?

Bà bầu bị ngộ độc thực phẩm là một tình trạng có thể nguy hiểm. Thai nhi đang phát triển cần nhận được nhiều chất dinh dưỡng từ người mẹ. Nôn mửa và tiêu chảy do trúng thực có thể gây mất nước, suy nhược thể chất, ảnh hưởng đến quá trình hấp thu dưỡng chất của thai nhi. Tùy thuộc vào tuổi thai và độc tính của vi khuẩn gây bệnh, tình trạng ngộ độc có thể diễn tiến từ nhẹ, trung bình đến nặng.

• Mẹ mang thai 3 tháng đầu: Đây là giai đoạn thai nhi đang hình thành các cơ quan quan trọng. Ngộ độc trong thời gian này có thể gây ra dọa sảy thai, sảy thai hoặc thai chết lưu.
• Mẹ mang thai 3 tháng giữa và 3 tháng cuối: Trong giai đoạn này, ngộ độc có thể dẫn đến thai nhi chậm phát triển, suy thai. Các trường hợp nặng có nguy cơ sinh non cao hoặc thai chết lưu.

Các biến chứng có thể xảy ra nếu mẹ bầu bị ngộ độc thức ăn

Một số loại ngộ độc do thức ăn đặc biệt nguy hiểm đối với thai nhi.

• Ngộ độc Listeria (Listeriosis): Mẹ bầu có thể chỉ có triệu chứng nhẹ thoáng qua nhưng vẫn có khả năng truyền sang con, gây ra vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như liệt, mù lòa, co giật, các vấn đề về não, tim, thận. Ở mức độ nặng, Listeriosis có thể dẫn đến chuyển dạ sớm, thai nhẹ cân, sẩy thai, thai chết lưu.
• Ngộ độc Salmonella (Salmonellosis): Vi khuẩn này có thể truyền sang con, tăng nguy cơ mắc bệnh viêm màng não ở trẻ.
• Ngộ độc Campylobacter: Nếu mẹ mắc bệnh ngộ độc Campylobacter vào giai đoạn đầu thai kỳ, nguy cơ sảy thai sẽ tăng cao. Nếu mẹ mắc bệnh ngay thời điểm sinh con, trẻ có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng.
• Ngộ độc E. coli: Vi khuẩn E. coli làm tổn thương tế bào nội mô mạch máu. Sản phụ có thể bị mất nước nghiêm trọng, đi ngoài ra máu, tổn thương thận.

Bà bầu bị ngộ độc thực phẩm nên làm gì?

Như vậy các thắc mắc về dấu hiệu, biến chứng ngộ độc thực phẩm khi mang thai đã được giải đáp, vậy bà bầu bị trúng thực nên làm gì để đảm bảo an toàn:

Biện pháp tại nhà

Khi mang thai, nếu có triệu chứng ngộ độc thực phẩm nhẹ, thai phụ nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, trong thời gian chờ, mẹ bầu có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ tại nhà sau để giảm nhẹ triệu chứng và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Chế độ ăn uống

Ngộ độc do thức ăn thường khiến người bệnh chán ăn. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai vẫn cần duy trì dinh dưỡng để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Do đó, nên chọn các loại thực phẩm ít chất béo, dễ tiêu hóa nhằm giúp việc tiêu hoá ổn định.

Bổ sung nước và điện giải

Người bị có nguy cơ bị mất nước. Vì vậy, việc bổ sung đủ nước là rất cần thiết. Có thể uống:

• Nước lọc.
• Nước hoa quả pha loãng.
• Nước thể thao có chứa điện giải.
• Nước dùng, nước hầm canh.
• Dung dịch bù nước và điện giải (ORS).
• ORS chứa nước, muối và glucose giúp phục hồi cân bằng điện giải cho cơ thể.
• Gừng có tác dụng giảm buồn nôn và nôn ói , có thể cho sản phụ uống một cốc trà gừng ấm để cải thiện triệu chứng.

Triệu chứng nguy hiểm cần đến gặp bác sĩ

Phụ nữ mang thai nghi ngờ bị trúng thực nên liên hệ với bác sĩ càng sớm càng tốt, đặc biệt khi xuất hiện các triệu chứng ngộ độc thực phẩm nặng như sau:

• Sốt trên 38°C.
• Có máu trong phân.
• Tiêu chảy kéo dài trên 3 ngày.
• Chóng mặt hoặc choáng váng.
• Khô miệng hoặc khô họng.
• Nôn ói nhiều lần liên tiếp.

Thai phụ cần làm gì để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm?

Phụ nữ mang thai có thể áp dụng một số phương pháp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm đúng cách như sau:

Lưu ý vệ sinh an toàn thực phẩm từ lúc chế biến đến bảo quản

• Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước/sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh, trước khi chế biến thức ăn.
• Rửa rau củ và trái cây thật sạch trước khi chế biến.
• Đảm bảo bề mặt nhà bếp, thớt, dụng cụ nấu ăn được vệ sinh kỹ lưỡng.
• Sử dụng thớt, dao, dụng cụ riêng cho thực phẩm tươi sống (như thịt, cá) và thực phẩm đã nấu chín hoặc rau củ, nhằm tránh nguy cơ lây nhiễm chéo.
• Bảo quản thực phẩm đúng cách. Không để thức ăn thừa ở ngoài quá 2 giờ.

Chỉ ăn thực phẩm đã nấu chín

• Đảm bảo thịt, cá, gia cầm, trứng được nấu chín kỹ để tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella và E. coli.
• Hạn chế tiêu thụ các loại thực phẩm sống hoặc chưa nấu chín kỹ như sushi, hải sản sống, gỏi, trứng lòng đào trong giai đoạn mang thai.

Tránh sử dụng các đồ uống không tiệt trùng

• Uống sữa, nước ép trái cây đã được xử lý tiệt trùng (pasteurized) để loại bỏ vi khuẩn.
• Uống nước đun sôi để nguội hoặc nước đóng chai có nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng nhằm tránh nguy cơ ngộ độc từ nước uống.

Kiểm tra hạn sử dụng thực phẩm trên bao bì

• Luôn kiểm tra hạn sử dụng và ngày sản xuất của thực phẩm đóng gói.
• Không sử dụng sản phẩm đã quá hạn hoặc có dấu hiệu hư hỏng (như mùi lạ, màu sắc bất thường, mốc).

Bài viết đã cung cấp thông tin góp phần giải đáp thắc mắc bà bầu bị ngộ độc thực phẩm có nguy hiểm không. Trúng thực trong thai kỳ không chỉ là một vấn đề sức khỏe thông thường mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng cho cả mẹ và bé. Thai phụ và gia đình cần tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời đến bệnh viện để được thăm khám kịp thời khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.