Ngưng thở khi ngủ có chữa được không là thắc mắc chung của nhiều người mắc tình trạng này. Bệnh làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ… Vậy ngưng thở khi ngủ có điều trị được không? Điều trị ra sao?
Ngưng thở khi ngủ, hay còn gọi là chứng ngưng thở khi ngủ (Sleep Apnea), thường có thể được điều trị và quản lý hiệu quả, nhưng việc chữa khỏi hoàn toàn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ là một thuật ngữ dùng để mô tả một loạt các bất thường về hô hấp xảy ra khi ngủ, bao gồm ngưng thở tắc nghẽn (OSA), rối loạn ngưng thở trung ương (CSAS) và ngưng thở hỗn hợp. Trong ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, luồng không khí ngừng hoặc giảm đáng kể khi sự hiện diện của nỗ lực hô hấp là do sự xẹp lặp đi lặp lại của đường hô hấp trên trong khi ngủ so với ngưng thở trung ương (CSAS) vốn xảy ra sự ngừng lưu thông không khí mà không có nỗ lực hô hấp.
Đây là loại rối loạn giấc ngủ phổ biến nhất. Dữ liệu gần đây đã chứng minh rằng tỷ lệ lưu hành ước tính từ OSA trung bình đến OSA nặng dao động từ 10 đến 17% ở nam giới trung niên và cao tuổi.
Hầu hết bệnh nhân OSA đều than phiền về tình trạng buồn ngủ ban ngày, ngáy, thở hổn hển hoặc ngưng thở khi ngủ. Những triệu chứng này có thể được ghi nhận trong quá trình hỏi bệnh lý nào đó, được phát hiện trong quá trình sàng lọc sức khỏe, trong quá trình khám tiền phẫu hoặc là một phần của đánh giá toàn diện bệnh nhân có nguy cơ cao cho OSA.
Để tầm soát ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ dùng bảng câu hỏi.
Nội dung bảng câu hỏi:
Nếu có từ 2 triệu chứng trở lên thì có nguy cơ bị ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và nên đi tầm soát ngưng thở lúc ngủ bằng đa ký hô hấp hoặc đa ký giấc ngủ (PSG). SQ là một công cụ sàng lọc ngắn gọn và dễ sử dụng cho OSA với độ nhạy cao. SQ có thể phân loại bệnh nhân có nguy cơ cao mắc OSA nếu họ trả lời có cho hai hoặc nhiều câu hỏi.
Theo một báo cáo tổng quan của tác giả Babak Amra, SQ đã được đánh giá trong 09 nghiên cứu (8.196 đối tượng), trong đó 06 nghiên cứu được thực hiện trên bệnh nhân đến các phòng khám giấc ngủ và 03 nghiên cứu trên dân số cộng đồng nói chung, bệnh nhân phẫu thuật và tài xế xe buýt. Số đối tượng trong các nghiên cứu thay đổi từ 40 đến 4.770 và tuổi trung bình là 44,8-62,4 tuổi.
Nếu có điểm số Epworth từ 11 điểm trở lên được coi là nguy cơ cao OSA nên đến gặp các bác sĩ chuyên khoa hô hấp, nội tổng hợp để chẩn đoán và điều trị nguyên nhân gây buồn ngủ.
Nội dung thang đo:
| 1. Đang đọc sách báo | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 2. Đang xem tivi | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 3. Đang ngồi yên ở một nơi công cộng (trong rạp hát, trong buổi họp) | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 4. Đang ngồi trong xe hơi/ xe đò chạy liên tục không nghỉ trong vòng 1 giờ đồng hồ | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 5. Đang nằm nghỉ trưa | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 6. Đang ngồi nói chuyện với ai đó | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 7. Đang ngồi nghỉ ngơi sau khi dùng bữa không có rượu bia | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 8. Đang ngồi trong xe hơi/xe đò trong khi xe đang dừng vài phút ở chỗ kẹt xe | 0 | 1 | 2 | 3 |
Đánh giá buồn ngủ qua thang điểm:
Điều trị nội khoa OSA bao gồm thay đổi hành vi và vệ sinh giấc ngủ (giảm cân, tập thể dục, tránh rượu bia, thuốc lá, thuốc an thần, chất kích thích, thay đổi tư thế khi ngủ), thở máy áp lực dương liên tục (CPAP: Continuous Positive Airway Pressure) khi có chỉ định, dùng dụng cụ nâng hàm để tránh tụt lưỡi khi ngủ, điều trị viêm mũi dị ứng. (1)
Điều trị ngoại khoa OSA nhằm can thiệp các nguyên nhân gây bất thường sọ mặt và mô mềm bao gồm chỉnh hình vách ngăn, nạo VA, đặt implant khẩu cái, hoặc phẫu thuật chỉnh hình lưỡi, xương hàm, khẩu cái… Trong đó, giảm cân và thở CPAP (4 giờ/đêm với 70% số đêm) đã được chứng minh là có hiệu quả đáng kể trong việc điều trị.
Trong quá trình điều trị chứng ngưng thở khi ngủ, người bệnh thường được chỉ định sử dụng và tránh sử dụng một số loại thuốc nhất định như:
Điều trị bằng CPAP là điều trị chuẩn cho OSA ở mức độ trung bình đến nặng, có nghĩa là khi chỉ số ngưng thở – giảm thở (AHI) ≥ 15lần/giờ. Trong những trường hợp 5 lần/giờ ≤ AHI < 15 lần/giờ thì cần phải kèm ít nhất 3 triệu chứng:ngáy, buồn ngủ ban ngày, nhức đầu buổi sáng, tiểu đêm, tăng huyết áp.
Máy CPAP hoạt động như một cái nẹp khí. Khi sử dụng trong giấc ngủ, nó chống lại sự xẹp vùng hầu bằng cách tạo ra một luồng khí trong đường hô hấp trên có mức áp lực hơi cao hơn áp lực của khí quyển.Nó cũng làm gia tăng thể tích phổi do đó có thể kéo khí quản xuống thấp làm căng và tăng đường kính đường hô hấp trên.
Áp lực cần thiết để duy trì sự mở đường hô hấp trên trong giấc ngủ tùy thuộc vào mức độ xẹp lại của đường thở: gia tăng ở tư thế nằm, trong giai đoạn giấc ngủ nghịch thường, trong những trường hợp tăng cân cũng như khi uống nhiều rượu hay dùng thuốc an thần.
Nếu các phương án điều trị trên không hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định người bị ngưng thở khi ngủ tiến hành phẫu thuật:
Bên cạnh điều trị nội khoa và ngoại khoa, người bị ngưng thở khi ngủ có thể áp dụng một số biện pháp giúp duy trì lối sống lành mạnh, góp phần cải thiện hiệu quả tình trạng OSA như:
Thừa cân và béo phì góp phần làm cho triệu chứng ngưng thở khi ngủ trở nên trầm trọng. Do đó, giảm cân là biện pháp rất cần thiết. Nhiều nghiên cứu cho thấy, giảm 10% trọng lượng cơ thể có thể cải thiện đáng kể các triệu chứng ngưng thở khi ngủ.
Rượu làm giãn các cơ vùng hầu họng, khiến tình trạng ngưng thở khi ngủ càng trở nên nặng hơn. Thuốc ngủ làm giãn hệ thần kinh trung ương và cũng gây ra tác động tương tự. Vì vậy, người bị ngưng thở khi ngủ cần ngưng uống rượu và cần tham khảo ý kiến bác sĩ về việc ngưng sử dụng thuốc ngủ trong quá trình điều trị.
Ngủ nằm ngửa có thể làm nặng thêm triệu chứng ngưng thở khi ngủ do mô mềm đè vào khí quản và chặn luồng không khí lưu thông. Để tránh tình trạng này, người bệnh có thể thay đổi tư thế ngủ sang nằm nghiêng, sử dụng gối, mền… để hỗ trợ, tạo cảm giác thoải mái khi nằm.
Hút thuốc lá ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, gây viêm đường hô hấp và ngủ ngáy, góp phần làm trầm trọng thêm các triệu chứng ngưng thở khi ngủ. Vì vậy, người bệnh cần bỏ hút thuốc lá để bảo vệ sức khỏe, góp phần ngăn ngừa tình trạng ngưng thở khi ngủ.
Các tình trạng dị ứng, bệnh lý tiềm ẩn gây ra chứng ngưng thở khi ngủ đều cần được điều trị dứt điểm. Điều này sẽ góp phần kiểm soát tốt triệu chứng bệnh.
Thời gian phục hồi sau quá trình điều trị chứng ngưng thở khi ngủ phụ thuộc mức độ ngưng thở vào phương pháp áp dụng. Một số người sẽ cảm thấy khỏe hơn sau vài lần điều trị nhưng nhiều trường hợp kéo dài trong khoảng 3 – 6 tháng. Thông thường, các thiết bị điều trị chứng ngưng thở khi ngủ, đặc biệt là các thiết bị áp lực đường thở dương thường mang lại kết quả rất nhanh.
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng mạn tính, có thể gây tử vong nếu không chẩn đoán và điều trị sớm. Tuy nhiên nhiều người bệnh ngưng thở khi ngủ vẫn sống lâu dài khỏe mạnh, nếu được chẩn đoán và điều trị bệnh sớm. Một số trường hợp có thể chung sống suốt đời với tình trạng này. (2)
Phát hiện sớm chứng ngưng thở khi ngủ đóng vai trò rất quan trọng, hỗ trợ can thiệp điều trị sớm, hiệu quả và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như:
Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, Phòng khám Tâm Anh Quận 7 là địa chỉ uy tín, chuyên thăm khám, chữa trị các bệnh lý hô hấp nói chung và bệnh ngưng thở khi ngủ nói riêng. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm, trình độ chuyên môn cao, tận tình và được trang bị các hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại, hỗ trợ quá trình chẩn đoán và điều trị bệnh hô hấp hiệu quả.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Tâm Anh Quận 7, quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, ngưng thở khi ngủ có chữa được không? Câu trả lời là bệnh có thể được điều trị và kiểm soát hiệu quả. Để phát hiện sớm hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và phòng tránh các biến chứng, người bệnh nên sớm đến bệnh viện để được các bác sĩ thăm khám, kiểm tra, đưa ra phác đồ điều trị.
